THÔNG ĐIỆP ẢNH BÁO CHÍ TRÊN BÁO MẠNG ĐIỆN TỬ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
BÁO CHÍ HỌC
Luận án "Thông điệp ảnh báo chí trên báo mạng điện tử ở Việt Nam hiện nay" nghiên cứu vai trò và đặc trưng của thông điệp ảnh báo chí trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh mẽ. Đề tài tập trung xây dựng khung lý thuyết, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng thông điệp ảnh báo chí trên báo mạng điện tử Việt Nam.
Nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn về thông điệp ảnh báo chí, khái niệm ảnh báo chí, báo mạng điện tử, thông điệp, và thông điệp ảnh báo chí trên báo mạng điện tử. Luận án xác định thông điệp ảnh báo chí là phương diện ý nghĩa của bức ảnh báo chí được đăng tải trên báo mạng điện tử mà cơ quan báo chí muốn truyền tải đến người tiếp nhận. Bốn vai trò chính của thông điệp ảnh báo chí được phân tích bao gồm: truyền tải thông điệp nhanh chóng, hiệu quả, hấp dẫn; lôi cuốn, tạo ấn tượng; tạo dựng niềm tin; và tác động vào nhận thức để định hướng. Bốn đặc trưng cốt lõi của thông điệp ảnh báo chí là tính thông tin, tính tư tưởng/khuynh hướng, tính thẩm mỹ và tính biểu tượng. Các yếu tố cấu thành thông điệp ảnh báo chí được làm rõ, bao gồm các yếu tố tạo hình (đối tượng, chi tiết, bố cục, ánh sáng, màu sắc, đường nét), các yếu tố văn bản (chú thích ảnh, văn bản đi cùng), các yếu tố trong quá trình sáng tạo (khoảnh khắc bấm máy, góc máy ảnh, biên tập), và cách thức truyền tải (vị trí đăng tải, thể loại, định dạng, tác quyền, cách trình bày, yếu tố tâm lý). Luận án cũng đề xuất năm tiêu chí đánh giá thông điệp ảnh báo chí: rõ ràng/chân thật, phù hợp chính trị/tư tưởng, phù hợp đối tượng tiếp nhận, phù hợp nội dung tác phẩm, và có giá trị nhận thức/thẩm mỹ.
Dựa trên khảo sát 1.020 ảnh báo chí trên ba tờ báo mạng điện tử hàng đầu Việt Nam (VnExpress.net, Vietnamnet.vn, Dantri.com.vn) trong năm 2021 và nghiên cứu trường hợp về đại dịch COVID-19, luận án chỉ ra những ưu điểm nổi bật như cung cấp thông tin phong phú, rõ ràng, chân thật, góp phần cụ thể hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước, đem lại giá trị nhận thức, thẩm mỹ và cổ vũ hành động tích cực. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra các hạn chế về việc chưa thể hiện được khoảnh khắc quyết định, sự chưa phù hợp giữa thông điệp ảnh báo chí với nội dung bài viết và đối tượng tiếp nhận, cũng như thể loại ảnh báo chí chưa phong phú, đa dạng.
Luận án đã phân tích bảy vấn đề đặt ra và đề xuất bảy giải pháp cùng bốn khuyến nghị cụ thể nhằm nâng cao chất lượng thông điệp ảnh báo chí trên báo mạng điện tử ở Việt Nam, hướng tới các cơ quan báo chí, cơ sở đào tạo phóng viên ảnh báo chí và các cơ quan chức năng, đồng thời gợi mở hướng nghiên cứu tiếp theo.
