Luận án Hội họa Hiện thực xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam giai đoạn 1954 -1986

Tóm tắt nội dung tài liệu

Luận án "Hội họa hiện thực xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam giai đoạn 1954 - 1986" của Phạm Trung là một công trình nghiên cứu chuyên sâu về một trào lưu mỹ thuật chủ đạo tại Việt Nam trong giai đoạn lịch sử quan trọng. Đề tài được lựa chọn nhằm khắc phục khoảng trống trong nghiên cứu toàn diện, có tính tổng kết khoa học về những đặc trưng và giá trị của hội họa Hiện thực xã hội chủ nghĩa (HTXHCN), góp phần bảo tồn và lưu giữ những thành tựu nghệ thuật này cho nền mỹ thuật Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Mục đích nghiên cứu là làm rõ các đặc trưng và khẳng định giá trị nghệ thuật của hội họa HTXHCN ở Việt Nam từ góc độ mỹ thuật học. Luận án thực hiện nhiệm vụ làm rõ tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận, khái quát về hội họa HTXHCN, phân tích nội dung và hình thức nghệ thuật, cũng như bàn luận về đặc trưng và giá trị của nó. Đối tượng nghiên cứu là nội dung và hình thức của các tác phẩm hội họa tiêu biểu sáng tác theo phương pháp HTXHCN từ 1954 đến 1986, với phạm vi không gian bao gồm các tác phẩm trong sưu tập của các bảo tàng lớn và tác phẩm đoạt giải thưởng, cùng phạm vi thời gian tập trung vào giai đoạn 1954 - 1986.

Luận án sử dụng cách tiếp cận liên ngành (Nhân học văn hóa, Văn học, Sử học, Xã hội học) và các phương pháp nghiên cứu như phân tích, tổng hợp tài liệu, thống kê, so sánh, quan sát thực địa, phỏng vấn. Các đóng góp mới của luận án bao gồm việc làm rõ sự hình thành và phát triển, đánh giá ưu điểm và hạn chế, chứng minh đặc trưng và giá trị của hội họa HTXHCN, đồng thời bổ khuyết tư liệu và lý giải khoa học về trào lưu này trong mỹ thuật Việt Nam hiện đại.

Kết quả nghiên cứu khẳng định hội họa HTXHCN giai đoạn 1954 - 1986 đã có bước biến đổi lớn về nội dung, với nhiều đề tài đa dạng và thể loại được phát triển, thể hiện tính nhất quán trong việc áp dụng phương pháp HTXHCN nhưng vẫn giữ được bút pháp hiện thực và giàu tính dân tộc. Về hình thức, luận án ghi nhận sự thành thục và sáng tạo trong sử dụng chất liệu truyền thống như sơn mài, lụa, và các chất liệu khác. Hội họa HTXHCN thể hiện mối liên hệ chặt chẽ giữa nội dung và hình thức, mang đặc trưng hiện thực, dễ hiểu, lạc quan cách mạng và đậm bản sắc dân tộc, để lại những giá trị lịch sử, văn hóa, nghệ thuật không thể phủ nhận, đóng góp vào sự phong phú của lịch sử mỹ thuật Việt Nam hiện đại.

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU

  • 1. Lý do lựa chọn đề tài
  • 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
    • 2.1. Mục đích nghiên cứu
    • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu
    • 4.1. Câu hỏi nghiên cứu
    • 4.2. Giả thuyết khoa học
  • 5. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
  • 6. Những đóng góp mới của luận án
    • 6.1. Đóng góp về mặt lý luận
    • 6.2. Đóng góp về mặt thực tiễn
  • 7. Kết cấu của luận án

• Chương 1: TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KHÁI QUÁT VỀ HỘI HỌA HTXHCN Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1954 - 1986

