ẢNH HƯỞNG CỦA CHI PHÍ ĐẠI DIỆN ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CÔNG TY: SO SÁNH GIỮA CÔNG TY CÓ GỐC NHÀ NƯỚC VÀ CÔNG TY NGOÀI QUỐC DOANH NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
Tài chính và Ngân hàng
Luận án này nghiên cứu ảnh hưởng của chi phí đại diện đến hiệu quả hoạt động công ty, đặc biệt tập trung vào so sánh giữa các công ty có gốc nhà nước và công ty ngoài quốc doanh niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Bối cảnh nghiên cứu xuất phát từ quá trình đổi mới kinh tế và cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước (DNNN) tại Việt Nam từ năm 1986. Mặc dù DNNN vẫn giữ vai trò quan trọng, nhưng chúng có dấu hiệu hoạt động kém hiệu quả, đặt ra nhu cầu cấp thiết về nâng cao hiệu suất. Sự phát triển của thị trường chứng khoán và khu vực kinh tế tư nhân đã tạo ra một môi trường kinh doanh phức tạp hơn, nơi vấn đề đại diện (Agency Problem) trở nên nổi bật.
Vấn đề đại diện phát sinh từ sự tách biệt quyền sở hữu và quản lý, dẫn đến xung đột lợi ích và bất cân xứng thông tin giữa cổ đông và nhà quản lý. Trong khi cổ đông mong muốn tối đa hóa giá trị công ty, nhà quản lý có thể theo đuổi lợi ích cá nhân (lương, thưởng, trợ cấp), làm phát sinh chi phí đại diện và ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động. Ngược lại, lý thuyết trung thành cho rằng nhà quản lý có ý thức trách nhiệm và nỗ lực vì lợi ích công ty.
Nghiên cứu được thúc đẩy bởi sự khan hiếm bằng chứng thực nghiệm toàn diện về mối quan hệ giữa chi phí đại diện, sở hữu nhà nước và hiệu quả hoạt động doanh nghiệp tại các nền kinh tế đang chuyển đổi như Việt Nam. Các nghiên cứu trước đây thường đưa ra kết quả mâu thuẫn về tác động của sở hữu nhà nước.
Với ba mục tiêu chính, luận án đặt ra các câu hỏi nghiên cứu: liệu chi phí đại diện của DNNN có cao hơn doanh nghiệp ngoài quốc doanh không; có sự khác biệt nào về tác động của chi phí đại diện đến hoạt động kinh doanh giữa hai nhóm công ty không; và mối quan hệ giữa sở hữu nhà nước và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp là gì.
Nghiên cứu đóng góp quan trọng về mặt lý thuyết, phương pháp luận và thực tiễn. Về lý thuyết, nó cung cấp bằng chứng về chi phí đại diện trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và mở rộng cơ sở lý thuyết bằng cách so sánh trực tiếp hai loại hình doanh nghiệp. Về thực tiễn, nghiên cứu cung cấp giải thích rõ hơn về mối quan hệ giữa chi phí đại lý và hiệu quả hoạt động, đồng thời đề xuất chính sách dựa trên việc xác định tỷ lệ sở hữu nhà nước tối ưu và mối liên hệ giữa cấu trúc vốn với hiệu quả hoạt động. Về phương pháp luận, nghiên cứu sử dụng dữ liệu mới nhất, thang đo cải tiến và áp dụng biến công cụ GMM để tăng độ tin cậy.