Luận án Nghiên cứu tác dụng cải thiện suy giảm trí nhớ và chống trầm cảm của Hương nhu tía (Ocimum sanctum L.) trên thực nghiệm

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU TÁC DỤNG CẢI THIỆN SUY GIẢM TRÍ NHỚ VÀ CHỐNG TRẦM CẢM CỦA HƯƠNG NHU TÍA (Ocimum sanctum L.) TRÊN THỰC NGHIỆM

Ngành:

Dược lý – Dược lâm sàng

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Nghiên cứu tác dụng cải thiện suy giảm trí nhớ và chống trầm cảm của Hương nhu tía (Ocimum sanctum L.) trên thực nghiệm" của Nguyễn Thu Hiền tập trung vào giải quyết mối lo ngại toàn cầu về các chứng rối loạn thần kinh, tâm thần như sa sút trí tuệ, suy giảm trí nhớ và trầm cảm. Bối cảnh nghiên cứu xuất phát từ thực tế các thuốc hiện tại thường gây tác dụng không mong muốn và chi phí điều trị cao, trong khi Hương nhu tía đã được ghi nhận có tiềm năng trong y học cổ truyền và một số công bố khoa học về tác dụng cải thiện trí nhớ, chống trầm cảm.

Nghiên cứu này nhằm mục tiêu đánh giá tác dụng và cơ chế cải thiện suy giảm trí nhớ, cũng như tác dụng chống trầm cảm của cao chiết hương nhu tía. Luận án sử dụng cao chiết cồn toàn phần (OS), các phân đoạn (ethyl acetat, n-butanol) và các chất tinh khiết (acid ursolic, acid oleanolic) từ hương nhu tía. Các thử nghiệm được thực hiện trên mô hình chuột bị loại bỏ thùy khứu giác (OBX) để đánh giá cả suy giảm trí nhớ và trầm cảm, và mô hình chuột bị gây stress nhẹ trường diễn không dự đoán trước (UCMS) cho trầm cảm.

Kết quả cho thấy, cao chiết cồn toàn phần và phân đoạn ethyl acetat của hương nhu tía có tác dụng cải thiện suy giảm trí nhớ làm việc trên chuột OBX. Cơ chế liên quan đến việc cải thiện tình trạng giãn não thất bên, tăng sinh tế bào thần kinh mới vùng hồi hải mã, tăng cường hệ cholinergic (ức chế AChE, tăng ChAT) và ngăn chặn suy giảm biểu hiện gen/protein VEGF. Acid ursolic và acid oleanolic, các thành phần chính trong phân đoạn ethyl acetat, được chứng minh là có vai trò quan trọng trong tác dụng cải thiện trí nhớ.

Đối với tác dụng chống trầm cảm, cao chiết cồn toàn phần và phân đoạn n-butanol của hương nhu tía làm giảm hành vi tuyệt vọng trên chuột OBX. Đặc biệt, phân đoạn n-butanol thể hiện tác dụng chống trầm cảm phụ thuộc liều trên chuột UCMS, cải thiện các biểu hiện như giảm hứng thú và hành vi tuyệt vọng, thông qua tác động lên hệ dẫn truyền thần kinh monoaminergic (serotonergic, noradrenergic, dopaminergic).

Luận án này lần đầu tiên cung cấp bằng chứng khoa học hệ thống về tiềm năng của hương nhu tía trong dự phòng và điều trị suy giảm trí nhớ và trầm cảm, tạo cơ sở cho việc phát triển các sản phẩm từ dược liệu này tại Việt Nam.

Mục lục chi tiết:

A. GIỚI THIỆU LUẬN ÁN

• 1. Tính cấp thiết của luận án
• 2. Mục tiêu của Luận án
• 3. Bố cục của Luận án
  • Đặt vấn đề (02 trang)
  • Chương 1. Tổng quan (35 trang)
  • Chương 2. Nguyên liệu, phương tiện và phương pháp nghiên cứu (25 trang)
  • Chương 3. Kết quả nghiên cứu (35 trang)
  • Chương 4. Bàn luận (33 trang)
  • Kết luận (02 trang)
  • Đề xuất (01 trang)

B. NỘI DUNG CỦA LUẬN ÁN

• CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN

  • 1.1. Sa sút trí tuệ - Suy giảm trí nhớ
  • 1.2. Bệnh trầm cảm
  • 1.3. Mối liên quan giữa sa sút trí tuệ và trầm cảm
  • 1.4. Mô hình dược lý
    • Mô hình loại bỏ thùy khứu giác (OBX)
    • Mô hình gây stress nhẹ trường diễn không dự đoán trước (UCMS)
  • 1.5. Hương nhu tía