  • 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
    • 1.1.1. Tình hình nghiên cứu về HTXHCN trong lĩnh vực văn học nghệ thuật
    • 1.1.2. Tình hình nghiên cứu về HTXHCN trong mỹ thuật
      • 1.1.2.1. Tình hình nghiên cứu ở trong nước
      • 1.1.2.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
  • 1.2. Cơ sở lý luận
    • 1.2.1. Khái niệm cơ bản của đề tài
    • 1.2.2. Lý thuyết nghiên cứu
  • 1.3. Khái quát về hội họa HTXHCN ở Việt Nam giai đoạn 1954 - 1986
    • 1.3.1. Bối cảnh chính trị, xã hội và văn hóa Việt Nam giai đoạn 1954 – 1986
    • 1.3.2. Quá trình tiếp biến ảnh hưởng của phương pháp HTXHCN vào đường lối văn nghệ Việt Nam
    • 1.3.3. Sự hình thành hội hoạ Hiện thực xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam
    • 1.3.4. Chủ thể sáng tạo của hội họa Hiện thực xã hội chủ nghĩa
      • 1.3.4.1. Người Hoạ sĩ - chiến sĩ
      • 1.3.4.2. Người Hoạ sĩ - cán bộ văn hoá
      • 1.3.4.3. Người Hoạ sĩ - công dân

• Chương 2: NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC NGHỆ THUẬT CỦA HỘI HỌA HTXHCN Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1954 -1986

  • 2.1. Nội dung nghệ thuật của Hội họa HTXHCN ở Việt Nam giai đoạn 1954 - 1986
    • 2.1.1. Đề tài
      • 2.1.1.1 Đề tài chiến tranh cách mạng
      • 2.1.1.2. Đề tài lao động, sản xuất
      • 2.1.1.3. Đề tài lãnh tụ
      • 2.1.1.4. Đề tài sinh hoạt cuộc sống hòa bình
    • 2.1.2. Hình tượng nghệ thuật
      • 2.1.2.1. Hình tượng người chiến sĩ
      • 2.1.2.2. Hình tượng người lao động mới
      • 2.1.2.3. Hình tượng lãnh tụ
      • 2.1.2.4. Hình tượng phụ nữ
  • 2.2. Hình thức nghệ thuật của Hội họa HTXHCN ở Việt Nam giai đoạn 1954 – 1986
    • 2.2.1. Bố cục
    • 2.2.2. Không gian
    • 2.2.3. Đường nét
    • 2.2.4. Màu sắc
    • 2.2.5. Chất liệu và kỹ thuật
      • 2.2.5.1. Chất liệu sơn dầu
      • 2.2.5.2. Chất liệu sơn mài
      • 2.2.5.3. Chất liệu lụa
      • 2.2.5.4. Chất liệu bột màu, màu nước
    • 2.2.6. Thủ pháp tạo hình
      • 2.2.6.1. Thủ pháp tạo hình tả thực
      • 2.2.6.2. Thủ pháp tạo hình đồ họa hóa, dân gian hóa
      • 2.2.6.3. Sự tìm tòi đổi mới về hình thức và thủ pháp tạo hình

• Chương 3: ĐẶC TRƯNG, GIÁ TRỊ VÀ BÀN LUẬN VỀ HỘI HỌA HTXHCN Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1954 - 1986

  • 3.1. Đặc trưng của hội hoạ Hiện thực xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam giai đoạn 1954 - 1986
    • 3.1.1. Tính tạo hình hàn lâm, kết hợp phẩm chất nghệ thuật dân gian
    • 3.1.2. Tính lãng mạn cách mạng
    • 3.1.3. Tính giai cấp
    • 3.1.4. Tính dân tộc
    • 3.1.5. Tính phong trào
  • 3.2. Giá trị của hội hoạ Hiện thực xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam giai đoạn 1954 – 1986
    • 3.2.1. Giá trị lịch sử
    • 3.2.2. Giá trị văn hóa
    • 3.2.3. Giá trị nghệ thuật
  • 3.3. Bàn luận về hội họa Hiện thực xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam (1954 – 1986) trong lịch sử mỹ thuật Việt Nam hiện đại
    • 3.3.1. Sự tương đồng, khác biệt của hội họa giai đoạn 1925 - 1945 và hội họa HTXHCN giai đoạn 1954 - 1986
    • 3.3.2. Từ tinh thần yêu nước đến với chủ nghĩa xã hội
    • 3.3.3. Sự chuyển biến của hội họa HTXHCN ở Việt Nam