Luận án Nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái học và kỹ thuật tạo cây con loài Tơm trong (Urceola minutiflora (Pierre) D.J.Middleton) tại Tây Nguyên

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC, SINH THÁI HỌC VÀ KỸ THUẬT TẠO CÂY CON LOÀI TƠM TRƠNG (Urceola minutiflora (pierre) D.J.Middleton) TẠI TÂY NGUYÊN

Ngành:

Sinh thái học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu loài Tơm trơng (Urceola minutiflora (pierre) D.J.Middleton) tại Tây Nguyên, một loài cây thuốc đang bị khai thác mạnh và đối mặt với nguy cơ bị đe dọa do giá trị y học, đặc biệt trong bài thuốc Amakông giúp tăng cường thể lực, hoạt động thận và khả năng tình dục nam giới. Mục tiêu của nghiên cứu là cung cấp cơ sở khoa học, thông tin dữ liệu về sinh học, sinh thái và kỹ thuật nhân giống (truyền thống và in vitro) nhằm phục vụ công tác bảo tồn và phát triển bền vững nguồn gen này.

Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc bổ sung các đặc điểm sinh học và sinh thái của loài, đồng thời đánh giá khả năng nhân giống vô tính từ nuôi cấy mô (in vitro) và từ hom. Về đặc điểm sinh học, Tơm trơng là cây dây leo thân gỗ sống lâu năm, thường mọc thành bụi lớn, có thể dài đến 20m. Cây tái sinh từ hạt và chồi thân. Các mẫu dược liệu thu thập cho thấy hàm lượng lyoniresinol-2a-O-β-D-glucopyranosid rất thấp. Về đặc điểm sinh thái, loài này phân bố ở Gia Lai, Đắk Lắk và Lâm Đồng, trên độ cao từ 200-938m, tập trung ở 300-500m, trên đất sa thạch hoặc sét pha cát với pH trung tính và hàm lượng hữu cơ thấp. Khu vực phân bố có hệ vi sinh vật có lợi phong phú như Azotobacter sp., Bacillus sp., vi khuẩn phân giải xenlulô, Trichoderma và Aspegillus sp. Tơm trơng phân bố trong ba kiểu thảm thực vật chính: rừng thưa cây lá rộng hơi khô nhiệt đới, rừng kín nửa rụng lá ẩm nhiệt đới và rừng trồng Bạch đàn.

Luận án cũng xác định các kỹ thuật nhân giống vô tính hiệu quả. Đối với nuôi cấy mô (in vitro), môi trường MS bổ sung 0,5 mg/l BA hoặc 1 mg/l KIN tối ưu cho tái sinh và sinh trưởng chồi, trong khi môi trường WPM bổ sung 1,0 mg/l IBA thích hợp cho tạo rễ. Hỗn hợp giá thể 25% đất - 75% xơ dừa là phù hợp nhất để chuyển cây con in vitro ra vườn ươm. Đối với phương pháp giâm hom, chất điều hòa sinh trưởng IAA nồng độ 1 - 1,5% là tối ưu. Giâm hom già chưa hóa gỗ vào mùa khô trên giá thể cát, hoặc giâm cành trên giá thể 50% đất - 50% xơ dừa vào mùa mưa cho kết quả tốt nhất. Nghiên cứu cũng xây dựng hướng dẫn kỹ thuật nhân giống vô tính loài Tơm trơng, đồng thời xác định các yếu tố tối ưu trong giai đoạn vườn ươm bao gồm thành phần dinh dưỡng (87% đất + 10% phân chuồng + 3% lân), chế độ che sáng 50% và chu kỳ tưới nước 4 ngày/lần.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết

  • 2. Mục tiêu của luận án

  • 3. Ý nghĩa của luận án

    • 3.1. Ý nghĩa khoa học

    • 3.2. Ý nghĩa thực tiển

  • 4. Những đóng góp mới của luận án

  • 5. Bố cục của luận án

• Chương 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

  • 1.1. TRÊN THẾ GIỚI

    • 1.1.1. Chi Mộc tinh (Urceola Roxb) và loài Tơm trơng (Urceola minutiflora (Pierre) D.J.Middleton)

    • 1.1.2. Giá trị sử dụng của loài Tơm trơng

    • 1.1.3. Đặc điểm sinh học

    • 1.1.4. Đặc điểm sinh thái

    • 1.1.5. Nghiên cứu về nhân giống

  • 1.2. TRONG NƯỚC

    • 1.2.1. Chi Mộc tinh (Urceola Roxb) và loài Tơm trơng (Urceola minutiflora (Pierre) D.J.Middleton)

    • 1.2.2. Giá trị sử dụng của loài Tơm trơng

    • 1.2.3. Đặc điểm sinh học

    • 1.2.4. Đặc điểm sinh thái

    • 1.2.5. Nghiên cứu về nhân giống

  • 1.3. THẢO LUẬN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

• Chương 2 NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP VÀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN KHU VỰC NGHIÊN CỨU

