Luận án Chính sách của Mỹ đối với Iran từ năm 1979 đến năm 2016

Tên luận án:

CHÍNH SÁCH CỦA MỸ ĐỐI VỚI IRAN TỪ NĂM 1979 ĐẾN NĂM 2016

Ngành:

Lịch sử Thế giới

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án “Chính sách của Mỹ đối với Iran từ năm 1979 đến năm 2016” của Nguyễn Thu Hạnh là công trình nghiên cứu chuyên sâu, có hệ thống đầu tiên tại Việt Nam về đề tài này, lấp đầy khoảng trống tri thức về chính sách của Mỹ đối với Iran và khu vực Trung Đông. Nghiên cứu này có ý nghĩa lớn cả về lí luận và thực tiễn, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam hội nhập quốc tế sâu rộng.

Mục tiêu chính của luận án là phân tích chính sách của Mỹ đối với Iran giai đoạn 1979-2016 dưới góc độ lịch sử thế giới, làm rõ nội dung, quá trình triển khai, những thay đổi qua các đời Tổng thống Mỹ và tác động của chính sách này đến cả hai nước cùng các bên liên quan. Luận án tập trung vào các yếu tố tác động đến hoạch định chính sách, nội dung và quá trình triển khai chính sách, cũng như đánh giá tác động của chúng đối với Iran, Mỹ và khu vực Trung Đông. Phạm vi nghiên cứu về thời gian là từ năm 1979 đến năm 2016 và về không gian là ở Mỹ, Iran và khu vực Trung Đông. Luận án sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, kết hợp phương pháp lịch sử, logic và các phương pháp liên ngành như tổng hợp, thống kê, phân tích, so sánh, dựa trên nhiều nguồn tư liệu gốc tin cậy.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, chính sách của Mỹ đối với Iran trong giai đoạn này chịu sự chi phối mạnh mẽ của nhiều yếu tố trong và ngoài nước, trong đó Cách mạng Hồi giáo Iran và chương trình hạt nhân của nước này là những yếu tố quyết định. Chính sách ngăn chặn (containment) là chủ đạo, với mục tiêu dài hạn là thay đổi hành vi của Iran và bảo vệ lợi ích của Mỹ ở Trung Đông, sử dụng các công cụ như cấm vận, ngoại giao, thuyết phục và vũ lực. Dù đã đạt được một số thành tựu như Thỏa thuận hạt nhân JCPOA, chính sách này vẫn còn nhiều hạn chế, không thay đổi hoàn toàn hành vi chính trị của Iran, thậm chí góp phần làm gia tăng bất ổn khu vực và gây ra những tác động ngược chiều đối với chính bản thân Mỹ. Sự xung đột lợi ích và chiến lược giữa hai nước dự kiến sẽ tiếp tục tạo ra căng thẳng trong tương lai. Đối với Việt Nam, chính sách này có những tác động gián tiếp đến kinh tế, chính trị - ngoại giao, đồng thời cung cấp các bài học kinh nghiệm quý báu cho việc hoạch định chính sách đối ngoại trong bối cảnh hội nhập.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU
  1. Tính cấp thiết của đề tài
  2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
     1. Mục đích nghiên cứu
     2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
     1. Đối tượng nghiên cứu
     2. Phạm vi nghiên cứu
  4. Phương pháp luận, phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu
  5. Đóng góp mới về khoa học của luận án
  6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
  7. Cấu trúc của luận án
• Chương 1. TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
  1. Các nghiên cứu trong nước
     1. Các công trình về chính sách đối ngoại của Mỹ
     2. Các công trình liên quan đến chính sách đối ngoại của Mỹ đối với khu vực Trung Đông
