Luận án Xây dựng mô hình tổ chức xêmina định hƣớng phát triển năng lực trong đào tạo giáo viên Địa lí bậc đại học

Tên luận án:

Xây dựng mô hình tổ chức xêmina định hướng phát triển năng lực trong đào tạo giáo viên Địa lí bậc đại học

Ngành:

Đào tạo giáo viên Địa lí

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu xây dựng và áp dụng mô hình tổ chức xêmina định hướng Phát triển năng lực (PTNL) trong đào tạo giáo viên Địa lí bậc đại học tại Việt Nam. Bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông theo định hướng PTNL đã đặt ra sự cần thiết phải đổi mới đào tạo giáo viên, trong đó xêmina được xem là hình thức tổ chức dạy học (HTTCDH) đặc trưng có ưu thế vượt trội để phát triển năng lực cho giáo sinh. Tuy nhiên, thực trạng hiện nay ở Việt Nam cho thấy xêmina vẫn chưa có vị trí xứng đáng, thiếu mô hình tổ chức xêmina định hướng PTNL phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Mục tiêu của đề tài là xây dựng và áp dụng được mô hình tổ chức xêmina định hướng PTNL nhằm góp phần nâng cao năng lực của giáo sinh Địa lí, đáp ứng yêu cầu Chuẩn đầu ra. Đề tài đã nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn, xác lập các khái niệm, đặc trưng của mô hình xêmina tiên tiến trên thế giới, đồng thời khảo sát thực trạng tổ chức xêmina ở Việt Nam. Trên cơ sở đó, tác giả đã xây dựng mô hình tổ chức xêmina định hướng PTNL bao gồm 3 á hệ thống: Cơ sở và điều kiện tổ chức, Tiến trình tổ chức, và Mục đích tổ chức (năng lực định hướng hình thành). Mô hình này được biểu thị bằng sơ đồ lôgic, khái quát, trực quan.

Quá trình áp dụng mô hình được đề xuất theo 3 giai đoạn (Nghiên cứu xác lập, Thử nghiệm, Phổ biến đại trà) và 2 chiến lược, áp dụng cho các trường hợp điển hình như lớp sinh viên tài năng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội và lớp đại trà Trường Đại học Quy Nhơn. Ba thực nghiệm sư phạm đã được thiết kế và thực hiện để kiểm chứng hiệu quả và tính khả thi của mô hình, chứng minh hiệu quả của việc đa dạng hóa các biện pháp và sự phụ thuộc vào cơ sở/điều kiện tổ chức xêmina. Kết quả thực nghiệm bước đầu đã chứng minh được tính hiệu quả và khả thi của mô hình, góp phần tích cực hóa hoạt động học tập của sinh viên và nâng cao năng lực lập luận, sáng tạo.

Luận án kết luận rằng việc tăng cường đào tạo giáo viên theo định hướng PTNL là xu hướng tất yếu, cần xác định con đường hình thành và phát triển năng lực, chú ý 4 thành phần năng lực (chuyên môn, phương pháp, cá nhân, xã hội). Xêmina cần được định vị là HTTCDH độc lập trong chương trình đào tạo. Đề tài cũng đề xuất các giải pháp cụ thể cho trường, giảng viên và sinh viên nhằm tạo hành lang pháp lý, phát triển học liệu, bồi dưỡng kỹ năng và xây dựng môi trường học tập tích cực.

Mục lục chi tiết:

• PHẦN MỞ ĐẦU

• 1. Lí do chọn đề tài
• 2. Mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài
  • 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
  • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
  • 3.1. Đối tượng nghiên cứu:
  • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 4. Giả thuyết khoa học
• 5. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
• 6. Quan điểm và phương pháp nghiên cứu
  • 6.1. Quan điểm nghiên cứu
  • 6.2. Phương pháp nghiên cứu
• 7. Những đóng góp của luận án
• 8. Cấu trúc của luận án

