Luận án Phát triển bền vững nuôi trồng thủy sản vùng hồ thủy điện Hòa Bình

Tên luận án:

PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG NUÔI TRỒNG THỦY SẢN VÙNG HỒ THỦY ĐIỆN HÒA BÌNH

Ngành:

Kinh tế nông nghiệp

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Phát triển bền vững nuôi trồng thủy sản vùng hồ thủy điện Hòa Bình" của Lưu Thị Thảo tập trung nghiên cứu thực trạng và tiềm năng phát triển bền vững của ngành nuôi trồng thủy sản (NTTS), đặc biệt là nuôi cá lồng tại vùng hồ thủy điện Hòa Bình. Đề tài xuất phát từ thực tiễn ngành thủy sản Việt Nam phát triển nhanh nhưng đối mặt nhiều thách thức như đầu tư dàn trải, cơ sở hạ tầng yếu kém, khoa học kỹ thuật thấp, nguồn lợi giảm, phát triển tự phát, gây suy thoái môi trường và dịch bệnh. Vùng hồ Hòa Bình có lợi thế nhưng NTTS còn manh mún, nhỏ lẻ, thiếu ổn định và bền vững.

Mục tiêu tổng quát của nghiên cứu là đánh giá thực trạng, mức độ bền vững, phân tích các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp phát triển bền vững NTTS trên địa bàn vùng hồ thủy điện Hòa Bình. Nghiên cứu hệ thống hóa lý luận, đánh giá thực trạng phát triển nuôi thủy sản trên vùng hồ từ 2015-2019, đánh giá tính bền vững và các yếu tố ảnh hưởng, đồng thời đề xuất định hướng và giải pháp cho giai đoạn 2020-2030.

Luận án sử dụng các phương pháp tiếp cận đa dạng như bền vững, vùng, ngành hàng, có sự tham gia, hệ thống. Dữ liệu được thu thập từ 252 mẫu khảo sát (doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ nuôi cá) tại ba huyện đại diện (TP Hòa Bình, Tân Lạc, Đà Bắc). Các phương pháp phân tích bao gồm thống kê kinh tế, Delphi, AHP, phân tích nhân tố khám phá (EFA), nhân tố khẳng định (CFA), mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM), Bootstrap và phân tích SWOT. Hàm Cobb-Douglas cũng được áp dụng để đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố đầu vào đến thu nhập.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, ngành NTTS vùng hồ thủy điện Hòa Bình có sự phát triển mạnh về quy mô nuôi cá lồng, với sản lượng và số lồng nuôi tăng đáng kể (4.700 lồng vào năm 2019). Hoạt động này đã góp phần tạo việc làm, giảm nghèo (tỷ lệ lao động có việc làm trong NTTS tăng từ 60,39% năm 2015 lên 76,96% năm 2019) và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn. Đánh giá sức tải môi trường cho thấy hồ Hòa Bình vẫn còn tiềm năng lớn để phát triển NTTS mà không ảnh hưởng đáng kể đến môi trường.

Tuy nhiên, chỉ số phát triển bền vững NTTS (ASDI) của vùng hồ Hòa Bình đạt 0,388, cho thấy hoạt động nuôi trồng thủy sản chưa đạt mức bền vững, đang ở trạng thái "không bền vững tiềm tàng". Các yếu tố chính ảnh hưởng đến tính bền vững bao gồm mức độ liên kết chặt chẽ, điều kiện thị trường, yếu tố đầu vào trực tiếp và các ngành phụ trợ liên quan.

Từ đó, luận án đề xuất các giải pháp phát triển bền vững, bao gồm: xây dựng chuỗi liên kết giá trị và thương hiệu sản phẩm "cá sạch Sông Đà"; tăng cường bảo vệ môi trường, quy hoạch và quản lý quy hoạch; thường xuyên tập huấn kỹ thuật và hỗ trợ vốn cho người nuôi; cũng như xây dựng phương án ứng phó với biến đổi khí hậu và quá trình vận hành của nhà máy thủy điện. Các kiến nghị cụ thể được đưa ra cho Bộ Nông nghiệp và PTNT, UBND tỉnh Hòa Bình và Công ty thủy điện Hòa Bình nhằm thúc đẩy phát triển NTTS theo hướng bền vững, tránh tự phát và dàn trải.