Luận án Cảm quan sinh thái trong mo Mường (khảo sát qua Mo để đất đẻ nước và các tác phẩm văn học hiện đại tiêu biểu

Tên luận án:

Cảm quan sinh thái trong văn học Mường (khảo sát qua Mo Đẻ đất đẻ nước và các tác phẩm văn học hiện đại)

Ngành:

Văn học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu “Cảm quan sinh thái trong văn học Mường (khảo sát qua Mo Đẻ đất đẻ nước và các tác phẩm văn học hiện đại)” dưới góc nhìn của phê bình sinh thái. Đề tài xuất phát từ nhận định phê bình sinh thái (ecocriticism) là một khuynh hướng liên ngành quan trọng, thúc đẩy trách nhiệm con người trước khủng hoảng môi trường và tinh thần. Ở Việt Nam, hướng nghiên cứu này đang ngày càng nhận được sự quan tâm. Văn học dân tộc Mường, đặc biệt là sử thi Mo Đẻ đất đẻ nước và các sáng tác hiện đại, bộc lộ trực giác sinh thái rất đậm nét, phản ánh triết lý sống hài hòa với tự nhiên của cộng đồng.

Mục tiêu của luận án là làm rõ cảm quan sinh thái trong Mo Đẻ đất đẻ nước và các tác phẩm của một số cây bút Mường tiêu biểu, đồng thời chỉ ra ảnh hưởng của sử thi này đến các sáng tác hiện đại ở phương diện cảm quan sinh thái. Qua đó, luận án khẳng định cống hiến của văn học Mường trong việc bảo lưu các giá trị văn hóa cốt lõi. Đối tượng nghiên cứu là cảm quan sinh thái trong văn học Mường, với phạm vi khảo sát dựa trên quan điểm “sinh thái trung tâm luận”, tập trung vào ngôn bản Mo Sử thi và thần thoại dân tộc Mường (cụ thể phần Mo trêu và Mo lên trời) cùng tác phẩm của các tác giả Mường hiện đại tiêu biểu.

Luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu đa dạng như phân tích tác phẩm dân gian, thực địa điền dã, so sánh đối chiếu và nghiên cứu liên ngành. Đây là công trình chuyên khảo đầu tiên vận dụng lý thuyết phê bình sinh thái để xác lập hướng nghiên cứu mới về Mo Đẻ đất đẻ nước và văn học Mường hiện đại.

Về bố cục, luận án gồm bốn chương chính. Chương Một tổng quan về vấn đề nghiên cứu, hệ thống hóa lý thuyết phê bình sinh thái và khẳng định cảm quan sinh thái đã tồn tại trong văn hóa Mường cổ và hiện đại. Chương Hai giới thiệu về người Mường, các tập tục văn hóa sinh thái đặc trưng và vị trí của Mo Đẻ đất đẻ nước trong đời sống tín ngưỡng, nhấn mạnh đây là thiên sử thi cổ sơ hùng vĩ phản ánh nhận thức và tư duy biện chứng về sự hài hòa vũ trụ. Chương Ba sẽ đi sâu vào cảm quan sinh thái trong Mo Đẻ đất đẻ nước, bắt đầu với quan niệm về nguồn gốc chung của tự nhiên và con người. Chương Bốn khảo sát cảm quan sinh thái trong các tác phẩm văn học Mường hiện đại.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU
• Chương 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
  • 1.1. Những khái niệm liên quan đến lý thuyết phê bình sinh thái; Cơ sở khoa học của nghiên cứu mo Đẻ đất đẻ nước và các tác phẩm văn học Mường hiện đại từ góc nhìn phê bình sinh thái
    • 1.1.1. Những khái niệm liên quan đến lý thuyết phê bình sinh thái
    • 1.1.2. Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu “Đẻ đất đẻ nước” và các tác phẩm văn học Mường hiện đại từ lý thuyết phê bình sinh thái
  • 1.2. Tổng quan những vấn đề nghiên cứu liên quan đến đề tài
    • 1.2.1. Tình hình nghiên cứu và vận dụng lý thuyết phê bình sinh thái vào nghiên cứu văn học ở Việt Nam
    • 1.2.2. Tình hình nghiên cứu về Mo Đẻ đất đẻ nước và tác phẩm của một số tác giả Mường hiện đại
  • Tiểu kết chương 1
• Chương 2: NGƯỜI MƯỜNG VÀ MO “ĐẺ ĐẤT ĐẺ NƯỚC” (TẺ TẤT TẺ RÁC)
  • 2.1. Người Mường và những tập tục đậm nét văn hóa sinh thái
    • 2.1.1. Cộng đồng dân tộc Mường
    • 2.1.2. Những tập tục đậm nét văn hóa sinh thái của người Mường
      • 2.1.2.1. Tập tục tôn trọng và thờ cúng các thần trong thế giới tự nhiên
      • 2.1.2.2. Những tập tục trong đời sống văn hóa - xã hội
  • 2.2. “Đẻ đất đẻ nước” trong mối quan hệ với Mo Mường
    • 2.2.1. Khái niệm “Mo” và ý nghĩa của mo trong đời sống sinh hoạt tín ngưỡng của người Mường
      • 2.2.1.1. Khái niệm “Mo”
      • 2.2.1.2. Ý nghĩa của “Mo” và “Mo Lễ tang” trong đời sống tín ngưỡng người Mường
    • 2.2.2. Vị trí của “Đẻ đất đẻ nước” (Tẻ Tất Tẻ Rác) trong Mo Mường
    • 2.2.3. “Đẻ đất đẻ nước” - thiên sử thi cổ sơ hùng vĩ
  • Tiểu kết chương 2
• Chương 3: CẢM QUAN SINH THÁI TRONG ĐẺ ĐẤT ĐẺ NƯỚC
  • 3.1. Tự nhiên và con người có chung nguồn gốc
    • 3.1.1. Quan niệm về vũ trụ và sự hình thành thế giới tự nhiên
• Chương 4: CẢM QUAN SINH THÁI TRONG CÁC TÁC PHẨM VĂN HỌC MƯỜNG HIỆN ĐẠI
• Kết luận
• Danh mục tài liệu tham khảo