     3. Các công trình liên quan đến chính sách đối ngoại của Mỹ với Iran
  2. Các nghiên cứu nước ngoài
     1. Các công trình nghiên cứu về chính sách đối ngoại của Mỹ
     2. Các công trình nghiên cứu về chính sách của Mỹ đối với khu vực Trung Đông
     3. Các công trình nghiên cứu trực tiếp về chính sách của Mỹ đối với Iran (1979 - 2016)
  3. Kết quả nghiên cứu của các công trình đã công bố liên quan đến nội dung luận án
  4. Những vấn đề luận án tiếp tục làm rõ
• Chương 2. CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CHÍNH SÁCH CỦA MỸ ĐỐI VỚI IRAN TỪ NĂM 1979 ĐẾN NĂM 2016
  1. Yếu tố Iran
     1. Vị trí chiến lược của Iran trên bản đồ địa chính trị thế giới
     2. Tình hình Iran sau năm 1979
        1. Cuộc cách mạng Islam (1979) và chính sách đối ngoại của chính quyền mới
        2. Chương trình hạt nhân và chương trình tên lửa của Iran
  2. Yếu tố Mỹ
     1. Chính sách của Mỹ với Iran trước năm 1979
     2. Tiềm lực quốc gia và chiến lược toàn cầu của Mỹ
     3. Lợi ích và chính sách của Mỹ ở Trung Đông
        1. Lợi ích của Mỹ ở khu vực Trung Đông
        2. Chính sách của chính quyền Mỹ đối với khu vực Trung Đông
     4. Tác động của các nhóm lợi ích đối với quá trình hoạch định chính sách của Mỹ đối với Iran
  3. Các yếu tố quốc tế
     1. Bối cảnh quốc tế và khu vực
        1. Bối cảnh quốc tế
        2. Tình hình ở khu vực Trung Đông
     2. Ảnh hưởng của các cường quốc trong vấn đề Iran
        1. Liên Xô/Liên bang Nga
        2. Trung Quốc
        3. Các quốc gia EU
        4. Liên Hợp quốc
• Chương 3. NỘI DUNG VÀ QUÁ TRÌNH TRIỂN KHAI CHÍNH SÁCH CỦA MỸ ĐỐI VỚI IRAN (1979 - 2016)
  1. Nội dung chính sách của Mỹ đối với Iran (1979 - 2016)
     1. Mục tiêu của chính sách
     2. Nội dung chính sách của Mỹ đối với Iran (1979 - 2016)
  2. Quá trình triển khai chính sách
     1. Giai đoạn từ năm 1979 đến năm 1991
        1. Giải quyết cuộc khủng hoảng con tin (1979 - 1981)
        2. Cấm vận kinh tế
        3. Đối phó với tham vọng “xuất khẩu cách mạng” của Iran
        4. Can dự vào cuộc Chiến tranh Iran - Iraq (1980 - 1988)
     2. Giai đoạn từ năm 1991 đến năm 2016
        1. Cấm vận kinh tế đối với Iran
        2. Ngăn chặn sự can dự của Iran vào các cuộc xung đột ở khu vực Trung Đông
        3. Ngăn chặn Chương trình hạt nhân của Iran
• Chương 4. NHẬN XÉT VỀ VIỆC TRIỂN KHAI CHÍNH SÁCH CỦA MỸ ĐỐI VỚI IRAN
  1. Nhận xét chung
     1. Đánh giá về tính hiệu quả của việc triển khai chính sách của Mỹ đối với Iran (1979 – 2016)
     2. Tính thống nhất và vận động trong chính sách của Mỹ với Iran qua các đời Tổng thống Mỹ (1979 - 2016)
  2. Đánh giá tác động của chính sách của Mỹ đối với Iran tới các bên liên quan
     1. Đối với Iran
        1. Về kinh tế
        2. Về chính trị - ngoại giao
        3. Về an ninh - quân sự
        4. Về xã hội
     2. Đối với Mỹ
        1. Về chính trị
        2. Về kinh tế
        3. Về an ninh - quân sự
     3. Tác động đối với khu vực Trung Đông và thế giới
        1. Đối với khu vực Trung Đông
        2. Đối với quốc tế
  3. Một số vấn đề đặt ra đối với chính sách của Mỹ với Iran sau năm 2016
• KẾT LUẬN