Luận án Cảnh quan văn hoá thích ứng lũ lụt khu dân cư hạ lưu sông Kôn và sông Hà Thanh, tỉnh Bình Định

Tên luận án:

Cảnh quan văn hoá thích ứng với lũ lụt khu vực dân cư hạ lưu sông Kôn và sông Hà Thanh Tỉnh Bình Định

Ngành:

Quy hoạch vùng và đô thị

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Cảnh quan văn hoá thích ứng với lũ lụt khu vực dân cư hạ lưu sông Kôn và sông Hà Thanh Tỉnh Bình Định" được thực hiện trong bối cảnh khu vực hạ lưu sông Kôn – sông Hà Thanh là "rốn lũ" của Bình Định, phải đối mặt với thiệt hại nghiêm trọng do lũ lụt thường xuyên. Tình trạng đô thị hóa nhanh chóng đã thu hẹp hành lang thoát lũ, san lấp vùng trữ nước tự nhiên và làm mai một tri thức bản địa về "sống chung với lũ", dẫn đến suy giảm năng lực thích ứng của cộng đồng.

Mục đích của luận án là vận dụng kiến thức truyền thống sông nước vào quy hoạch xây dựng khu dân cư thích ứng lũ lụt. Để đạt được mục tiêu này, nghiên cứu đã xác định các giá trị của cảnh quan văn hóa thích ứng lũ lụt, xây dựng khung cảnh quan văn hóa thích ứng lũ lụt cho khu vực hạ lưu sông Kôn – sông Hà Thanh, và đề xuất mô hình cùng các giải pháp tổ chức không gian cảnh quan văn hóa thích ứng lũ lụt cho giai đoạn 2035-2050. Đối tượng nghiên cứu là cảnh quan văn hóa khu vực dân cư vùng hạ lưu sông Kôn và sông Hà Thanh, với phạm vi không gian khoảng 203 km² tại các khu dân cư đô thị bị ảnh hưởng bởi lũ lụt ở Tây Sơn, An Nhơn, Tuy Phước, Phù Cát (Cát Tiến) và TP Quy Nhơn.

Luận án sử dụng một hệ thống phương pháp đa dạng, bao gồm nghiên cứu tài liệu, phân tích – so sánh – tổng hợp, bản đồ và phân tích không gian (GIS), khảo sát cộng đồng (Photovoice) và phỏng vấn chuyên gia. Đóng góp mới của nghiên cứu bao gồm việc hệ thống hóa giá trị văn hoá thích ứng lũ, xây dựng khung CQVH-TULL tích hợp vào quy hoạch khu dân cư, và đề xuất bộ giải pháp quy hoạch – tổ chức không gian – hạ tầng theo khung này. Khung CQVH-TULL được kỳ vọng là công cụ khoa học hỗ trợ quy hoạch bền vững, giúp giảm thiểu rủi ro thiên tai, bảo tồn bản sắc văn hoá và thúc đẩy phát triển bền vững, với dự kiến giảm 9% số người chịu ảnh hưởng lũ tại 5 khu vực nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu đã hoàn thành ba mục tiêu chính: nhận diện giá trị cảnh quan văn hóa thích ứng lũ (gồm tri thức bản địa và đặc trưng sinh thái), xây dựng khung cảnh quan văn hóa thích ứng lũ lụt tích hợp đa ngành (kết nối con người, môi trường và hạ tầng đô thị), và đề xuất mô hình cùng giải pháp quy hoạch cụ thể. Luận án khẳng định giá trị ứng dụng thực tiễn của mô hình trong việc hỗ trợ quy hoạch bền vững, giảm thiểu rủi ro, bảo tồn bản sắc văn hóa và khả năng nhân rộng. Đồng thời, nghiên cứu cũng chỉ ra các giới hạn và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo nhằm tích hợp sâu hơn tri thức bản địa và nâng cao năng lực quản lý thiên tai dựa vào cộng đồng.

Mục lục chi tiết:

• PHẦN I. MỞ ĐẦU.

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài..
  • 2. Vấn đề và Giả thuyết nghiên cứu
  • 3. Mục đích và Mục tiêu nghiên cứu
  • 4. Đối tượng và Phạm vi nghiên cứu
  • 5. Ý nghĩa khoa học & thực tiễn.
  • 6. Đóng góp mới của nghiên cứu
  • 7. Phương pháp nghiên cứu
  • 8. Khái niệm & thuật ngữ.
  • 9. Cấu trúc luận án...

• PHẦN II. NỘI DUNG

  • CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN CẢNH QUAN VĂN HÓA THÍCH ỨNG VỚI LŨ LỤT Ở KHU VỰC DÂN CƯ HẠ LƯU SÔNG KÔN VÀ SÔNG HÀ THANH.

