QUYỀN TÀI PHÁN CỦA QUỐC GIA TRÊN BIỂN – NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
Luật quốc tế
Luận án "Quyền tài phán của quốc gia trên biển – Những vấn đề lý luận và thực tiễn" là công trình nghiên cứu tổng thể, chuyên sâu về quyền tài phán của quốc gia trên biển. Mục tiêu chính của luận án là làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến quyền tài phán quốc gia trên biển, từ đó tạo tiền đề cho việc nghiên cứu sâu hơn các quy định pháp luật về vấn đề này. Đề tài được lựa chọn dựa trên sự cần thiết phải thể chế hóa các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về bảo vệ biên giới quốc gia theo Nghị quyết số 48-NQ/TW, củng cố cơ sở lý luận và pháp lý cho việc bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán hợp pháp của các quốc gia nói chung và Việt Nam nói riêng theo Công ước Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982 (UNCLOS), đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao năng lực của các lực lượng chấp pháp và khắc phục những hạn chế, bất cập trong hệ thống pháp luật biển Việt Nam.
Phạm vi nghiên cứu của luận án tập trung vào các quy định trong pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam về quyền tài phán của quốc gia, đặc biệt đối với tàu thuyền nước ngoài trong ba lĩnh vực chính: hoạt động đi lại của tàu thuyền; thăm dò, khai thác và quản lý tài nguyên thiên nhiên; và hoạt động nghiên cứu khoa học biển.
Luận án đã có những đóng góp quan trọng, bao gồm việc làm sáng tỏ các vấn đề lý luận, pháp lý và thực tiễn về quyền tài phán, từ định nghĩa, nội dung, đặc điểm đến lịch sử hình thành. Công trình cũng làm rõ cơ sở, các trường hợp xung đột và xu hướng giải quyết xung đột quyền tài phán giữa các quốc gia trên biển. Đặc biệt, luận án đã bình luận và đánh giá các quy định của pháp luật quốc tế về quyền tài phán trong ba lĩnh vực nêu trên, đồng thời chỉ ra những thách thức mới như vấn đề đánh bắt cá bất hợp pháp, không báo cáo và không được quản lý (IUU) hay nghiên cứu khoa học vượt quá phạm vi cho phép. Từ việc hệ thống hóa pháp luật của một số quốc gia và đánh giá thực trạng pháp luật, thực tiễn thi hành quyền tài phán trên biển của Việt Nam, luận án đã rút ra các bài học kinh nghiệm và đề xuất những giải pháp tổng thể, khả thi nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi quyền tài phán của Việt Nam trong thời gian tới. Các kết luận chung nhấn mạnh mối liên hệ mật thiết giữa chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán, sự cần thiết phải hoàn thiện pháp luật để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam trên biển, đồng thời cung cấp nguồn tài liệu tham khảo có giá trị cho các nhà lập pháp, hoạt động thực tiễn, nghiên cứu và đào tạo.