• CHƯƠNG 2. NGUYÊN VẬT LIỆU, PHƯƠNG TIỆN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 2.1. Nguyên liệu nghiên cứu
    • 2.1.1. Dược liệu nghiên cứu
    • 2.1.2. Mẫu nghiên cứu
    • 2.1.3. Động vật thí nghiệm
  • 2.2. Phương pháp nghiên cứu
    • 2.2.1. Sơ đồ nghiên cứu tổng thể
    • 2.2.2. Phương pháp chiết xuất dược liệu
    • 2.2.3. Gây mô hình dược lý
      • 2.2.3.1. Mô hình chuột bị loại bỏ thùy khứu giác (OBX)
      • 2.2.3.2. Mô hình chuột bị gây stress nhẹ trường diễn không dự đoán trước (UCMS)
    • 2.2.4. Các thử nghiệm hành vi
    • 2.2.5. Nghiên cứu cơ chế tác dụng
      • 2.2.5.1. Cơ chế cải thiện trí nhớ
      • 2.2.5.2. Cơ chế chống trầm cảm
  • 2.3. Đạo đức nghiên cứu trên động vật
  • 2.4. Xử lý số liệu

• CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

  • 3.1. Tác dụng và cơ chế tác dụng cải thiện trí nhớ của hương nhu tía
    • 3.1.1. Tác dụng và cơ chế tác dụng cải thiện trí nhớ của cao chiết cồn toàn phần hương nhu tía (OS) trên mô hình chuột nhắt loại bỏ thùy khứu giác OBX
      • 3.1.1.1. Tác dụng của cao OS lên trí nhớ ngắn hạn của chuột OBX trong thử nghiệm hành vi
      • 3.1.1.2. Ảnh hưởng của cao OS lên sự giãn não thất bên của chuột OBX
      • 3.1.1.3. Ảnh hưởng của cao OS đến sự tăng sinh tế bào thần kinh mới vùng hồi hải mã trên chuột OBX
      • 3.1.1.4. Ảnh hưởng của cao OS lên hoạt động của hệ cholinergic
      • 3.1.1.5. Ảnh hưởng của cao OS lên tín hiệu VEGF vùng hồi hải mã
    • 3.1.2. Tác dụng của các cao chiết phân đoạn hương nhu tía lên trí nhớ không gian làm việc của chuột OBX trong thử nghiệm mê lộ chữ Y cải tiến
    • 3.1.3. Tác dụng và cơ chế tác dụng cải thiện trí nhớ của các chất phân lập tiềm năng (acid ursolic - UA và acid oleanolic - OA) trong hương nhu tía trên chuột OBX
      • 3.1.3.1. Tác dụng cải thiện trí nhớ không gian ngắn hạn của acid ursolic và acid oleanolic trên thử nghiệm mê lộ chữ Y cải tiến
      • 3.1.3.2. Tác dụng cải thiện trí nhớ không gian dài hạn của UA và OA trong thử nghiệm mê lộ nước Morris (MWM)
      • 3.1.3.3. Ảnh hưởng của acid ursolic lên hoạt độ enzym AChE ở vỏ não ex vivo
      • 3.1.3.4. Ảnh hưởng của acid ursolic lên biểu hiện protein ChAT và VEGF vùng hồi hải mã
    • 3.1.4. Tác dụng ức chế enzym acetylcholinesterase in vitro của cao chiết cồn, phân đoạn ethyl acetat và một số chất phân lập được từ hương nhu tía
  • 3.2. Tác dụng chống trầm cảm của hương nhu tía
    • 3.2.1. Tác dụng chống trầm cảm của cao chiết cồn và các cao chiết phân đoạn hương nhu tía trên mô hình chuột OBX trong thử nghiệm treo đuôi chuột (TST) và thử nghiệm bơi cưỡng bức (FST)
    • 3.2.2. Tác dụng và cơ chế tác dụng chống trầm cảm của cao chiết phân đoạn n-butanol (OS-B) trên mô hình chuột gây stress nhẹ trường diễn không dự đoán trước (UCMS)
      • 3.2.2.1. Ảnh hưởng của OS-B lên triệu chứng giảm hứng thú (anhedonia) của chuột UCMS trên thử nghiệm tiêu thụ saccharose (SPT)
      • 3.2.2.2. Ảnh hưởng của OS-B lên biểu hiện trầm cảm của chuột UCMS trong thử nghiệm TST và FST
      • 3.2.2.3. Ảnh hưởng của OS-B đến vận động tự nhiên và hành vi chải lông của chuột UCMS trong thử nghiệm môi trường mở (OFT)
      • 3.2.2.4. Cơ chế tác dụng chống trầm cảm của OS-B trên chuột UCMS thông qua hệ monoaminergic

• CHƯƠNG 4. BÀN LUẬN

  • 4.1. Những đóng góp mới của luận án
    • 4.1.1. Mô hình thực nghiệm
    • 4.1.2. Tác dụng và cơ chế tác dụng của cao chiết cồn toàn phần hương nhu tía
    • 4.1.3. Thành phần hợp chất đóng vai trò quan trọng đối với tác dụng của hương nhu tía
  • 4.2. Ý nghĩa của luận án

• KẾT LUẬN

  • 1. Về tác dụng cải thiện trí nhớ của hương nhu tía
  • 2. Về tác dụng chống trầm cảm của hương nhu tía

• KIẾN NGHỊ