Luận án – Nghiên Cứu Đánh Giá Mức Độ Căng Thẳng Nguồn Nước Cho Thành Phố Đà Nẵng

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ CĂNG THẲNG NGUỒN NƯỚC CHO THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

Ngành:

Kỹ thuật tài nguyên nước

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ CĂNG THẲNG NGUỒN NƯỚC CHO THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG" tập trung giải quyết vấn đề căng thẳng nguồn nước (CTN) tại Đà Nẵng, một trung tâm kinh tế - xã hội quan trọng của Việt Nam thường xuyên đối mặt với tình trạng thiếu nước. Mặc dù đã có nhiều nghiên cứu liên quan đến tài nguyên nước, nhưng chưa có nghiên cứu chuyên sâu, trực tiếp về CTN trên địa bàn này.

Mục tiêu chính của nghiên cứu là phát triển khung và bộ chỉ số căng thẳng nguồn nước (WSI) phù hợp với đặc điểm của Đà Nẵng; đánh giá mức độ CTN cho thành phố ở thời điểm hiện trạng (năm 2020) và dự báo trong tương lai (đến năm 2030) dưới tác động của Biến đổi khí hậu (BĐKH) và Nước biển dâng (NBD); đồng thời đề xuất các giải pháp khả thi nhằm giảm thiểu tình trạng CTN, hướng tới phát triển bền vững.

Về phương pháp luận, luận án tiếp cận theo quan điểm hệ thống và quản lý tổng hợp tài nguyên nước. Các phương pháp nghiên cứu đa dạng được sử dụng bao gồm thu thập, điều tra, khảo sát thực địa; phân tích, thống kê, tổng hợp; mô hình toán (MIKE NAM, MIKE HYDROBASIN, MIKE 11) và GIS. Đặc biệt, phương pháp Delphi kết hợp quy tắc KAMET và phương pháp phân tích hệ thống phân cấp (AHP) đã được áp dụng để xác định và tính toán trọng số cho bộ chỉ số CTN.

Kết quả nghiên cứu đã thành công trong việc xây dựng khung đánh giá CTN gồm 4 nhóm chỉ số với 25 chỉ số thành phần, có trọng số ảnh hưởng được xác định rõ ràng (nhóm WSI_1 chiếm 50,3%, WSI_2: 16,8%, WSI_3: 20,0%, WSI_4: 12,8%). Luận án chỉ ra rằng mức độ CTN tổng hợp của Đà Nẵng năm 2020 ở mức trung bình (2,16 điểm). Dự báo đến năm 2030, mức độ CTN có sự cải thiện, giảm xuống mức thấp-trung bình (1,69 điểm) nhờ các quyết sách chiến lược và đầu tư công trình. Tuy nhiên, vẫn cần các giải pháp bổ sung để đáp ứng đầy đủ nhu cầu. Năm giải pháp cụ thể được đề xuất bao gồm: quản lý và xử lý nước thải đô thị hiệu quả (mục tiêu 100% thu gom và xử lý), tăng khả năng trữ nước của các công trình (đầu tư xây dựng hồ chứa nước Sông Bắc), tăng cường độ che phủ rừng (đạt 58,76% ở Quảng Nam), giảm mức độ tổn thất nước từ hệ thống cấp nước (dưới 10%) và giảm thiểu tác động của xâm nhập mặn đến nguồn cấp nước (xây dựng đập ngăn mặn tại cầu Tuyên Sơn). Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp này dự kiến sẽ giảm mức độ CTN tổng hợp của Đà Nẵng xuống 1,31 điểm, chứng minh hiệu quả và tính khả thi của chúng.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU
  • 1. Tính cấp thiết của đề tài
  • 2. Mục tiêu nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
  • 4. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
  • 5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
  • 6. Cấu trúc của luận án
• CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ CĂNG THẲNG NGUỒN NƯỚC VÀ GIỚI THIỆU VỀ THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
  • 1.1 Căng thẳng nước và các nghiên cứu về căng thẳng nước trên thế giới
    • 1.1.1 Một số khái niệm về căng thẳng nguồn nước
    • 1.1.2 Tình hình nghiên cứu trên thế giới
    • 1.1.3 Tình hình nghiên cứu trong nước
    • 1.1.4 Tình hình nghiên cứu ở thành phố Đà Nẵng
  • 1.1.5 Nhận xét chung về các nghiên cứu có liên quan đến nội dung luận án
  • 1.2 Tổng quan khu vực nghiên cứu thành phố Đà Nẵng
  • 1.3 Định hướng nghiên cứu của Luận án
  • 1.4 Kết luận Chương 1
• CHƯƠNG 2 NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN BỘ CHỈ SỐ ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ CĂNG THẲNG NGUỒN NƯỚC
  • 2.1 Lựa chọn hướng tiếp cận khung đánh giá mức độ căng thẳng nước
  • 2.2 Phương pháp luận xác định bộ chỉ số căng thẳng nước
    • 2.2.1 Cấu trúc bộ chỉ số đánh giá mức độ căng thẳng nước
    • 2.2.2 Phương pháp xác định bộ chỉ số căng thẳng nước đô thị
      • 2.2.2.1 Nguyên tắc cơ bản trong việc xác định các chỉ số căng thẳng nước
      • 2.2.2.2 Phương pháp lựa chọn bộ chỉ số
      • 2.2.2.3 Khung đánh giá mức độ CTN thành phố Đà Nẵng
  • 2.2.3 Xác định trọng số cho các chỉ số
  • 2.3 Phương pháp tính toán bộ chỉ số căng thẳng nước WSI
  • 2.4 Phương pháp mô hình toán
    • 2.4.1 Mô phỏng diễn biến tài nguyên nước
  • 2.5 Phân ngưỡng mức độ căng thẳng nước
  • 2.6 Kết luận Chương 2
• CHƯƠNG 3 ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ CĂNG THẲNG NƯỚC THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP GIẢM THIỂU
  • 3.1 Tính toán chỉ số CTN thành phố Đà Nẵng
    • 3.1.1 Thang điểm đánh giá mức độ căng thẳng nước
    • 3.1.2 Tính toán chỉ số căng thẳng nước
      • 3.1.2.1. Nhóm chỉ số Nguồn nước và Khai thác sử dụng nước (WSI_1)
      • 3.1.2.2. Nhóm chỉ số Hệ sinh thái và môi trường (WSI_2)
      • 3.1.2.3. Nhóm chỉ số Cung cấp nước sạch từ CTCNTT (WSI_3)
      • 3.1.2.4. Nhóm chỉ số Năng lực ứng phó (WSI_4)
  • 3.2 Đánh giá mức độ căng thẳng nước thành phố Đà Nẵng
    • 3.2.1 Đánh giá mức độ CTN thành phố Đà Nẵng năm hiện trạng 2020
    • 3.2.2 Mức độ CTN thành phố Đà Nẵng tương lai năm 2030
    • 3.2.3 So sánh mức độ CTN năm hiện trạng năm 2020 và tương lai năm 2030
  • 3.3 Đề xuất giải pháp giảm thiểu mức độ CTN thành phố Đà Nẵng
    • 3.3.1 Cơ sở khoa học và thực tiễn đề xuất giải pháp
    • 3.3.2 Phân tích và lựa chọn các giải pháp ưu tiên, phù hợp với Đà Nẵng
    • 3.3.3 Đánh giá hiệu quả các giải pháp đề xuất
  • 3.4 Kết luận Chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
  • 1. Những kết quả đạt được của Luận án
  • 2. Những đóng góp mới của Luận án
  • 3. Một số tồn tại và kiến nghị hướng tiếp tục nghiên cứu