Luận án Chủ thể nhận thức trong triết học của Immanuel Kant và ý nghĩa hiện thời của nó

Tên luận án:

CHỦ THỂ NHẬN THỨC TRONG TRIẾT HỌC CỦA IMMANUEL KANT VÀ Ý NGHĨA HIỆN THỜI CỦA NÓ

Ngành:

Chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ của Nguyễn Vân Hạnh, được hoàn thành tại Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh vào năm 2017, nghiên cứu về "Chủ thể nhận thức trong triết học của Immanuel Kant và ý nghĩa hiện thời của nó". Chuyên ngành của luận án là Chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử.

Đề tài xuất phát từ tính cấp thiết của bối cảnh cuối thế kỷ XVIII đầu thế kỷ XIX, khi nhiều nước Tây Âu chuyển sang chế độ tư bản chủ nghĩa, cùng với những bước ngoặt trong tư duy khoa học và triết học như thuyết nhật tâm của Côpécníc và luận điểm "Cogito ergo sum" của Đềcáctơ, đã mở đường cho sự giải phóng con người trong tư duy và nhận thức. Những tiền đề này đã góp phần hình thành quan niệm về chủ thể nhận thức của I.Kant.

Luận án có những đóng góp mới quan trọng, bao gồm việc luận giải và làm rõ cơ sở hình thành quan niệm về chủ thể nhận thức trong triết học Kant. Tác giả đã phân tích chỉ ra một số nội dung chủ yếu của quan niệm này và, trên lập trường của triết học Mác - Lênin, đánh giá giá trị cũng như hạn chế của nó, đồng thời làm sáng tỏ ý nghĩa hiện thời. Nghiên cứu chỉ ra rằng I.Kant đã chuyển trọng tâm từ khách thể nhận thức sang chủ thể nhận thức, khẳng định vai trò chủ động của con người trong việc khám phá và kiến tạo thế giới, thông qua các giai đoạn nhận thức như trực quan cảm tính (trong đó không gian, thời gian là trực quan thuần túy).

Một điểm nhấn quan trọng là luận án làm rõ mối quan hệ giữa chủ thể nhận thức với chủ thể đạo đức và chủ thể thẩm mỹ trong triết học Kant. Tác giả lập luận rằng việc tách rời các khía cạnh này sẽ làm nghèo đi giá trị nhân văn trong triết học Kant. Luận án khẳng định giá trị nhân văn trong triết học Kant giúp nhận thấy tính ưu tiên của thực tiễn đối với lý luận và ý nghĩa nhân sinh. Từ đó, luận án đề xuất phát triển con người nhận thức phải gắn liền với phát triển con người đạo đức và con người thẩm mỹ, hướng tới sự phát triển toàn diện.

Mục lục chi tiết:

MỞ ĐẦU

• 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
• 5. Đóng góp mới của luận án
• 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
  • 6.1. Ý n

Chương 2 CƠ SỞ CHO SỰ HÌNH THÀNH QUAN NIỆM VỀ CHỦ THỂ NHẬN THỨC TRONG TRIẾT HỌC I.KANT

• 2.1. CƠ SỞ KHÁCH QUAN CHO SỰ HÌNH THÀNH QUAN NIỆM VỀ CHỦ THỂ NHẬN THỨC CỦA I.KANT
  • 2.1.1. Tình hình châu Âu thời kỳ Phục hưng và Cận đại
    • 2.1.1.1. Sự xác lập phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa ở châu Âu và yêu cầu giải phóng con người
  • 2.1.3.1. “Cái tôi tư duy” của Rênê Đềcáctơ

Chương 3 CHỦ THỂ NHẬN THỨC TRONG TRIẾT HỌC I.KANT - NHỮNG NỘI DUNG CHỦ YẾU

• 3.1. KHÁCH THỂ, CHỦ THỂ NHẬN THỨC TRONG TRIẾT HỌC I.KANT. QUAN NIỆM CỦA ÔNG VỀ CHỦ THỂ NHẬN THỨC VÀ VAI TRÒ CỦA NÓ
  • 3.1.1. Khách thể, chủ thể nhận thức trong triết học I.Kant

• 4.3.2. Phát triển con người nhận thức phải gắn liền với phát triển con người đạo đức và con người thẩm mỹ