Luận án Hoạt động giải thích văn bản quy phạm pháp luật của tòa án

Tên luận án:

HOẠT ĐỘNG GIẢI THÍCH VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT CỦA TÒA ÁN

Ngành:

LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Hoạt động giải thích văn bản quy phạm pháp luật của tòa án" tập trung giải quyết nhu cầu cấp thiết về cơ sở lý luận và cơ chế pháp lý cho hoạt động giải thích văn bản quy phạm pháp luật (GTVBQPPL) của tòa án tại Việt Nam. Tình hình hiện tại cho thấy thẩm quyền GTVBQPPL của các tòa án chưa được thừa nhận chính thức, dẫn đến hạn chế trong việc phát triển và kiểm soát hoạt động này, mặc dù Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC) vẫn thực hiện thông qua các nghị quyết và công văn hướng dẫn. Luận án khẳng định ý nghĩa lý luận và thực tiễn của việc nghiên cứu một cách có hệ thống, so sánh kinh nghiệm quốc tế để đưa ra giải pháp phù hợp cho Việt Nam.

Mục tiêu nghiên cứu là làm rõ cơ sở lý luận về GTVBQPPL của tòa án, tìm ra quy luật chung về thẩm quyền, căn cứ, quy tắc và phương pháp giải thích, đồng thời so sánh hoạt động này giữa tòa án Việt Nam với tòa án các nước thuộc hệ thống Thông luật và Dân luật. Từ đó, luận án đề xuất các gợi ý nhằm hoàn thiện hoạt động GTVBQPPL tại Việt Nam. Các nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể bao gồm làm rõ các vấn đề lý luận, nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, chỉ ra sự tương đồng và khác biệt, cũng như đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng GTVBQPPL.

Luận án làm sâu sắc thêm vấn đề lý luận về giải thích pháp luật (GTPL) và GTVBQPPL của tòa án, đồng thời chỉ ra sự thiếu minh bạch về thẩm quyền GTVBQPPL của tòa án Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cho thấy GTVBQPPL là hoạt động tất yếu của tòa án nhằm làm sáng rõ nội dung, ý nghĩa của các quy định trong văn bản quy phạm pháp luật, giúp chúng được hiểu và áp dụng thống nhất. Hoạt động này ở các nước Thông luật và Dân luật có nhiều điểm chung trong cách tiếp cận thẩm quyền, căn cứ và phương pháp giải thích, chủ yếu mang tính hướng dẫn và để lại sự tự quyết nhất định cho thẩm phán.

Đối với Việt Nam, luận án kiến nghị cần chính thức thừa nhận thẩm quyền GTVBQPPL theo vụ việc của tòa án, thiết lập bộ quy tắc GTVBQPPL để hướng dẫn thẩm phán giải thích một cách thống nhất, hợp lý và thuyết phục. Đồng thời, cần công khai các lập luận giải thích và tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng GTVBQPPL cho đội ngũ làm công tác thực tiễn và sinh viên luật.

Mục lục chi tiết:

• PHẦN MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài
  • 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
    • 2.1. Mục đích nghiên cứu
    • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Phạm vi nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu
    • 3.1. Phạm vi nghiên cứu
    • 3.2. Đối tượng nghiên cứu
  • 4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
  • 5. Những điểm mới của luận án
  • 6. Kết cấu của luận án

• CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN

  • 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
    • 1.1.1. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
      • 1.1.1.1. Về khái niệm GTVBQPPL
      • 1.1.1.2. Về mối quan hệ giữa GTVBQPPL và tòa án
      • 1.1.1.3. Về căn cứ GTVBQPPL của tòa án
      • 1.1.1.4. Về quy tắc GTVBQPPL của tòa án
      • 1.1.1.5. Về phương pháp GTVBQPPL của tòa án
    • 1.1.2. Tình hình nghiên cứu ở trong nước
      • 1.1.2.1. Về khái niệm GTVBQPPL
      • 1.1.2.2. Về thẩm quyền GTVBQPPL của tòa án
      • 1.1.2.3. Về vai trò của tòa án trong GTVBQPPL
      • 1.1.2.4. Về thực trạng hoạt động GTVBQPPL của tòa án Việt Nam
      • 1.1.2.5. Về kinh nghiệm GTVBQPPL từ tòa án nước ngoài
    • 1.1.3. Đánh giá tình hình nghiên cứu và những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu
  • 1.2. Cơ sở lý thuyết nghiên cứu
  • 1.3. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
    • 1.3.1. Câu hỏi nghiên cứu
    • 1.3.2. Giả thuyết nghiên cứu

• CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG GIẢI THÍCH VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT CỦA TÒA ÁN

  • 2.1 Khái niệm GTVBQPPL
    • 2.1.1. Khái niệm giải thích
    • 2.1.2. Giải thích pháp luật và GTVBQPPL
  • 2.2. Phân loại GTVBQPPL
  • 2.3. Tính tất yếu của hoạt động GTVBQPPL của tòa án
  • 2.4. Đặc điểm hoạt động GTVBQPPL của tòa án
  • 2.5. Mục đích và các yếu tố ảnh hưởng đến GTVBQPPL của tòa án
  • 2.6. Thẩm quyền, căn cứ, quy tắc và phương pháp GTVBQPPL của tòa án

• CHƯƠNG 3: HOẠT ĐỘNG GIẢI THÍCH VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT CỦA TÒA ÁN CÁC NƯỚC THUỘC HỆ THỐNG THÔNG LUẬT VÀ DÂN LUẬT

  • 3.1. Khái quát về hệ thống Thông luật, Dân luật và tòa án các nước thuộc hai hệ thống này
  • 3.2. Thẩm quyền GTVBQPPL của tòa án các nước thuộc hệ thống Thông luật và Dân luật
  • 3.3. Căn cứ GTVBQPPL của tòa án các nước thuộc hệ thống Thông luật và Dân luật
  • 3.4. Quy tắc GTVBQPPL của tòa án các nước thuộc hệ thống Thông luật và Dân luật
    • 3.4.1. Ở các nước thuộc hệ thống Thông luật
    • 3.4.2. Ở các nước thuộc hệ thống Dân luật
  • 3.5. Phương pháp GTVBQPPL của tòa án các nước thuộc hệ thống Thông luật và Dân luật
  • 3.6. Bài học kinh nghiệm từ hoạt động GTVBQPPL của tòa án các nước thuộc hệ thống Thông luật và Dân luật

• CHƯƠNG 4: HOẠT ĐỘNG GIẢI THÍCH VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT CỦA TÒA ÁN VIỆT NAM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN

  • 4.1. Hoạt động GTVBQPPL của tòa án Việt Nam
    • 4.1.1. Về thẩm quyền giải thích
    • 4.1.2. Về căn cứ giải thích
    • 4.1.3. Về quy tắc giải thích
    • 4.1.4. Về phương pháp giải thích
  • 4.2. Giải pháp hoàn thiện hoạt động GTVBQPPL của tòa án Việt Nam
    • 4.2.1. Thừa nhận thẩm quyền GTVBQPPL theo vụ việc của tòa án
    • 4.2.2. Thiết lập Bộ quy tắc GTVBQPPL cho tòa án
    • 4.2.3. Công khai các lập luận GTVBQPPL
    • 4.2.4. Tăng cường công tác giảng dạy, tập huấn kiến thức và kỹ năng GTVBQPPL

• KẾT LUẬN CỦA LUẬN ÁN