• Chương 1

• CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC XÂY DỰNG MÔ HÌNH TỔ CHỨC XÊMINA TRONG ĐÀO TẠO GIÁO VIÊN ĐỊA LÍ BẬC ĐẠI HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
  • 1.1. Đổi mới đào tạo giáo viên trên thế giới theo định hướng phát triển năng lực
    • 1.1.1. Những xu hướng lớn của việc đổi mới đào tạo giáo viên trên thế giới
    • 1.1.2. Đổi mới đào tạo giáo viên trên thế giới theo định hướng phát triển năng lực
  • 1.2. Đổi mới đào tạo giáo viên ở Việt Nam theo định hướng phát triển năng lực
    • 1.2.1. Những yêu cầu của việc đổi mới giáo dục phổ thông theo định hướng phát triển năng lực đối với công tác đào tạo giáo viên
    • 1.2.2. Một số giải pháp đổi mới ĐTGV theo định hướng phát triển năng lực
  • 1.3. Tổ chức xêmina theo định hướng phát triển năng lực
    • 1.3.1. Khái niệm xêmina
    • 1.3.2. Những đặc trưng cơ bản của xêmina
    • 1.3.3. Ưu thế của xêmina đối với việc phát triển năng lực của sinh viên
    • 1.3.4. Cơ sở và điều kiện để tổ chức xêmina
  • 1.4. Tổ chức xêmina theo định hướng phát triển năng lực
    • 1.4.1. Quan niệm tổ chức xêmina theo định hướng phát triển năng lực
    • 1.4.2. Vị trí của xêmina trong cơ cấu các hình thức tổ chức dạy học trong đào tạo giáo viên
    • 1.4.3. Khái niệm về mô hình tổ chức xêmina định hướng phát triển năng lực
      • 1.4.3.1. Khái niệm
      • 1.4.3.2. Mô hình tổ chức xêmina của thế giới và Việt Nam
  • 1.5. Thực trạng tổ chức xêmina trong đào tạo giáo viên Địa lí ở Việt Nam

• Chương 2

• XÂY DỰNG VÀ ÁP DỤNG MÔ HÌNH TỔ CHỨC XÊMINA TRONG ĐÀO TẠO GIÁO VIÊN ĐỊA LÍ BẬC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
  • 2.1. Xây dựng mô hình tổ chức xêmina định hướng phát triển năng lực
    • 2.1.1. Sự cần thiết phải xây dựng mô hình
    • 2.1.2. Mục đích, ý nghĩa của việc xây dựng mô hình
    • 2.1.3. Các nguyên tắc của việc xây dựng mô hình
    • 2.1.4. Phương pháp, quy trình xây dựng mô hình
    • 2.1.5. Đặc trưng của mô hình tổ chức xêmina định hướng PTNL
  • 2.2. Áp dụng mô hình tổ chức xêmina định hướng phát triển năng lực trong đào tạo giáo viên Địa lí ở Việt Nam
    • 2.2.1. Các nguyên tắc cơ bản của việc áp dụng mô hình
    • 2.2.2. Quan điểm và chiến lược áp dụng mô hình
    • 2.2.3. Đối tượng và phạm vi áp dụng mô hình
    • 2.2.4. Quy trình chung của việc áp dụng mô hình
  • 2.3. Áp dụng mô hình trong đào tạo giáo viên Địa lí của Việt Nam (Nghiên cứu trường hợp lớp sinh viên tài năng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội)
    • 2.3.1. Xem xét và tạo lập các điều kiện cần và đủ
    • 2.3.2. Xác định mục tiêu phát triển năng lực theo mô hình
    • 2.3.3. Thiết kế và thực hiện tiến trình tổ chức xêmina theo mô hình
    • 2.3.4. Đánh giá kết quả và đề xuất biện pháp áp dụng mô hình
  • 2.4. Áp dụng mô hình trong đào tạo giáo viên Địa lí ở Việt Nam (Lấy ví dụ ở Trường Đại học Quy Nhơn)
    • 2.4.1. Xem xét, tạo lập các cơ sở và điều kiện để thực hiện
    • 2.4.2. Xác định mục tiêu và sản phẩm của xêmina
    • 2.4.3. Thiết kế và tổ chức thực hiện tiến trình tổ chức xêmina theo mô hình
      • 2.4.3.1. Lập kế hoạch tổ chức xêmina
      • 2.4.3.2. Triển khai thực hiện kế hoạch tổ chức xêmina
        • a) Giai đoạn Định hướng - Chuẩn bị (6 tiết; 3 buổi)
        • b) Giai đoạn Tổ chức - Thực hiện (20 tiết; 10 buổi)
    • 2.4.4. Đánh giá hiệu quả và đề xuất một số biện pháp áp dụng mô hình

