NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM BỆNH LÝ CHỦ YẾU CỦA BỆNH CARE TRÊN CHÓ, ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC VÀ SINH HỌC PHÂN TỬ CỦA VIRUS CARE PHÂN LẬP ĐƯỢC TẠI MỘT SỐ TỈNH PHÍA BẮC VIỆT NAM
Bệnh lý học và chữa bệnh vật nuôi
Luận án tập trung nghiên cứu bệnh Care (bệnh sài sốt) ở chó, một bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao, phổ biến tại Việt Nam. Xuất phát từ thực trạng các nghiên cứu trong nước về đặc điểm bệnh lý, sinh học và di truyền của virus Care (Canine Distemper Virus - CDV) còn hạn chế, cùng với hiệu quả bảo hộ của các vacxin hiện hành chưa cao, đề tài đặt mục tiêu xác định các đặc điểm bệnh lý chủ yếu ở chó mắc Care và đặc tính sinh học, sinh học phân tử của các chủng virus Care phân lập được tại một số tỉnh phía Bắc Việt Nam.
Nghiên cứu được thực hiện trên 68 chó (3-6 tháng tuổi) thuộc 6 giống khác nhau, thu thập từ 5 tỉnh phía Bắc Việt Nam. Các triệu chứng lâm sàng điển hình được ghi nhận bao gồm sốt, biếng ăn, ủ rũ, dử mắt (100%), nôn mửa (97,06%), ho, dử mũi (79,41%), tiêu chảy (76,47%), cùng với sừng hóa gan bàn chân (41,18%), nốt sài (32,35%) và triệu chứng thần kinh (11,76%). Các chỉ tiêu cận lâm sàng cho thấy thân nhiệt, tần số hô hấp và tần số tim tăng cao. Kết quả xét nghiệm máu chỉ ra sự giảm đáng kể số lượng hồng cầu, hàm lượng huyết sắc tố, tỷ khối hồng cầu, và phần lớn các loại bạch cầu, trong khi tỷ lệ bạch cầu đa nhân trung tính tăng. Về bệnh tích đại thể, tổn thương tập trung ở hạch lympho (sưng to, xuất huyết 100%), phổi (xuất huyết, viêm phổi thùy, viêm phế quản phổi 79,41%-85,29%), ruột (viêm, xuất huyết 91,18%; sung huyết ruột non 88,24%) và gan (sưng, xuất huyết 88,24%). Bệnh tích vi thể cũng cho thấy sung huyết, xuất huyết, hoại tử tế bào, thoái hóa tế bào và thâm nhiễm tế bào viêm ở phổi, ruột và hạch lympho. Kỹ thuật nhuộm hóa mô miễn dịch xác định virus tập trung nhiều tại phổi, ruột và hạch lympho.
Năm chủng virus Care phân lập được thể hiện khả năng gây bệnh tích tế bào (CPE) trên môi trường Vero-DST từ 24-48 giờ sau gây nhiễm, phá hủy hoàn toàn tế bào sau 60-72 giờ, với hiệu giá virus dao động từ 3,16 x 10^4 đến 6,25 x 10^5 TCID50/25µl. Lượng virus tập trung trong tế bào luôn cao hơn ngoài tế bào. Chủng CDV-VNUA-768 được đánh giá có tính kháng nguyên cao, tạo đáp ứng miễn dịch tốt và khả năng bảo hộ khi dùng làm vacxin vô hoạt. Kết quả giải trình tự gene H (1824 bp) và P (402 bp) của các chủng virus cho thấy mức độ tương đồng cao về nucleotide và amino acid. Phân tích cây sinh học phân tử xếp 5 chủng virus nghiên cứu vào 3 genotype khác nhau: Asia 1, Asia 2 và Classic. Các kết quả này cung cấp thông tin quan trọng cho việc chẩn đoán, sàng lọc chủng virus tiềm năng để sản xuất vacxin và các chế phẩm sinh học, góp phần nâng cao hiệu quả phòng chống bệnh Care tại Việt Nam.