NGUY CƠ GÂY SUY THOÁI MÔI TRƯỜNG TỪ QUÁ TRÌNH LƯU KHO VÀ BỐC XẾP HÀNG HÓA CHẤT ĐỘC HẠI TẠI NHÓM CẢNG BIỂN PHÍA BẮC VIỆT NAM
Quản lý tài nguyên và môi trường (Mã số: 9850101)
Luận án "Nguy cơ gây suy thoái môi trường từ quá trình lưu kho và bốc xếp hàng hóa chất độc hại tại nhóm cảng biển phía Bắc Việt Nam" của Trần Anh Tuấn tập trung vào một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh các cảng biển phía Bắc (Hải Phòng, Quảng Ninh, Thái Bình, Nam Định) đang chứng kiến sự gia tăng lưu lượng hàng hóa, đặc biệt là hóa chất độc hại (HNS). Khu vực ven biển Đông Bắc có giá trị sinh thái cao nhưng lại chịu tác động tiêu cực từ hoạt động hàng hải, đồng thời bộc lộ nhiều hạn chế trong công tác phòng ngừa và ứng phó sự cố môi trường liên quan đến HNS.
Mục tiêu chính của luận án là xác định luận cứ khoa học, xây dựng bộ tiêu chí đánh giá nguy cơ suy thoái môi trường từ quá trình lưu kho và bốc xếp HNS, từ đó đề xuất các giải pháp quản lý và kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường tại nhóm cảng biển phía Bắc Việt Nam. Để đạt được mục tiêu này, luận án đã phân tích tổng quan các công trình nghiên cứu, đánh giá hiện trạng và tác động môi trường của hoạt động HNS, xác định các nguy cơ gây suy thoái và xây dựng, thử nghiệm bộ tiêu chí đánh giá, đồng thời đề xuất các giải pháp giảm thiểu nguy cơ.
Các nguy cơ gây suy thoái môi trường được xác định bao gồm cháy nổ, tràn dầu, phát tán hóa chất độc hại và sự kết hợp của các nguy cơ. Nguồn phát sinh nguy cơ được phân loại thành: Cơ sở hạ tầng; Công nghệ, phương tiện, thiết bị; Quy mô, loại hình hoạt động cảng; và Hoạt động quản lý. Luận án đã xây dựng một bộ tiêu chí đánh giá nguy cơ suy thoái môi trường gồm 4 tiêu chí nguy cơ (với 14 chỉ tiêu cụ thể) và 2 tiêu chí mức độ gây suy thoái môi trường (với 5 chỉ tiêu). Đây là bộ tiêu chí lần đầu tiên được xây dựng để đánh giá cho hoạt động lưu kho và bốc xếp hàng hóa chất độc hại tại cảng biển ở Việt Nam, có sự tương đồng với các yếu tố cần đánh giá trong chỉ dẫn đánh giá an toàn cho hoạt động hàng hải của IMO và các nghiên cứu quốc tế.
Kết quả áp dụng thử nghiệm bộ tiêu chí cho 30 bến cảng có hoạt động lưu kho và bốc xếp HNS tại nhóm cảng biển phía Bắc cho thấy có 6 bến cảng có nguy cơ cao và 24 bến cảng có nguy cơ trung bình, không có bến nào ở mức nguy cơ thấp. Luận án đã xác định cụ thể nguy cơ suy thoái của từng bến và đề xuất các vấn đề cần khắc phục về quản lý, kỹ thuật. Trên cơ sở đó, các giải pháp quản lý hàng hóa nguy hiểm, độc hại cho cảng biển (gồm 8 nội dung), hướng dẫn đánh giá nguy cơ (3 bước), và kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường (3 vấn đề) đã được đề xuất. Những đóng góp mới của luận án là việc xác định rõ nguy cơ, nguồn phát sinh và xây dựng bộ tiêu chí đánh giá, cùng với việc áp dụng thử nghiệm và đề xuất giải pháp cụ thể cho nhóm cảng biển phía Bắc, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý môi trường và giảm thiểu sự cố.