Tên luận án:
DI ĐỘNG NGHỀ NGHIỆP TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU (Nghiên cứu trường hợp tại thành phố Cần Thơ)
Ngành:
XÃ HỘI HỌC
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Di động nghề nghiệp trong bối cảnh biến đổi khí hậu (Nghiên cứu trường hợp tại thành phố Cần Thơ)" là một nghiên cứu xã hội học chuyên sâu, tập trung vào phân tích thực trạng di động nghề nghiệp của người dân tại thành phố Cần Thơ, một khu vực chịu nhiều tác động của biến đổi khí hậu. Mục đích chính của đề tài là làm rõ quy mô, chiều hướng và các yếu tố ảnh hưởng đến di động nghề nghiệp cả trong thế hệ và liên thế hệ, từ đó cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định và thực thi chính sách phát triển kinh tế – xã hội bền vững.
Nghiên cứu được triển khai dựa trên ba câu hỏi chính: sự thay đổi việc làm và vị thế nghề nghiệp của người lao động trong bối cảnh biến đổi khí hậu; mối quan hệ giữa vị thế nghề nghiệp của cha mẹ và con cái; và các yếu tố tác động đến di động nghề nghiệp. Các giả thuyết nghiên cứu đặt ra bao gồm: biến đổi khí hậu thúc đẩy thay đổi việc làm, chủ yếu trong cùng nhóm nghề và ít dịch chuyển vị thế trong tháp phân tầng; tỷ lệ kế thừa vị thế nghề nghiệp thấp, xu hướng dịch chuyển liên thế hệ phổ biến hơn; và chuyển đổi cơ cấu kinh tế dưới tác động của biến đổi khí hậu thúc đẩy di động nghề nghiệp, nhưng quy mô và chiều hướng sẽ khác biệt tùy đặc trưng cá nhân và nguồn gốc xuất thân.
Kết quả nghiên cứu cho thấy những thay đổi bất thường của thời tiết và môi trường khí hậu đã ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống người dân Cần Thơ, gây thu hẹp đất canh tác, dịch bệnh, giảm thu nhập và mất việc làm. Trong lĩnh vực lao động, biến đổi môi trường và chuyển đổi cơ cấu kinh tế cùng quá trình công nghiệp hóa tạo ra thách thức nhưng cũng mở ra cơ hội cho người dân nâng cao kỹ năng và thăng tiến nghề nghiệp. Di động nghề nghiệp chủ yếu là di động ngang trong thế hệ, nhưng chuyển đổi cơ cấu kinh tế cũng tạo nhiều cơ hội dịch chuyển đi lên. Di động liên thế hệ cũng được thúc đẩy, với tỷ lệ kế thừa vị thế nghề nghiệp thấp. Tuy nhiên, cơ hội dịch chuyển không đồng đều giữa các nhóm nghề và đặc trưng xã hội khác nhau, với tỷ lệ di động đi xuống khá lớn ở nhóm công nhân và lao động có kỹ năng, nhiều người chuyển từ khu vực chính thức sang phi chính thức. Nghiên cứu cũng chỉ ra mối quan hệ chặt chẽ giữa vị thế nghề nghiệp của cha mẹ và con cái, nhấn mạnh ảnh hưởng của nguồn gốc xuất thân và giáo dục.
Luận án khẳng định Cần Thơ là một xã hội có hệ thống phân tầng mở với tỷ lệ chuyển dịch xã hội lớn, đồng thời đưa ra các khuyến nghị chính sách cho Quốc hội, Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, cũng như thành phố Cần Thơ và người lao động nhằm thích ứng hiệu quả hơn với biến đổi khí hậu và thúc đẩy di động nghề nghiệp bền vững.
