Thực trạng chăm sóc sau sinh của bà mẹ ở hai bệnh viện trên địa bàn Hà nội và đánh giá hiệu quả mô hình chăm sóc sau sinh tại nhà
Y tế công cộng
Luận án tập trung nghiên cứu về thực trạng kiến thức, thực hành và nhu cầu chăm sóc sau sinh (CSSS) của bà mẹ, đồng thời đánh giá hiệu quả mô hình CSSS tại nhà. Thời kỳ sau sinh được nhấn mạnh là giai đoạn vô cùng quan trọng do có sự thay đổi mạnh mẽ về thể chất, sinh lý, cảm xúc, cùng với nguy cơ tử vong mẹ và sơ sinh cao (khoảng 13% và 4% tử vong mẹ; 5% và 15% tử vong sơ sinh xảy ra vào tuần thứ nhất và tuần thứ hai sau sinh theo Tổ chức Y tế thế giới). Kiến thức về CSSS là nền tảng để phát hiện và xử trí kịp thời các bất thường, góp phần làm giảm tỷ lệ bệnh tật và tử vong mẹ-con. Trước nhu cầu CSSS ngày càng tăng và gánh nặng chăm sóc tại các cơ sở y tế công, mô hình chăm sóc tại nhà được xem xét như một giải pháp tiềm năng.
Đề tài "Thực trạng chăm sóc sau sinh của bà mẹ ở hai bệnh viện trên địa bàn Hà nội và đánh giá hiệu quả mô hình chăm sóc sau sinh tại nhà" được triển khai với hai mục tiêu chính: (1) Mô tả thực trạng kiến thức, thực hành, nhu cầu về CSSS của các bà mẹ sinh con tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương và Bệnh viện huyện Ba Vì năm 2011; (2) Đánh giá hiệu quả mô hình chăm sóc tại nhà trên những bà mẹ đến sinh con tại hai bệnh viện.
Luận án có những đóng góp quan trọng về tính mới và tính ứng dụng. Đây là nghiên cứu đầu tiên mô tả đầy đủ và chân thực kiến thức, thực hành và nhu cầu CSSS của bà mẹ tại hai bệnh viện ở Hà Nội, đồng thời phân tích các yếu tố liên quan (đặc biệt là phong tục, tập quán) để làm cơ sở xây dựng can thiệp CSSS tại cộng đồng. Về tính ứng dụng, mô hình tư vấn, hướng dẫn chăm sóc bà mẹ và sơ sinh do cán bộ y tế thực hiện tại nhà đã làm tăng kiến thức và thực hành đúng về CSSS của bà mẹ, có thể triển khai tại địa bàn thành phố và nông thôn bởi cán bộ y tế từ các cơ sở y tế tuyến huyện trở lên.
Cấu trúc luận án gồm 131 trang, chia thành 4 chương chính: Đặt vấn đề, Tổng quan, Đối tượng và Phương pháp nghiên cứu, Kết quả, Bàn luận, Kết luận và Kiến nghị, cùng với 45 bảng, 6 biểu đồ, 4 hình, 1 sơ đồ và 113 tài liệu tham khảo.
Kết quả nghiên cứu trên 762 bà mẹ cho thấy, phần lớn bà mẹ dưới 30 tuổi, trình độ học vấn khá cao, nhưng kiến thức chung về CSSS còn hạn chế (chỉ 36,2% đạt yêu cầu), đặc biệt thấp về dinh dưỡng. Thực hành chung cũng tương tự (34,6% đạt yêu cầu), với tỷ lệ rất thấp về bổ sung vitamin A (0,4%) và viên sắt (15,8% uống đủ), dù tỷ lệ cho bú hoàn toàn rất cao (97%). Bà mẹ nông thôn đối mặt với nhiều vấn đề sức khỏe và áp lực cảm xúc hơn. Các yếu tố như tuổi mẹ (trên 30) và số con sống (từ lần thứ 2 trở lên) có tác động tích cực đến kiến thức và thực hành CSSS. Quan trọng hơn, kiến thức về CSSS là yếu tố quyết định mạnh mẽ đến thực hành, với những bà mẹ có kiến thức không đạt thì có nguy cơ thực hành không đạt gấp hơn 7 lần.