• Chương 3

• THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
  • 3.1. Mục đích và nhiệm vụ thực nghiệm
    • 3.1.1. Mục đích của thực nghiệm
    • 3.1.2. Nhiệm vụ của thực nghiệm
  • 3.2. Nguyên tắc tổ chức thực nghiệm
  • 3.3. Đối tượng tham gia thực nghiệm
  • 3.4. Nội dung, địa bàn, thời gian thực nghiệm
  • 3.5. Tổ chức thực nghiệm
    • 3.5.1. Thực nghiệm thứ 1: Thực nghiệm chứng tỏ hiệu quả và tính khả thi của mô hình thông qua học phần PPDH Địa lí ở trường phổ thông 1
    • 3.5.2. Thực nghiệm thứ 2: Thực nghiệm chứng minh hiệu quả của việc đa dạng hóa các biện pháp tổ chức xêmina
    • 3.5.3. Thực nghiệm thứ 3: Thực nghiệm chứng tỏ hiệu quả của việc áp dụng mô hình phụ thuộc vào cơ sở và điều kiện tổ chức xêmina

• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

• 1. Kết luận
  • 1.1. Tăng cường ĐTGV theo định hướng PTNL là một xu hướng đổi mới ở nhiều nước trên thế giới và ở Việt Nam.
  • 1.2. Trong ĐTGV ở nước ta, đã và đang tiếp cận với xu hướng chung của thế giới, đồng thời trước yêu cầu của đổi mới giáo dục phổ thông sau 2015 đã đặt ra yêu cầu cấp thiết và có tính khách quan đối với việc đổi ĐTGV theo định hướng PTNL.
  • 1.3. Xêmina là một HTTCDH cơ bản ở ĐH, trong đó SV được tập hợp thành các nhóm để trình bày, trao đổi, tranh luận về những vấn đề đã được nghiên cứu và chuẩn bị trước dưới sự định hướng và điều khiển của GV nhằm phát triển các năng lực quan trọng theo định hướng của Chuẩn đầu ra.
  • 1.4. Mô hình tổ chức xêmina định hướng PTNL được hiểu là hình ảnh mô phỏng biểu thị khái quát, trực quan những đặc trưng, cấu trúc, cách thức tổ chức các thành tố trong hệ thống xêmina và cách vận hành các mối quan hệ giữa chúng nhằm PTNL của người học, đáp ứng yêu cầu của Chuẩn đầu ra.
  • 1.5. Trên cơ sở lí luận, thực tiễn đã được xác lập và trình bày trong chương 1, tuân thủ các nguyên tắc đề ra, sử dụng phương pháp phân tích hệ thống cấu trúc để tiến hành xây dựng mô hình theo quy trình:
  • 1.6. Quá trình áp dụng mô hình tổ chức xêmina định hướng PTNL trong ĐTGV Địa lí ở Việt Nam được thực hiện theo quan điểm có trọng tâm, trọng điểm và từng bước vững chắc với 3 giai đoạn:
  • 1.7. Thực nghiệm sư phạm nhằm làm sáng tỏ các nghiên cứu lí thuyết về việc áp dụng mô hình tổ chức xêmina trong ĐTGV Địa lí.
  • 1.8. Quá trình thử nghiệm và thực nghiệm sư phạm cho phép chúng tôi đi đến những kết luận quan trọng là khi điều kiện ĐTGV ở Việt Nam có sự phân hóa thì rất cần thiết phải thực hiện các chiến lược khác nhau:
• 2. Một số đề xuất và khuyến nghị
  • 2.1. Đối với các trường, các khoa đào tạo giáo viên Địa lí
  • 2.2. Đối với giảng viên
  • 2.3. Đối với sinh viên