Luận án Nghiên cứu nồng độ leptin và insulin huyết thanh trên người ăn chay trường

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU NỒNG ĐỘ LEPTIN, INSULIN HUYẾT THANH VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ NGUY CƠ TIM MẠCH TRÊN NGƯỜI ĂN CHAY TRƯỜNG

Ngành:

NỘI KHOA

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Nghiên cứu nồng độ Leptin, Insulin huyết thanh và một số yếu tố nguy cơ tim mạch trên người ăn chay trường" được thực hiện nhằm khảo sát các yếu tố nguy cơ tim mạch, giá trị và mối liên quan giữa nồng độ leptin, insulin huyết thanh với các yếu tố này trên nhóm đối tượng ăn chay trường. Bối cảnh nghiên cứu chỉ ra rằng chế độ ăn chay đã tồn tại hàng ngàn năm và, mặc dù các nghiên cứu ngắn hạn ghi nhận nhiều lợi ích trong việc phòng ngừa các bệnh rối loạn chuyển hóa và tim mạch, một số công trình tại Huế lại cho thấy tình trạng rối loạn chuyển hóa như tăng đường máu và triglyceride ở người ăn chay trường. Đồng thời, nồng độ insulin và leptin cũng có thể bị ảnh hưởng. Vấn đề đặt ra là liệu ăn chay trường kéo dài có ảnh hưởng đến các yếu tố nguy cơ tim mạch, đặc biệt là nồng độ insulin và leptin huyết thanh hay không, một lĩnh vực chưa được nghiên cứu sâu rộng tại Việt Nam và trên thế giới.

Nghiên cứu này là công trình đầu tiên tại Việt Nam khảo sát các yếu tố nguy cơ tim mạch, nồng độ leptin và insulin huyết thanh trên người ăn chay trường thuần túy với số lượng lớn và thời gian ăn chay kéo dài. Các đóng góp mới bao gồm việc ghi nhận nhiều hiệu quả tích cực của chế độ ăn chay trường dài hạn trong việc kiểm soát chỉ số khối cơ thể (BMI), tăng huyết áp (THA), hs-CRP và các chỉ số lipid máu liên quan đến cholesterol và chỉ số sinh xơ vữa. Tuy nhiên, luận án cũng chỉ ra một số yếu tố nguy cơ cần theo dõi như béo dạng nam, đường máu và triglyceride máu. Đặc biệt, có sự gia tăng hoạt động chức năng tế bào beta thông qua chỉ số HOMA-% B và sự suy giảm nồng độ leptin huyết thanh.

Kết quả nghiên cứu trên 311 người ăn chay trường và 116 người không ăn chay cho thấy nhóm ăn chay có tỷ lệ thừa cân, THA, hs-CRP, TC, LDL.C, HDL.C, TC/HDL.C, LDL.C/HDL.C và Non HDL.C nguy cơ thấp hơn đáng kể so với nhóm không ăn chay. Thời gian ăn chay có mối tương quan với nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch. Các yếu tố nguy cơ độc lập với thời gian ăn chay bao gồm vòng bụng, huyết áp tâm thu, hs-CRP và TC. Giá trị dự báo của các chỉ số rối loạn lipid máu và HbA1c theo thời gian ăn chay dao động từ 18 đến 26 năm.

Về nồng độ insulin và leptin huyết thanh, không có sự khác biệt đáng kể về cường insulin lúc đói, HOMA-IR và chỉ số McAuley bệnh lý giữa hai nhóm. Tuy nhiên, chỉ số HOMA-IR có tương quan với thời gian ăn chay, BMI, vòng bụng, triglyceride và leptin huyết thanh. BMI, triglyceride và leptin huyết thanh là các yếu tố nguy cơ độc lập với HOMA-IR. Chỉ số McAuley tương quan nghịch với thời gian ăn chay, BMI, vòng bụng, triglyceride và leptin huyết thanh. Tỷ lệ HOMA-% B bệnh lý ở nhóm ăn chay cao hơn đáng kể, cho thấy sự rối loạn chuyển hóa glucose, chức năng tế bào beta và leptin. Nồng độ leptin huyết thanh ở cả nam và nữ ăn chay đều thấp hơn so với người không ăn chay, mặc dù ở nhóm ăn chay, nồng độ leptin lại cao hơn ở những người thừa cân, béo dạng nam, cường insulin và kháng insulin. Nghiên cứu khuyến nghị cần tiếp tục sàng lọc và theo dõi các rối loạn chuyển hóa này ở người ăn chay trường.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU

