Luận án Nghiên cứu mầm bệnh chính gây bệnh thối trái nhãn tại Bà Rịa – Vũng Tàu và biện pháp phòng trị bệnh bằng vật liệu có nguồn gốc Chitosan

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU MẦM BỆNH CHÍNH GÂY BỆNH THỐI TRÁI NHÃN TẠI BÀ RỊA – VŨNG TÀU VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG TRỊ BỆNH BẰNG VẬT LIỆU CÓ NGUỒN GỐC CHITOSAN

Ngành:

Bảo vệ thực vật

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ này tập trung nghiên cứu về bệnh thối trái nhãn tại Bà Rịa – Vũng Tàu và các giải pháp phòng trị bằng vật liệu có nguồn gốc chitosan. Nhãn là cây trồng thương mại quan trọng ở Việt Nam, đặc biệt ở Bà Rịa – Vũng Tàu, và bệnh thối trái là mối đe dọa nghiêm trọng đến năng suất và xuất khẩu, được xem là bệnh hại quan trọng thứ hai trên cây nhãn ở phía Nam. Sự phụ thuộc vào hóa chất trong phòng trị bệnh gây tổn hại môi trường và sức khỏe con người, thúc đẩy nhu cầu tìm kiếm các giải pháp sinh học an toàn hơn như chitosan.

Mục tiêu nghiên cứu bao gồm việc xác định tên khoa học của mầm bệnh chính, các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát sinh và phát triển của bệnh, quá trình xâm nhiễm của mầm bệnh, và đánh giá hiệu quả phòng trị của vật liệu chitosan. Luận án mang đến những điểm mới như xác định thành phần các loài nấm gây bệnh thối trái nhãn ở thời điểm trước thu hoạch, mô tả hình thái hai loài nấm chính (L. theobromae và L. pseudotheobromae), chu kỳ bệnh, quá trình xâm nhiễm của L. theobromae, và hiệu quả của vật liệu chitosan trong phòng trị bệnh.

Kết quả nghiên cứu đã xác định Lasiodiplodia theobromae và L. pseudotheobromae là hai mầm bệnh chính gây thối trái nhãn Xuồng cơm vàng và Edor tại Bà Rịa-Vũng Tàu. Các chi nấm khác như Diaporthe, Calonectria, Pestalotiopsis và Fusarium cũng được ghi nhận. Các yếu tố chính ảnh hưởng đến bệnh thối trái nhãn bao gồm ẩm độ không khí cao trong vườn, giai đoạn phát triển của trái nhãn (trái càng chín càng mẫn cảm), và sự hiện diện của các cây trồng ký chủ có hàm lượng đường cao.

Nghiên cứu đã phác thảo chu kỳ bệnh thối trái nhãn Xuồng cơm vàng do L. theobromae gây ra với bốn giai đoạn chính: xâm nhiễm, tiềm ẩn, xuất hiện triệu chứng và lưu tồn. Quá trình xâm nhiễm của L. theobromae vào vỏ trái nhãn Xuồng cơm vàng diễn ra trong 7 giờ, và triệu chứng bệnh bắt đầu xuất hiện sau 15 giờ. Về giải pháp phòng trị, chitosan (CTS) thể hiện khả năng ức chế nảy mầm bào tử L. theobromae tốt hơn nano chitosan (nCTS). Trong điều kiện phòng thí nghiệm, CTS ở nồng độ 1500–2000 ppm kiểm soát bệnh tương đương với hóa chất Hexaconazole. Đặc biệt, việc phun CTS ở nồng độ 1500 ppm hai lần, cách nhau 15 ngày, bắt đầu từ 30 ngày trước thu hoạch, đã phòng trị hiệu quả trên 64% bệnh thối trái nhãn Xuồng cơm vàng, đạt hiệu quả tương đương với giải pháp phun thuốc hóa học. Cơ chế tác động của CTS bao gồm phá vỡ màng plasma của nấm, ức chế tổng hợp RNA và protein của tế bào nấm, cũng như kích hoạt các gene phòng thủ trong cây.

Luận án đề xuất cần nghiên cứu sâu hơn về giai đoạn nội sinh và hoại sinh của L. theobromae và L. pseudotheobromae trên các bộ phận khác của cây nhãn, cũng như các tác nhân gây bệnh thối trái khác như Diaporthe và Calonectria.