Tên luận án:
PHONG CÁCH SÁNG TÁC KHÍ NHẠC CỦA 3 NHẠC SĨ: QUANG HẢI, NGUYỄN VĂN NAM, CA LÊ THUẦN
Ngành:
Âm nhạc học (Mã số ngành: 62 21 02 01)
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án tiến sĩ "Phong cách sáng tác khí nhạc của 3 nhạc sĩ: Quang Hải, Nguyễn Văn Nam, Ca Lê Thuần" của tác giả Trần Đinh Lăng, hoàn thành tại Nhạc viện TP. Hồ Chí Minh năm 2020, nghiên cứu sâu sắc về phong cách sáng tác của ba nhạc sĩ hàng đầu trong nền khí nhạc Việt Nam. Luận án xác định ba nhạc sĩ này là những "cây đại thụ" của âm nhạc Việt Nam, đại diện tiêu biểu cho khu vực phía Nam và là những người tiên phong trong thể loại âm nhạc thính phòng và giao hưởng.
Mục đích chính của nghiên cứu là xác định phong cách sáng tác độc đáo của từng nhạc sĩ thông qua các tác phẩm khí nhạc của họ, từ đó làm nổi bật sự khác biệt, dấu ấn tài năng và những đóng góp quý báu của họ cho nền âm nhạc "Bác học" của nước nhà. Luận án tập trung phân tích các tác phẩm viết cho dàn nhạc giao hưởng, nơi các nhạc sĩ thể hiện tập trung nhất kỹ năng, thủ pháp sáng tác, tâm hồn và trí lực của mình.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù cả ba nhạc sĩ đều có chung bối cảnh lịch sử và nội dung, hình tượng sáng tác về quê hương, đất nước, con người, nhưng phương pháp biểu hiện âm nhạc của họ lại rất khác biệt:
- Nhạc sĩ Quang Hải thể hiện phong cách ngắn gọn, dễ hiểu, lạc quan, vui tươi và chắc chắn. Âm nhạc của ông thường có cấu trúc cân đối, nhịp điệu vững vàng, ít đảo phách, bám sát các âm ổn định của điệu thức và hòa âm công năng (T-S-D, trưởng-thứ). Ông ưu tiên thể loại Concerto cho nhạc cụ dân tộc hòa tấu với dàn nhạc giao hưởng, hướng đến sự đơn giản hóa để tiếp cận công chúng và nâng tầm giá trị nhạc cụ dân tộc.
- Nhạc sĩ Nguyễn Văn Nam có phong cách đồ sộ, tự sự, uẩn ức và bất ổn. Các tác phẩm của ông thường dài, giai điệu xây dựng chủ yếu từ điệu thức ngũ cung Việt Nam thuần túy (nhất là điệu Oán), không chịu ảnh hưởng của hòa âm phương Tây. Nhịp điệu của ông phức tạp, không cân đối, thường thay đổi và sử dụng nhiều đảo phách, tạo cảm giác không ổn định. Ông thiên về lối trình bày phức điệu với sự kết hợp bè dày và phức tạp, thể hiện tính độc lập của từng bè.
- Nhạc sĩ Ca Lê Thuần mang phong cách suy tư, sâu sắc, tinh tế và lãng mạn. Ông sử dụng đa dạng các thể loại (trừ liên khúc giao hưởng), thường có độ dài vừa phải. Giai điệu của ông xây dựng trên nền tảng học thuật tinh tế, kết hợp sáng tạo điệu thức ngũ cung với luân chuyển điệu thức và các thủ pháp chuyển điệu hòa âm. Ông sử dụng phong phú cả lối chủ điệu và phức điệu, thể hiện kiến thức uyên bác và sự sáng tạo trong vận dụng kỹ thuật âm nhạc phương Tây.
Tổng thể, luận án khẳng định đóng góp quan trọng của ba nhạc sĩ trong việc đặt nền móng vững chắc cho nền khí nhạc mới Việt Nam.
Mục lục chi tiết:
-
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT (23 trang)
- 1) Phong cách: phong cách sống – làm việc; phong cách nghệ thuật văn học, mỹ thuật, âm nhạc;
- 2) Một số định nghĩa, khái niệm về âm nhạc: âm nhạc, thanh nhạc - khí nhạc, giai điệu chủ đề, âm nhạc nhiều bè và yếu tố thời gian trong âm nhạc;
- 3) Điệu thức ngũ cung Việt Nam;
- 4) Sơ lược về dàn nhạc giao hưởng.
-
CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM TRONG XÂY DỰNG GIAI ĐIỆU CHỦ ĐỀ (25 trang)
- 1) Ảnh hưởng của hoà âm và các điệu thức phương Tây;
- 2) Xây dựng giai điệu từ điệu thức ngũ cung Việt Nam: điệu thức ngũ cung thuần tuý, điệu thức ngũ cung kết hợp với hoà âm phương Tây;
- 3) Xây dựng giai điệu từ thanh điệu tiếng Việt và một số đặc điểm riêng khác.
-
CHƯƠNG 3: CÁC THỦ PHÁP KẾT HỢP NHIỀU BÈ (49 trang)
- 1) Kết hợp theo lối chủ điệu: kết hợp chiều dọc và các loại chồng âm hợp âm, sử dụng chuyển điệu và các vòng kết;
- 2) Kết hợp theo lối phức điệu: đối vị tương phản, đối vị mô phỏng;
- 3) Kết hợp đồng thời phức điệu và chủ điệu;
- 4) Sử dụng và kết hợp nhạc cụ.
-
CHƯƠNG 4: TỔ CHỨC THỜI GIAN CỦA ÂM NHẠC (24 trang)
- 1) Tốc độ, loại nhịp, nhịp biến đổi;
- 2) Đảo phách và đa tầng nhịp điệu;
- 3) Cấu trúc hình thức và thể loại.