Mục lục chi tiết:
MỞ ĐẦU
- 1. Lý do chọn đề tài
- 2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
- 2.1. Mục đích nghiên cứu
- 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- 3. Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu của đề tài
- 3.1. Đối tượng nghiên cứu
- 3.2. Khách thể nghiên cứu
- 3.3. Phạm vi nghiên cứu của đề tài
- 4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
- 4.1 Ý nghĩa khoa học
- 4.2 Ý nghĩa thực tiễn
- 5. Phương pháp nghiên cứu
- 5.1. Phương pháp luận
- 5.2. Các phương pháp cụ thể
- 5.2.1. Phương pháp phân tích tài liệu
- 5.2.2. Phương pháp phỏng vấn sâu cá nhân
- 5.2.3. Phương pháp định lượng, điều tra chọn mẫu bằng phiếu hỏi
- 6. Câu hỏi nghiên cứu
- 7. Giả thuyết nghiên cứu
- 1. Khung phân tích lý thuyết
- 9. Cấu trúc của luận án
- Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu
- Chương 2: Cơ sở lý luận nghiên cứu di động nghề nghiệp trong bối cảnh biến đổi khí hậu
- Chương 3: Thực trạng di động nghề nghiệp trong bối cảnh biến đổi khí hậu trên địa bàn thành phố Cần Thơ
- Chương 4: Các yếu tố ảnh hưởng đến di động nghề nghiệp trong bối cảnh biến đổi khí hậu trên địa bàn thành phố Cần Thơ
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ
- 1.1. CÁC NGHIÊN CỨU VỀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ CẦN THƠ
- 1.2. CÁC NGHIÊN CỨU DI ĐỘNG LIÊN THẾ HỆ VỀ NGHỀ NGHIỆP TRÊN THẾ GIỚI VÀ Ở VIỆT NAM
- 1.3. BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ CÁC NGHIÊN CỨU DI ĐỘNG TRONG THẾ HỆ VỀ NGHỀ NGHIỆP
- 1.4. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN DI ĐỘNG NGHỀ NGHIỆP QUA CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU
- Tiểu kết chương 1
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN NGHIÊN CỨU DI ĐỘNG NGHỀ NGHIỆP TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
- 2.1. HỆ KHÁI NIỆM CÔNG CỤ
- 2.1.1. Khái niệm nghề nghiệp
- 2.1.2. Phân tầng nghề nghiệp và việc xác định vị thế nghề nghiệp trong nghiên cứu
- 2.1.3. Di động nghề nghiệp
- 2.1.3.1. Khái niệm di động nghề nghiệp
- 2.1.3.2. Các loại hình di động nghề nghiệp, cách thức đo lường và công thức tính
- 2.1.4. Thế hệ
- 2.1.5. Biến đổi khí hậu
- 2.2. CÁC LÝ THUYẾT VẬN DỤNG NGHIÊN CỨU DI ĐỘNG NGHỀ NGHIỆP TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
- 2.2.1. Quan điểm của Karl Marx về phân tầng xã hội, di động xã hội
- 2.2.2. Quan điểm của Max Weber về phân tầng xã hội, di động xã hội
- 2.2.3. Quan điểm của Pierre Bourdieu về không gian xã hội, tập tính và tái sản xuất xã hội
- 2.2.4. Lý thuyết lựa chọn việc làm
- Tiểu kết chương 2
CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG DI ĐỘNG NGHỀ NGHIỆP TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ CẦN THƠ
- 3.1. KHÁI QUÁT VỀ ĐIỀU KIỆN ĐỊA LÝ TỰ NHIÊN, ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ –XÃ HỘI CỦA THÀNH PHỐ CẦN THƠ
- 3.2. DI ĐỘNG TRONG THẾ HỆ VỀ NGHỀ NGHIỆP TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ CẦN THƠ
- 3.2.1 Chuyển đổi việc làm của người lao động trong bối cảnh biến đổi khí hậu
- 3.2.2. Di động vị thế trong tháp phân tầng nghề nghiệp
- 3.2.2.1 Quy mô di động vị thế trong tháp phân tầng nghề nghiệp
- 3.2.2.2 Chiều hướng di động nghề nghiệp
- 3.2.3 Thăng tiến về nghề nghiệp của người lao động
- 3.2.3.1. Thay đổi trình độ chuyên môn nghiệp vụ
- 3.2.3.2. Thay đổi vị thế trong tháp phân tầng nghề nghiệp
- 3.2.3.3. Cải thiện và đa dạng hóa các hoạt động tạo thu nhập
- 3.3. DI ĐỘNG LIÊN THẾ HỆ VỀ NGHỀ NGHIỆP TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ CẦN THƠ
- 3.3.1. Xu hướng kế tục vị thế nghề nghiệp của cha và mẹ
- 3.3.2. Quy mô và chiều hướng di động liên thế hệ về nghề nghiệp
- Tiểu kết chương 3
CHƯƠNG 4: CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI DI ĐỘNG NGHỀ NGHIỆP TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ CẦN THƠ
- 4.1 CHUYỂN ĐỔI CƠ CẤU NGHỀ NGHIỆP TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ ẢNH HƯỞNG CỦA NÓ ĐẾN DI ĐỘNG NGHỀ NGHIỆP
- 4.1.1. Chuyển đổi cơ cấu nghề nghiệp trong bối cảnh biến đổi khí hậu ở khu vực Đồng bằng sông Cửu long và trên địa bàn thành phố Cần Thơ
- 4.1.2. Sự ảnh hưởng của yếu tố bối cảnh đến di động nghề nghiệp trên địa bàn thành phố Cần Thơ
- 4.2. SỰ ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ CÁ NHÂN ĐẾN DI ĐỘNG NGHỀ NGHIỆP TRONG BỐI CẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ CẦN THƠ
- 4.2.1. Sự ảnh hướng của yếu tố tuổi đến di dộng nghề nghiệp
- 4.2.2. Sự ảnh hưởng của yếu tố trình độ học vấn, trình độ chuyên môn nghiệp vụ
- 4.2.3. Sự ảnh hưởng của yếu tố giới tính
- 4.2.4. Sự ảnh hưởng của các yếu tố cá nhân khác
- 4.3. MỐI QUAN HỆ GIỮA VỊ THẾ NGHỀ NGHIỆP CỦA CHA, MẸ VÀ VỊ THẾ NGHỀ NGHIỆP CỦA CON
- Tiểu kết chương 4
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
- 1. Kết luận
- 2. Khuyến nghị chính sách