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
2.1 Mục đích nghiên cứu
2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
3.2 Phạm vi nghiên cứu
4. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
4.1. Câu hỏi nghiên cứu
4.2 Giả thuyết nghiên cứu
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu:
5.1 Cơ sở lý luận
5.2 Phương pháp nghiên cứu
6. Đóng góp mới của luận án
7. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án
7.1 Ý nghĩa khoa học
7.2 Ý nghĩa thực tiễn
8. Kết cấu của luận án
1.1. Hệ thống khái niệm
1.1.1 Ảnh báo chí
1.1.2 Báo mạng điện tử
1.1.3. Thông điệp
1.1.4 Thông điệp ảnh báo chí trên báo mạng điện tử
1.2. Đặc trưng và vai trò của thông điệp ảnh báo chí trên báo mạng điện tử
1.2.1. Đặc trưng của thông điệp ảnh báo chí trên báo mạng điện tử
1.2.1.1 Tính thông tin
1.2.1.2 Tính tư tưởng, tính khuynh hướng
1.2.1.3 Tính thẩm mỹ.
1.2.1.4 Tính biểu tượng
1.2.2. Vai trò của thông điệp ảnh báo chí trên báo mạng điện tử
1.2.2.1 Truyền tải thông điệp một cách nhanh chóng, hiệu quả, hấp dẫn
1.2.2.2 Lôi cuốn người tiếp nhận, tạo ấn tượng với người tiếp nhận
1.2.2.3 Tạo dựng niềm tin đối với người tiếp nhận
1.2.2.4 Tác động vào mặt nhận thức để từ đó tạo nên hiệu quả trong định hướng
1.3. Các yếu tố cấu thành thông điệp ảnh báo chí trên báo mạng điện tử
1.3.1 Các yếu tố tạo hình
1.3.1.1 Đối tượng phản ánh
1.3.1.2 Chi tiết trong ảnh báo chí
1.3.1.3 Bố cục - Khuôn hình ảnh báo chí
1.3.1.4 Ánh sáng, màu sắc, đường nét
1.3.2 Các yếu tố văn bản
1.3.2.1 Chú thích ảnh
1.3.2.2 Văn bản đi cùng ảnh báo chí
1.3.3 Các yếu tố trong quá trình sáng tạo
1.3.3.1 Khoảnh khắc bấm máy
1.3.3.2 Góc máy ảnh
1.3.3.3 Biên tập và xuất bản
1.3.4 Cách thức truyền tải thông điệp ảnh báo chí trên báo mạng điện tử
1.3.4.1 Vị trí đăng tải ảnh báo chí
1.3.4.2 Thể loại ảnh báo chí
1.3.4.3 Định dạng, dung lượng, kích cỡ hình ảnh
1.3.4.4 Tác quyền ảnh báo chí
1.3.4.5 Những cách thức trình bày
1.3.4.6 Yếu tố tâm lý của thông điệp
1.4. Phân loại ảnh báo chí trên báo mạng điện tử theo các nhóm chủ đề
1.5. Những tiêu chí đánh giá thông điệp ảnh báo chí trên báo mạng điện tử
1.5.1 Thông điệp ảnh báo chí phải rõ ràng, chân thật
1.5.2 Thông điệp ảnh báo chí phải phù hợp về mặt chính trị, tư tưởng
1.5.3 Thông điệp ảnh báo chí phải phù hợp với đối tượng tiếp nhận
1.5.4 Thông điệp ảnh báo chí phải phù hợp với nội dung tác phẩm
1.5.5 Thông điệp ảnh báo chí phải có giá trị về mặt nhận thức, thẩm mỹ
1.6 Các lý thuyết sử dụng trong nghiên cứu
1.6.1 Lý thuyết truyền thông thị giác
1.6.2 Lý thuyết thiết lập chương trình nghị sự
1.6.3 Lý thuyết đóng khung
Tiểu kết Chương 1
2.1 Tổng quan về các báo mạng điện tử khảo sát
2.1.1 Báo VnExpress
2.1.2 Báo Vietnamnet
2.1.3 Báo Dân trí
