TÁC ĐỘNG CỦA VỐN VIỆN TRỢ PHI CHÍNH PHỦ NƯỚC NGOÀI ĐỐI VỚI SINH KẾ CỦA HỘ NGHÈO Ở TỈNH PHÚ THỌ
KINH TẾ CHÍNH TRỊ
Luận án tiến sĩ Kinh tế chính trị này tập trung nghiên cứu "Tác động của vốn viện trợ phi chính phủ nước ngoài đối với sinh kế của hộ nghèo ở tỉnh Phú Thọ". Đề tài được hình thành từ yêu cầu cấp thiết về giảm nghèo bền vững và nhận thấy vốn viện trợ phi chính phủ nước ngoài (PCPNN) là nguồn lực bổ sung quan trọng, hỗ trợ tài chính, nâng cao năng lực cộng đồng, đa dạng hóa sinh kế và chuyển giao tri thức. Trong giai đoạn 2014-2023, tỉnh Phú Thọ đã tiếp nhận 226 chương trình/dự án viện trợ PCPNN với tổng giá trị giải ngân gần 24 triệu USD, góp phần cải thiện sinh kế, phát triển hạ tầng xã hội, y tế, giáo dục và nâng cao năng lực cộng đồng, đặc biệt ở khu vực miền núi khó khăn.
Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ ra rằng hiệu quả và tính bền vững của viện trợ PCPNN vẫn còn nhiều hạn chế, với các vấn đề như giám sát chưa chặt chẽ, năng lực quản lý địa phương chưa đồng đều, và việc lồng ghép viện trợ vào các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh còn thiếu tính đồng bộ. Đặc biệt, vẫn thiếu các nghiên cứu chuyên sâu ở cấp tỉnh nhằm lượng hóa và phân tích toàn diện tác động của viện trợ PCPNN đối với các chiều cạnh sinh kế của hộ nghèo, bao gồm thu nhập, việc làm, năng lực sản xuất, tiếp cận dịch vụ xã hội, mức độ tự chủ và khả năng chuyển đổi sinh kế.
Mục đích của luận án là làm rõ cơ sở lý luận, phân tích, đánh giá thực trạng tác động của viện trợ PCPNN đến sinh kế hộ nghèo tại Phú Thọ giai đoạn 2014-2023, từ đó đề xuất phương hướng và các nhóm giải pháp nhằm phát huy tác động tích cực, giảm thiểu tác động tiêu cực, góp phần nâng cao hiệu quả thu hút, quản lý và sử dụng viện trợ PCPNN gắn với phát triển sinh kế bền vững đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Luận án đã đóng góp về lý luận bằng việc phát triển khái niệm "tác động của vốn viện trợ PCPNN đến sinh kế hộ nghèo" theo cách nhìn đa chiều, xây dựng khung phân tích lý thuyết tích hợp giữa tiếp cận sinh kế bền vững (SLA) và tiếp cận dựa trên quyền (RBA), cùng bộ tiêu chí đánh giá tác động định lượng và định tính. Về thực tiễn, nghiên cứu cung cấp bức tranh toàn diện về tình hình tiếp nhận, quản lý, sử dụng viện trợ PCPNN tại Phú Thọ, nhận diện các mô hình hỗ trợ sinh kế hiệu quả và đề xuất hệ thống giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả viện trợ, cải thiện năng lực quản trị, cơ chế phối hợp liên ngành, tăng cường minh bạch và sự tham gia của cộng đồng. Các kết quả này là nguồn tham khảo quan trọng cho hoạch định chính sách giảm nghèo và phát triển sinh kế bền vững.