Luận án Diễn ngôn về giới trên truyền thông sau Đổi Mới

Tên luận án:

DIỄN NGÔN VỀ GIỚI TRÊN TRUYỀN THÔNG SAU ĐỔI MỚI

Ngành:

Văn hoá học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án khám phá diễn ngôn về giới trên truyền thông Việt Nam từ sau Đổi mới (1986), trong bối cảnh đất nước trải qua hơn 35 năm phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa toàn diện. Nghiên cứu này xuất phát từ thực trạng các diễn ngôn về giới trở nên đa chiều, lan tỏa, với sự song hành của cả khuynh hướng định kiến giới và cổ suý bình đẳng giới trên truyền thông, đòi hỏi một góc nhìn cụ thể để nhận diện vấn đề giới trong sự biến đổi xã hội. Mục đích chính là khám phá tính tiếp nối và biến đổi của các diễn ngôn thịnh hành về giới trên truyền thông sau Đổi mới, đồng thời chỉ ra các khả thể duy trì, tái củng cố diễn ngôn cũ và kiến tạo diễn ngôn mới trong động năng xã hội đương đại.

Nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm tổng quan lý thuyết về diễn ngôn nói chung và diễn ngôn về giới, lịch sử hóa diễn ngôn về phụ nữ từ đầu thế kỷ XX để hiểu tính tiếp nối, và khám phá các diễn ngôn về khuôn mẫu, vai trò giới, bình đẳng giới qua tư liệu báo chí và mạng xã hội. Đối tượng nghiên cứu tập trung vào các diễn ngôn liên quan đến giới trong bối cảnh truyền thông, bao gồm báo chí chính thống (Phụ Nữ Việt Nam, Vnexpress, Dantri), mạng xã hội (webtretho, tiktok, facebook), và phim điện ảnh, truyền hình (Trăng nơi đáy giếng, Về nhà đi con, Thương ngày nắng về). Phạm vi thời gian chủ yếu là sau Đổi mới (1986), nhưng có lịch sử hóa đến đầu thế kỷ XX, giới hạn ở diễn ngôn liên quan đến khuôn mẫu/vai trò giới và bình đẳng giới.

Về phương pháp luận, luận án sử dụng tiếp cận liên ngành, lấy trọng tâm là phương pháp nghiên cứu văn bản, kết hợp các phương pháp tổng hợp, mô tả, phân tích tài liệu và so sánh trên khối tài liệu hơn 1100 bài báo và chuyên mục. Đặc biệt, phương pháp phân tích diễn ngôn theo M. Foucault được áp dụng để gom các cụm chủ đề, từ khóa, và phân tích tần số, cách thức xuất hiện để tìm ý nghĩa ẩn sau. Các đóng góp khoa học mới của luận án là coi diễn ngôn về giới như văn bản văn hóa gắn với bối cảnh lịch sử, xã hội Việt Nam; chỉ ra tính tiếp nối của diễn ngôn sau Đổi mới từ truyền thống và sự củng cố bởi các điều kiện khả thể; phân tích những động năng mới từ internet, chính sách, toàn cầu hóa, và sự thay đổi giá trị của thế hệ trẻ. Luận án có ý nghĩa lý luận trong việc làm rõ lý thuyết diễn ngôn và sự vận hành của nó, đồng thời có giá trị thực tiễn trong việc truy nguyên nền tảng khuôn mẫu, định kiến giới, góp phần giải quyết vấn đề bình đẳng giới ở Việt Nam và là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà nghiên cứu, hoạt động vì quyền phụ nữ.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1: Tổng quan cơ sở lý luận và bối cảnh nghiên cứu
• Chương 2: Một số diễn ngôn giới trên truyền thông
• Chương 3: Những động năng của diễn ngôn về giới trên truyền thông