Luận án Đặc điểm dịch tễ học và ứng dụng mô hình toán học để dự báo bệnh tiêu chảy tại tỉnh Hà Tĩnh

Tên luận án:

ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ HỌC VÀ ỨNG DỤNG MÔ HÌNH TOÁN HỌC ĐỂ DỰ BÁO BỆNH TIÊU CHẢY TẠI TỈNH HÀ TĨNH

Ngành:

DỊCH TỄ HỌC

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án nghiên cứu về đặc điểm dịch tễ học và ứng dụng mô hình toán học để dự báo bệnh tiêu chảy tại tỉnh Hà Tĩnh. Bối cảnh nghiên cứu cho thấy tiêu chảy là nguyên nhân tử vong thứ hai ở trẻ dưới 5 tuổi trên toàn cầu, và tại Việt Nam, đặc biệt là Hà Tĩnh, bệnh tiêu chảy lưu hành ở mức cao với hệ thống cảnh báo sớm chưa chủ động và thiếu ứng dụng dữ liệu thời tiết.

Nghiên cứu được thực hiện với ba mục tiêu chính: mô tả đặc điểm dịch tễ học bệnh tiêu chảy tại một xã khu vực hạn hán của tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2014-2015; phân tích mối liên quan giữa một số yếu tố thời tiết và bệnh tiêu chảy tại Hà Tĩnh giai đoạn 1992-2015; và ứng dụng mô hình toán học dựa vào yếu tố khí hậu để dự báo bệnh tiêu chảy tại tỉnh này.

Kết quả cho thấy tỷ suất mắc mới bệnh tiêu chảy trong cộng đồng dân cư khu vực hạn hán ở Hà Tĩnh là 40% người – năm (tương đương 3,3% người – tháng), với nhóm trẻ dưới 5 tuổi có tỷ suất mắc mới cao nhất (60,9% người – năm). Tỷ suất tái phát trong cộng đồng là 22,4% người – năm, và bệnh tiêu chảy thường diễn ra quanh năm, với tỷ suất mắc cao nhất vào các tháng mùa hè (tháng 6, 7, 8).

Phân tích mối liên quan giữa yếu tố thời tiết và bệnh tiêu chảy chỉ ra rằng nhiệt độ (trung bình, tối cao, tối thấp) hiện tại và trước 1-2 tháng có tương quan thuận với số ca bệnh tiêu chảy, với mỗi 1°C tăng có nguy cơ làm tăng số ca bệnh từ 2-3%. Tổng lượng mưa trước 2-3 tháng tăng 10mm có nguy cơ làm tăng số ca bệnh hiện tại lên 17,1%. Độ ẩm tuyệt đối và nhiệt độ mặt nước biển khu vực NINO3 cũng cho thấy mối liên quan thuận với số ca bệnh. Mô hình SARIMA(1,1,1)(0,1,1)12 với yếu tố nhiệt độ tối cao trung bình (Tmax) là mô hình phù hợp nhất để dự báo, cho sai số dự báo ngắn hạn (trước 1 tháng) là 6,1% và dài hạn (trước 12 tháng) là 9,7%.

Từ những kết quả này, luận án đề xuất các khuyến nghị như cần có kế hoạch và kinh phí thường quy cho phòng chống bệnh tiêu chảy, đặc biệt cho trẻ dưới 5 tuổi và lứa tuổi học đường (bao gồm triển khai vắc xin), nâng cao kiến thức cộng đồng về vệ sinh môi trường, nước sạch và rửa tay bằng xà phòng, phân công cán bộ chuyên trách quản lý dữ liệu, và ứng dụng mô hình dự báo sớm bệnh tiêu chảy sử dụng yếu tố thời tiết vào hệ thống cảnh báo dịch bệnh.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1. TỔNG QUAN

  • 1.1. Bệnh tiêu chảy và căn nguyên gây bệnh
  • 1.2. Các yếu tố liên quan tới bệnh tiêu chảy
  • 1.3. Ảnh hưởng của yếu tố thời tiết đến bệnh tiêu chảy
  • 1.4. Mô hình toán học dự báo và mô hình chuỗi thời gian dự báo bệnh tiêu chảy dựa trên các yếu tố thời tiết

• Chương 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 2.1. Mục tiêu 1
  • 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
  • 2.1.2. Thời gian và địa điểm
  • 2.1.3. Thiết kế nghiên cứu:
  • 2.1.4. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu:
  • 2.1.5. Phương pháp và công cụ thu thập số liệu
  • 2.1.6. Biến số nghiên cứu
  • 2.1.7. Phân tích số liệu
  • 2.2. Mục tiêu 2
  • 2.2.1. Đối tượng nghiên cứu
  • 2.2.2. Phương pháp
  • 2.2.3. Phân tích số liệu
  • 2.2.4. Biến số
  • 2.3. Mục tiêu 3
  • 2.3.1. Đối tượng
  • 2.3.2. Phương pháp
  • 2.3.3. Các bước xây dựng mô hình SARIMA-X và dự báo
  • 2.3.4. Nhóm chỉ số nghiên cứu
  • 2.4. Đạo đức trong nghiên cứu

• Chương 3. KẾT QUẢ

  • 3.1. Mô tả đặc điểm dịch tễ học bệnh tiêu chảy tại một xã khu vực bị hạn hán của tỉnh Hà Tĩnh, 2014 – 2015
  • 3.2. Mối liên quan của một số yếu tố thời tiết và bệnh tiêu chảy theo tháng giai đoạn 1992 – 2015 ở Hà Tĩnh
  • 3.3. Ứng dụng mô hình động thái ARIMAX dự báo bệnh tiêu chảy trong giai đoạn ngắn hạn
  • 3.3.1. Xây dựng và dự báo mô hình SARIMA
  • 3.3.2. Xây dựng mô hình SARIMA-X với các biến dự báo là các yếu tố thời tiết

• Chương 4. BÀN LUẬN

  • 4.1. Đặc điểm dịch tễ học bệnh tiêu chảy tại một xã khu vực hạn hán tỉnh Hà Tĩnh giai đoan 2014 - 2015
  • 4.2. Mối liên quan của một số yếu tố thời tiết và bệnh tiêu chảy
  • 4.3. Ứng dụng mô hình toán học dự báo ngắn hạn bệnh tiêu chảy tại Hà Tĩnh
  • 4.4. Hạn chế của luận án

• KẾT LUẬN

• KHUYẾN NGHỊ

• DANH MỤC CÁC BÀI BÁO ĐÃ XUẤT BẢN