2.2 Khảo sát thông điệp ảnh báo chí trên báo mạng điện tử ở Việt Nam hiện nay theo các yếu tố cấu thành thông điệp ảnh báo chí
2.2.1 Các yếu tố tạo hình
2.2.1.1 Đối tượng phản ánh
2.2.1.2 Chi tiết trong ảnh báo chí
2.2.1.3 Bố cục hình ảnh báo chí
2.2.1.4 Ánh sáng, màu sắc, đường nét
2.2.2 Các yếu tố văn bản
2.2.2.1 Chú thích hình ảnh
2.2.2.2 Văn bản đi cùng hình ảnh
2.2.3 Các yếu tố trong quá trình sáng tạo
2.2.3.1 Khoảnh khắc bấm máy
2.2.3.2 Về vị trí và góc máy ảnh
2.2.3.3 Về biên tập ảnh, chọn lựa và xử lý hậu kỳ
2.2.4 Cách thức truyền tải thông điệp ảnh báo chí trên báo mạng điện tử
2.2.4.1 Về vị trí đăng tải ảnh báo chí
2.2.4.2 Thể loại ảnh báo chí được sử dụng
2.2.4.3 Định dạng, dung lượng, kích cỡ ảnh trong bài
2.2.4.4 Tác quyền hình ảnh
2.2.4.5 Cách trình bày ảnh báo chí
2.3 Nghiên cứu trường hợp thông điệp ảnh báo chí trên báo mạng điện tử về đại dịch COVID-19 ở Việt Nam năm 2021
2.4 Đánh giá thông điệp ảnh báo chí trên báo mạng điện tử ở Việt Nam
2.4.1 Ưu điểm
2.4.2 Hạn chế
Tiểu kết Chương 2
3.1 Những vấn đề đặt ra đối với thông điệp ảnh báo chí trên báo mạng điện tử ở Việt Nam hiện nay
3.1.1 Từ các yếu tố cấu thành thông điệp ảnh báo chí
3.1.1.1 Chủ đề phản ánh và các yếu tố tạo hình
3.1.1.2 Các yếu tố văn bản
3.1.1.3 Các yếu tố trong quá trình sáng tạo
3.1.1.4 Cách thức truyền tải thông điệp ảnh báo chí
3.1.2 Trong quá trình tác nghiệp sáng tạo thông điệp ảnh báo chí
3.1.2.1 Internet và điện thoại thông minh như “con dao hai lưỡi” đối với sáng tạo thông điệp ảnh báo chí.
3.1.2.2 Sự “chảy máu chất xám” của phóng viên ảnh báo chí Việt Nam.
3.1.2.3 Khả năng tác nghiệp và biên tập ảnh trên điện thoại thông minh.
3.1.3 Sự cạnh tranh giữa thông điệp ảnh báo chí với các loại hình thông điệp khác trên báo mạng điện tử
3.1.4. Ưu tiên thiết bị di động
3.1.5 Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong việc sản xuất thông điệp
3.1.6 Sự phát triển của mô hình báo chí - công nghệ (Media- Tech)
3.1.7 Thu phí người dùng
3.2 Giải pháp nâng cao chất lượng thông điệp ảnh báo chí trên báo mạng điện tử ở Việt Nam trong thời gian tới
3.2.1 Về đối tượng phản ánh và các yếu tố tạo hình
3.2.2 Về các yếu tố văn bản
3.2.3 Về quá trình sáng tạo
3.2.4 Về cách thức truyền tải thông điệp hình ảnh
3.2.5 Sáng tạo thông điệp ảnh báo chí phù hợp với thiết bị di động và ưu tiên tìm kiếm thông tin trực quan
3.2.6. Xây dựng kho dữ liệu ảnh
3.2.7 Nâng cao trình độ đội ngũ phóng viên ảnh báo chí
3.3 Khuyến nghị
3.3.1 Đối với các cơ quan báo chí
3.3.2 Đối với các cơ sở đào tạo phóng viên ảnh báo chí
3.3.3. Đối với các cơ quan có chức năng để đổi mới cơ chế tôn vinh ảnh báo chí
3.3.4. Đề xuất một số hướng nghiên cứu tiếp theo về thông điệp ảnh báo chí trên báo mạng điện tử ở Việt Nam trong thời gian tới
Tiểu kết Chương 3