THẦY CÚNG TRONG CỘNG ĐỒNG NGƯỜI DAO ĐỎ Ở TUYÊN QUANG
Văn hóa học
Luận án Tiến sĩ Văn hóa học này tập trung nghiên cứu vị thế và vai xã hội của thầy cúng trong cộng đồng người Dao Đỏ tại Tuyên Quang, một vùng đất giàu truyền thống văn hóa với sự đa dạng của 22 dân tộc anh em. Người Dao Đỏ, chiếm dân số thứ ba tại Tuyên Quang, có thầy cúng đóng vai trò quan trọng trong việc cấu thành, sáng tạo và trao truyền các giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời đảm nhiệm nhiều vai trò xã hội khác nhau như người hành nghề tâm linh, thờ tổ tông, lập làng, hay cán bộ chính quyền. Nghiên cứu này nhằm làm rõ vị thế và vai xã hội của thầy cúng, từ đó nhận diện ảnh hưởng và định hướng phát huy vai trò của họ trong việc ổn định, phát triển kinh tế - xã hội và bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của người Dao Đỏ.
Luận án thực hiện các nhiệm vụ cụ thể bao gồm tổng quan tình hình nghiên cứu, trình bày và phân tích các câu chuyện cuộc đời của thầy cúng để làm rõ quá trình đạt được vị thế và hình thành các vai xã hội, mô tả và phân tích vị thế cùng các vai xã hội, sự vận động và biến đổi của chúng, cũng như mối quan hệ giữa vị thế và vai xã hội. Cuối cùng, luận án đưa ra các vấn đề cần bàn luận về thầy cúng trong đời sống người Dao Đỏ, nhận diện và phát huy vai trò của họ thông qua việc nâng cao vị thế và ảnh hưởng tích cực của các vai xã hội.
Đây là công trình đầu tiên nghiên cứu sâu về vị thế và vai xã hội của thầy cúng người Dao Đỏ ở Tuyên Quang, cung cấp những lập luận và phân tích để nhận diện mâu thuẫn giữa các vai xã hội và mối quan hệ vị thế - vai xã hội. Về mặt thực tiễn, luận án cung cấp dữ liệu hệ thống làm cơ sở cho các nhà nghiên cứu, quản lý và cộng đồng trong việc xây dựng chính sách, kế hoạch nhằm phát triển tầng lớp thầy cúng, bảo tồn văn hóa truyền thống và phát triển du lịch cộng đồng địa phương. Kết quả nghiên cứu khẳng định thầy cúng có vị thế xã hội nhất định, đảm nhiệm nhiều vai trò (hành nghề tâm linh, thờ tổ tông, trưởng làng, cán bộ chính quyền) có sự vận động và tương tác hai chiều với vị thế, góp phần quan trọng vào sự ổn định và phát triển của cộng đồng.