    • 1.1. Thực trạng cảnh quan văn hoá khu vực dân cư hạ lưu sông Kôn-sông Hà Thanh
      • 1.1.1. Vị trí và điều kiện tự nhiên khu vực nghiên cứu khu dân cư hạ lưu sông Kôn- sông Hà Thanh..
      • 1.1.2. Sơ lược điều kiện kinh tế, văn hoá, xã hội và môi trường
      • 1.1.3. Thực trạng hệ thống cảnh quan văn hoá khu vực dân cư
      • 1.1.4. Thực trạng hệ thống cơ sở hạ tầng khu vực dân cư..
      • 1.1.5. Tác động rủi ro lũ lụt đến cảnh quan văn hoá khu vực dân cư.....
    • 1.2. Quá trình biến đổi không gian cảnh quan văn hoá khu vực dân cư hạ lưu sông Kôn – sông Hà Thanh
      • 1.2.1. Biến đổi lớp phủ đất công trình kiến trúc khu dân cư..
      • 1.2.2. Biến đổi không gian cảnh quan khu vực hạ sông Kôn- sông Hà thanh giai đoạn 2005-2015-2025
      • 1.2.3. Chuyển đổi cơ cấu sản xuất khu dân cư
    • 1.3. Tổng quan cảnh quan văn hoá thích ứng với lũ lụt
      • 1.3.1. Tổng quan cảnh quan văn hoá thích ứng lũ lụt trên thế giới
      • 1.3.2. Tổng quan cảnh quan văn hoá thích ứng lũ lụt ở Việt Nam .........
    • 1.4. Tổng quan giá trị cảnh quan văn hoá thích ứng lũ lụt khu vực dân cư hạ lưu sông Kôn- sông Hà Thanh
    • 1.5. Đánh giá những vấn đề nghiên cứu.

  • CHƯƠNG 2. CƠ SỞ KHOA HỌC CẢNH QUAN VĂN HÓA THÍCH ỨNG LŨ LỤT KHU VỰC DÂN CƯ HẠ LƯU SÔNG KÔN VÀ SÔNG HÀ THANH.

    • 2.1. Cơ sở lý luận
      • 2.1.1. Lý luận của Carl O. Sauer về không gian cảnh quan văn hoá....
      • 2.1.2. Góc nhìn xã hội về cảnh quan văn hoá.
      • 2.1.3. Cảnh quan Đô thị Lịch sử (HUL) – UNESCO/ICOMOS
      • 2.1.4. Lý thuyết hành vi văn hoá & văn hoá ứng xử
      • 2.1.5. Hệ thống xã hội–sinh thái & tính bền vững.
    • 2.2. Cơ sở pháp lý.
      • 2.2.1. Pháp lý bảo tồn bản sắc văn hoá.
      • 2.2.2. Pháp lý tổ chức không gian thích ứng
      • 2.2.3. Pháp lý hạ tầng mềm và sinh thái.
      • 2.2.4. Pháp lý bảo vệ môi trường
      • 2.2.5. Sự tham gia cộng đồng......
      • 2.2.6. Quy hoạch định hướng phát triển đô thị tại khu vực nghiên cứu
      • 2.2.7. Quy hoạch định hướng phát triển khu vực đô thị.......
    • 2.3. Cơ sở thực tiễn cảnh quan văn hóa thích ứng lũ lụt ở Việt Nam và Thế giới
      • 2.3.1. Kinh nghiệm tổ chức cảnh quan văn hoá ở Việt Nam.
      • 2.3.2. Kinh nghiệm tổ chức cảnh quan văn hoá quốc tế.
      • 2.3.3. Bài học kinh nghiệm tổ chức cảnh quan văn hoá thích ứng ở Việt Nam
    • 2.4. Khung cảnh quan văn hoá thích ứng lũ lụt
      • 2.4.1. Khung cảnh quan văn hoá thích ứng
      • 2.4.2. Nguyên tắc khung cảnh quan văn hoá thích ứng lũ lụt dựa vào hệ sinh thái xã hội.
      • 2.4.3. Khảo sát bằng hình ảnh (Photovoice).
      • 2.4.4. Điều tra khả năng thích ứng lũ lụt.
      • 2.4.5. Phỏng vấn chuyên gia

  • CHƯƠNG 3. ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH VÀ GIẢI PHÁP KHÔNG GIAN CẢNH QUAN VĂN HOÁ THÍCH ỨNG LŨ LỤT KHU VỰC DÂN CƯ HẠ LƯU SÔNG KÔN VÀ SÔNG HÀ THANH

    • 3.1. Quan điểm nghiên cứu
    • 3.2. Vận dụng khung lý thuyết cảnh quan văn hoá thích ứng lũ lụt vào quy hoạch khu dân cư vùng hạ lưu sông Kôn – sông Hà Thanh.
      • 3.2.1. Dự báo mức độ rủi ro lũ lụt khu vực dân cư hạ lưu sông Kôn - sông Hà Thanh giai đoạn 2030 -2050
      • 3.2.2. Mô hình phát triển không gian cảnh quan văn hóa thích ứng lũ lụt khu dân cư hạ lưu sông Kôn – sông Hà Thanh.
    • 3.3. Giải pháp tổ chức không gian cảnh quan văn hoá thích ứng lũ lụt khu dân cư hạ lưu sông Kôn- sông Hà Thanh giai đoạn 2035- 2050
      • 3.3.1. Giải pháp quy hoạch sử dụng đất và phân bố dân cư hạ lưu sông Kôn- sông Hà Thanh)
      • 3.3.2. Giải pháp quy hoạch không gian và tổ chức kiến trúc cảnh quan hạ lưu sông Kôn- sông Hà Thanh.
      • 3.3.3. Giải pháp quy hoạch hạ tầng kỹ thuật (giao thông, thoát nước, đê điều, hồ điều hòa...)
      • 3.3.4. Giải pháp kiến trúc công trình (nhà ở, công trình công cộng thích ứng lũ)
      • 3.3.5. Giải pháp phát triển sinh kế và tổ chức cộng đồng thích ứng lũ lụt
    • 3.4. Bàn luận kết quả nghiên cứu

  • PHẦN III.KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