  • 1.1. ĐẠI CƯƠNG VỀ ĂN CHAY
    • 1.1.1. Định nghĩa
    • 1.1.2. Từ gốc
    • 1.1.3. Lịch sử
    • 1.1.4. Phân loại ăn chay (theo Phật giáo)
      • 1.1.4.1. Ăn chay trường
      • 1.1.4.2. Ăn chay kỳ
    • 1.1.5. Hình thức ăn chay
      • 1.1.5.1. Ăn chay trường (vegan diet) còn gọi ăn chay thuần túy (pure vegetarian)
      • 1.1.5.2. Ăn chay có sữa (lacto- vegetarian diet, Lacto vegetarianism)
      • 1.1.5.3. Ăn chay có trứng (Ovo vegetarianism)
      • 1.1.5.4. Ăn chay vừa có sữa vừa có trứng (lacto-ovo-vegetarian diet, Ovo-lacto vegetarianism)
      • 1.1.5.5. Semi-vegetarian hoặc flexitarian (Bán trường chay)
    • 1.1.6. Ăn chay và sức khỏe
      • 1.1.6.1. Thành phần dinh dưỡng cần có trong thực đơn ăn chay
      • 1.1.6.2. Ăn chay đúng cách
  • 1.2. YẾU TỐ NGUY CƠ TIM MẠCH
    • 1.2.1. Yếu tố nguy cơ tim mạch truyền thống không can thiệp được.
      • 1.2.1.1. Tuổi
      • 1.2.1.2. Giới
      • 1.2.1.3. Yếu tố gia đình (di truyền)
    • 1.2.2. Các yếu tố nguy cơ truyền thống can thiệp được
      • 1.2.2.1. Tăng huyết áp
      • 1.2.2.2. Rối loạn lipid máu
      • 1.2.2.3. Hút thuốc lá
      • 1.2.2.4. Lối sống tĩnh tại
      • 1.2.2.5. Sang chấn (Stress)
      • 1.2.2.6. Giấc ngủ
    • 1.2.3. Các yếu tố nguy cơ không truyền thống
      • 1.2.3.1. Kháng insulin
      • 1.2.3.2. Thừa cân-Béo phì
      • 1.2.3.3. Rối loạn chức năng nội mạc
      • 1.2.3.4. Rối loạn chức năng đông máu và tiêu sợi huyết
      • 1.2.3.5. Hs-CRP
      • 1.2.3.6. Microalbumin niệu
      • 1.2.3.7. Tăng homocystein máu (tHcy)
      • 1.2.3.8. Bất thường thành mạch- Dày lớp nội trung mạc mạch máu và cứng thành mạch
    • 1.2.4. Nguy cơ bệnh tim mạch liên quan chế độ ăn uống
      • 1.2.4.1. Chất béo
      • Chất béo xấu
      • 1.2.4.2. Natri
      • 1.2.4.3. Hoa quả và rau
      • 1.2.4.4. Ngũ cốc nguyên hạt
      • 1.2.4.5. Cá
      • 1.2.4.6. Rượu
      • 1.4.4.7. Ăn chay và nguy cơ tim mạch
  • 1.3. INSULIN
    • 1.3.1. Đại cương về insulin
    • 1.3.2. Thụ thể insulin
    • 1.3.3. Hệ thống vận chuyển glucose
    • 1.3.4. Tác dụng của insulin
      • 1.3.4.1. Tại gan
      • 1.3.4.2. Tại cơ
      • 1.3.4.3. Tổ chức mỡ
    • 1.3.5. Kháng insulin
      • 1.3.5.1. Định nghĩa kháng insulin
      • 1.3.5.2. Phân loại và nguyên nhân gây kháng Insulin
      • 1.3.5.3.Các phương pháp xác định kháng insulin
  • 1.4. LEPTIN
    • 1.4.1. Đại cương về leptin
    • 1.4.2. Tông hợp leptin
    • 1.4.3. Các yếu tố liên quan đến sự tiết leptin
      • 1.4.3.1. Hoạt động thể lực
      • 1.4.3.2. Tình trạng béo phì
      • 1.4.3.3. Thời tiết
      • 1.4.3.4. Các yếu tố khác ảnh hưởng đến nồng độ leptin trong máu
    • 1.4.4. Vai trò và chức năng leptin
      • 1.4.4.1. Leptin và điều hòa cân bằng năng lượng
      • 1.4.4.2. Leptin và sự tăng trưởng
      • 1.4.4.3. Leptin và chức năng tạo máu
      • 1.4.4.4. Leptin và chức năng sinh sản
      • 1.4.4.5. Leptin với chức năng miễn dịch và các cytokine viêm
      • 1.4.4.6. Leptin và chuyển hóa glucose
      • 1.4.4.7. Leptin tác động trên tế bào alpha của tụy
      • 1.4.4.8. Tác động của leptin trên tế bào gan
      • 1.4.4.9. Tác động của leptin trên tổ chức ngoại biên
      • 1.4.4.10. Leptin và tim mạch
        • Leptin và huyết động.
        • Leptin và tần số tim
        • Leptin và xơ vữa động mạch
        • Leptin và phì đại thất trái
    • 1.4.5. Đề kháng leptin
    • 1.4.6. Ảnh hưởng của insulin lên nồng độ leptin máu
  • 1.5. CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
    • 1.5.1. Nghiên cứu thành phần trong thức ăn chay thuần túy
    • 1.5.2. Nghiên cứu ăn chay và yếu tố nguy cơ tim mạch
    • 1.5.3. Nghiên cứu ăn chay và insulin
    • 1.5.4. Nghiên cứu ăn chay và Leptin

• Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
    • 2.1.1. Tiêu chuẩn chọn đối tượng nghiên cứu
      • 2.1.1.1. Nhóm ăn chay trường
      • 2.1.1.2. Nhóm quy chiếu
    • 2.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ
      • 2.1.2.1. Nhóm ăn chay trường
      • 2.1.2.2. Nhóm quy chiếu
  • 2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
    • 2.2.1. Phương pháp nghiên cứu
    • 2.2.2. Xác định cỡ mẫu
    • 2.2.3. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
    • 2.2.4. Các biến số nghiên cứu
    • 2.2.5. Phương pháp xử lý số liệu
    • 2.2.6. Đạo đức trong y học

• Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

  • 3.1. YẾU TỐ NGUY CƠ TIM MẠCH CỦA ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
    • 3.1.1. Đặc điểm một số yếu tố nguy cơ tim mạch
    • 3.1.2. Liên quan giữa yếu tố nguy cơ tim mạch và thời gian ăn chay
  • 3.2. NỒNG ĐỘ INSULIN VÀ LEPTIN HUYẾT THANH CỦA ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
    • 3.2.1. Nồng độ insulin huyết thanh và các chỉ số liên quan insulin của đối tượng nghiên cứu
    • 3.2.2. Nồng độ leptin huyết thanh của đối tượng nghiên cứu