  • 2.1. Nội dung nghiên cứu

  • 2.2. Phương pháp nghiên cứu

    • 2.2.1. Phương pháp tiếp cận

    • 2.2.2. Các phương pháp nghiên cứu sinh học, sinh thái và nhân giống vô tính

      • 2.2.2.1. Nghiên cứu đặc điểm sinh học và sinh thái loài Tơm trơng

      • 2.2.2.2. Nghiên cứu ảnh hưởng của một số nhân tố sinh thái (vô sinh) đến quá trình sinh trưởng và phát triển cá thể; và ảnh hưởng cấu trúc quần xã thực vật nơi có loài phân bố đến mật độ cây Tơm trơng

      • 2.2.2.3. Nghiên cứu kỹ thuật nhân giống vô tính loài Tơm trơng bằng phương pháp nuôi cấy in vitro và giâm hom

      • 2.2.2.4. Xử lý số liệu

  • 2.3. Điều kiện tự nhiên khu vực phân bố loài Tơm trơng

    • 2.3.1. Huyện Ea H'leo - Đắk Lắk

    • 2.3.2. Vườn quốc gia Yok Đôn - Xã Krông Na - Đắk Lắk

    • 2.3.3. Huyện Đức Trọng - Lâm Đồng

    • 2.3.4. Huyện Krông Pa - Gia Lai

• Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

  • 3.1. Đặc điểm sinh học loài Tơm trơng

    • 3.1.1. Mô tả hình thái

    • 3.1.2. Đặc điểm tái sinh tự nhiên

    • 3.1.3. Thành phần dược liệu

  • 3.2. Đặc điểm sinh thái loài Tơm trơng

    • 3.2.1. Đặc điểm phân bố

    • 3.2.2. Các yếu tố sinh thái tại nơi phân bố loài Tơm trơng

    • 3.2.3. Cấu trúc quần xã thực vật nơi có Tơm trơng

    • 3.2.4. Thành phần thực vật trong khu vực phân bố của cây Tơm trơng

    • 3.2.5. Bản đồ phân bố quần thể Tơm trơng

  • 3.3. Kỹ thuật nhân giống vô tính loài Tơm trơng

    • 3.3.1. Nuôi cấy mô (in vitro)

      • 3.3.1.1. Ảnh hưởng của môi trường nuôi cấy đến sự tái sinh và sinh trưởng chồi cây Tơm trơng

      • 3.3.1.2. Ảnh hưởng của BA trong môi trường MS đến sự tái sinh chồi cây Tơm trơng

      • 3.3.1.3. Khảo sát ảnh hưởng của Kinetin trong môi trường MS đến sự tái sinh và sinh trưởng chồi cây Tơm trơng

      • 3.3.1.4. Khảo sát ảnh hưởng của môi trường MS có bổ sung và không bổ sung than hoạt tính đến sự sinh trưởng chồi cây Tơm trơng

      • 3.3.1.5. Khảo sát ảnh hưởng của IBA trong môi trường WPM đến sự tạo rễ in vitro cây Tơm trơng

      • 3.3.1.6. Nghiên cứu kỹ thuật ra cây con Tơm trơng ex vitro

    • 3.3.2. Giâm hom

      • 3.3.2.1. Ảnh hưởng của chất KTRR và loại hom đến khả năng ra rễ của hom cây Tơm trơng trong mùa khô

      • 3.3.2.2. Ảnh hưởng của loại chất KTRR và loại hom đến khả năng ra rễ của hom cây Tơm trơng trong mùa mưa

      • 3.3.2.3. Ảnh hưởng của giá thể đến khả năng ra rễ của hom cây Tơm trơng trong mùa khô

      • 3.3.2.4. Ảnh hưởng của giá thể đến khả năng ra rễ của hom cây Tơm trơng trong mùa mưa

    • 3.3.3. Xây dựng hướng dẫn kỹ thuật nhân giống vô tính loài Tơm trơng

      • 1. Chuẩn bị

        • 1.1. Nhà kính

        • 1.2. Vườn ươm

        • 1.3. Thành phần ruột bầu

      • 2. Hướng dẫn kỹ thuật nhân giống cây Tơm trơng

        • 2.1. Nhân giống bằng phương pháp nuôi cấy mô (in vitro)

          • 2.1.1. Xử lý mẫu
          • 2.1.2. Tái sinh chồi
          • 2.1.3. Nhân nhanh chồi
          • 2.1.4. Tạo cây hoàn chỉnh
          • 2.1.5. Ra cây

        • 2.2. Nhân giống bằng phương pháp giâm hom

          • 2.2.1. Nguồn giống
          • 2.2.2. Xử lý hom giống
          • 2.2.3. Giâm hom

      • 3.4. Ảnh hưởng của một số nhân tố đến khả năng sinh trưởng và phát triển cây con giai đoạn vườn ươm

        • 3.4.1. Ảnh hưởng của chế độ tưới nước

        • 3.4.2. Ảnh hưởng của chế độ che sáng

        • 3.4.3. Ảnh hưởng của chế độ dinh dưỡng

  • KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

    • 1. Kết luận

      • 1.1. Đặc điểm sinh học loài Tơm trơng:

      • 1.2. Đặc điểm sinh thái loài Tơm trơng:

      • 1.3. Kỹ thuật nhân giống vô tính loài Tơm trơng:

      • 1.4. Ảnh hưởng của một số nhân tố đến khả năng sinh trưởng và phát triển cây con giai đoạn vườn ươm:

    • 2. Kiến nghị

  • DANH MỤC BÀI BÁO, CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN