Luận án Ảnh hưởng của lợi ích nhóm đến chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay

Tên luận án:

ẢNH HƯỞNG CỦA LỢI ÍCH NHÓM ĐẾN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Ngành:

CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Ảnh hưởng của lợi ích nhóm đến chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay" của Nguyễn Thị Thu Huyền, chuyên ngành Chủ nghĩa xã hội khoa học, tập trung nghiên cứu một vấn đề cấp thiết trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Mục đích của luận án là phân tích những biểu hiện, đặc điểm, và ảnh hưởng (tích cực lẫn tiêu cực) của lợi ích nhóm đến chủ nghĩa xã hội, từ đó đề xuất các quan điểm và giải pháp nhằm phát huy mặt tích cực, hạn chế mặt tiêu cực.

Luận án khẳng định lợi ích nhóm là một hiện tượng khách quan, có cả tác động tích cực như thúc đẩy phát triển kinh tế, tạo môi trường dân chủ, công bằng, nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng và Nhà nước. Tuy nhiên, lợi ích nhóm tiêu cực cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ, gây tha hóa cán bộ, làm giảm sút lòng tin của nhân dân, và có thể làm chệch hướng xã hội chủ nghĩa. Vấn đề này ngày càng gia tăng và tác động vào quá trình hoạch định chính sách, được Đảng Cộng sản Việt Nam nhận diện là một trong ba cản trở lớn của tái cơ cấu nền kinh tế.

Trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về lợi ích nhóm, luận án đã hệ thống hóa các khái niệm, nguồn gốc, bản chất và phân loại lợi ích nhóm. Luận án cũng tổng quan các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế, chỉ ra những đóng góp và hạn chế của chúng, từ đó làm nổi bật những nội dung mới mà luận án này thực hiện.

Trong phần thực trạng, luận án nhận diện các lợi ích nhóm chính thức và phi chính thức, phân tích chi tiết ảnh hưởng tích cực của chúng đến vai trò lãnh đạo của Đảng, đổi mới quản lý nhà nước, thúc đẩy dân chủ, công bằng xã hội và phát triển kinh tế. Đồng thời, luận án cũng chỉ ra những ảnh hưởng tiêu cực như làm giảm sút vai trò lãnh đạo của Đảng, suy thoái đạo đức cán bộ, giảm hiệu lực quản lý nhà nước, gây tụt hậu kinh tế, tham nhũng, tổn thất nguồn lực, và làm suy yếu các giá trị xã hội chủ nghĩa như công bằng, bình đẳng, dân chủ.

Từ đó, luận án đề xuất các phương hướng và nhóm giải pháp toàn diện. Các giải pháp bao gồm nâng cao nhận thức xã hội về lợi ích nhóm, hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật (xây dựng hành lang pháp lý, môi trường minh bạch, ban hành các luật về tiếp cận thông tin, vận động hành lang, trưng cầu dân ý), và cải cách công tác tổ chức, cán bộ (phân định chức năng, nâng cao hiệu quả chống tham nhũng, xây dựng quy chuẩn cán bộ, thực hiện dân chủ, công khai, minh bạch). Mục tiêu là giải quyết hài hòa các quan hệ lợi ích, phát huy tối đa mặt tích cực và kiên quyết đấu tranh, hạn chế tối thiểu những tác động tiêu cực của lợi ích nhóm trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay.

Mục lục chi tiết:

MỞ ĐẦU

• 1. Lý do lựa chọn đề tài
• 2. Mục đích, nhiệm vụ của luận án
  • 2.1. Mục đích
  • 2.2. Nhiệm vụ của luận án
• 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
  • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
  • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
  • 4.1. Cơ sở lý luận
  • 4.2. Phương pháp nghiên cứu
• 5. Về đóng góp của luận án
  • 5.1. Đóng góp lý luận
  • 5.2. Đóng góp thực tiễn
• 6. Ý nghĩa của luận án
• 7. Kết cấu của luận án

Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

• 1.1. Nhóm các công trình nghiên cứu ở trong nước
  • 1.1.1. Nhóm các công trình về vấn đề lợi ích, nhóm xã hội và lợi ích nhóm
  • 1.1.2. Các công trình nghiên cứu về ảnh hưởng của lợi ích nhóm ở Việt Nam
• 1.2. Nhóm các công trình nghiên cứu về lợi ích nhóm ở một số nước trên thế giới của các tác giả trong nước và nước ngoài
• 1.3. Giá trị, hạn chế của các công trình nghiên cứu và những nội dụng mới mà luận án thực hiện
  • 1.3.1. Giá trị của các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
  • 1.3.2. Hạn chế của các công trình nghiên cứu
  • 1.3.3. Những nội dung mới luận án cần thực hiện

Chương 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ LỢI ÍCH NHÓM VÀ LỢI ÍCH NHÓM TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ ĐI LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM

• 2.1. Khái niệm, cách phân loại và vai trò của lợi ích
  • 2.1.1. Khái niệm lợi ích
  • 2.1.2. Phân loại lợi ích
  • 2.1.3. Vai trò của lợi ích đối với sự phát triển của xã hội
• 2.2. Một số vấn đề lý luận về lợi ích nhóm
  • 2.2.1. Khái niệm, nguồn gốc, phân loại lợi ích nhóm và ảnh hưởng của lợi ích nhóm đến đời sống kinh tế, chính trị, xã hội
    • 2.2.1.1. Khái niệm lợi ích nhóm
    • 2.2.1.2. Nguồn gốc hình thành lợi ích nhóm
    • 2.2.1.3. Phân loại lợi ích nhóm
    • 2.2.1.4. Ảnh hưởng của lợi ích nhóm đến kinh tế, chính trị, xã hội
  • 2.2.2. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và của Đảng Cộng sản Việt Nam về lợi ích nhóm
    • 2.2.2.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về lợi ích nhóm
    • 2.2.2.2. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về lợi ích nhóm
  • 2.2.3. Kinh nghiệm kiểm soát lợi ích nhóm của một số nước trên thế giới
  • 2.2.4. Công cụ kiểm soát lợi ích nhóm
  • 2.2.5. Một số nhận định về vấn đề lợi ích nhóm
• 2.3. Lợi ích nhóm trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
  • 2.3.1. Lợi ích nhóm tồn tại khách quan và cần được thừa nhận, định hướng điều tiết trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
  • 2.3.2. Nhìn nhận và điều tiết một số biểu hiện tiêu biểu của lợi ích nhóm ở nước ta hiện nay

Chương 3: NHẬN DIỆN LỢI ÍCH NHÓM Ở VIỆT NAM VÀ THỰC TRẠNG ẢNH HƯỞNG CỦA LỢI ÍCH NHÓM ĐẾN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

• 3.1. Nhận diện lợi ích nhóm ở Việt Nam
  • 3.1.1. Các lợi ích nhóm chính thức
  • 3.1.2. Các lợi ích nhóm phi chính thức
• 3.2. Ảnh hưởng tích cực của lợi ích nhóm đến chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay
  • 3.2.1. Ảnh hưởng tích cực của lợi ích nhóm đến vai trò lãnh đạo của Đảng
  • 3.2.2. Ảnh hưởng tích cực của lợi ích nhóm đến đổi mới quản lý nhà nước
  • 3.2.3. Lợi ích nhóm góp phần thúc đẩy dân chủ, công bằng xã hội
  • 3.2.4. Lợi ích nhóm góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế
• 3.3. Ảnh hưởng tiêu cực của lợi ích nhóm đến chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay
  • 3.3.1. Ảnh hưởng tiêu cực của lợi ích nhóm đến sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam
  • 3.3.2. Lợi ích nhóm tiêu cực làm giảm sút hiệu lực quản lý của Nhà nước
  • 3.3.3. Lợi ích nhóm tiêu cực ảnh hưởng xấu đến sự phát triển kinh tế ở nước ta
  • 3.3.4. Lợi ích nhóm tiêu cực ảnh hưởng đến những giá trị trong chủ nghĩa xã hội
• 3.4. Một số vấn đề đặt ra

Chương 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT HUY ẢNH HƯỞNG TÍCH CỰC VÀ HẠN CHẾ ẢNH HƯỞNG TIÊU CỰC CỦA LỢI ÍCH NHÓM TRONG SỰ NGHIỆP XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

• 4.1. Phương hướng phát huy ảnh hưởng tích cực và hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của lợi ích nhóm đến chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay
• 4.2. Giải pháp nhằm phát huy ảnh hưởng tích cực và hạn chế ảnh hưởng tiêu cực của lợi ích nhóm đến chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay
  • 4.2.1. Nhóm giải pháp nâng cao nhận thức xã hội về lợi ích nhóm và chủ nghĩa xã hội
  • 4.2.2. Nhóm giải pháp về xây dựng và từng bước hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật
  • 4.2.3. Nhóm giải pháp về tổ chức và cán bộ

KẾT LUẬN