Luận án – Xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập hóa học dùng trong dạy học phần hóa học hữu cơ nhằm phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh ở trường trung học phổ thông chuyên

Tên luận án:

XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG BÀI TẬP HÓA HỌC DÙNG TRONG DẠY HỌC PHẦN HÓA HỌC HỮU CƠ NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC SÁNG TẠO CHO HỌC SINH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CHUYÊN

Ngành:

LL&PPDH bộ môn Hóa học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung vào việc phát triển năng lực sáng tạo (NLST) cho học sinh (HS) chuyên Hóa học (HH) tại các trường Trung học phổ thông (THPT) chuyên, nhằm đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh hội nhập. Đề tài xuất phát từ thực tiễn dạy học (DH) cho thấy, mặc dù HS chuyên có năng lực nhận thức và ý chí học tập cao, giáo viên (GV) chú trọng kiến thức chuyên sâu, nhưng việc phát triển NLST thông qua các phương pháp dạy học (PPDH) tích cực và bài tập hóa học (BTHH), đặc biệt là bài tập phần Hóa học hữu cơ (HHHC), còn hạn chế.

Mục đích nghiên cứu là xây dựng và sử dụng hệ thống BTHH phần HHHC để phát triển NLST cho HS THPT chuyên, góp phần đổi mới PPDH hóa học theo định hướng phát triển năng lực. Luận án giả thuyết rằng, nếu xây dựng được hệ thống BTHH HHHC đa dạng, phong phú, phù hợp đối tượng HS, và sử dụng chúng phối hợp với DH giải quyết vấn đề (GQVĐ) và DH hợp tác nhóm một cách hợp lý, sẽ phát triển được NLST của HS và nâng cao chất lượng DH môn Hóa học.

Các nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm: làm rõ cơ sở lý luận về NL, ST, NLST; điều tra thực trạng DH và phát triển NLST; nghiên cứu mục tiêu, cấu trúc, nội dung HHHC chuyên; đề xuất nguyên tắc, quy trình xây dựng và hệ thống BTHH HHHC; thiết kế bộ công cụ đánh giá NLST; và thực nghiệm sư phạm (TNSP).

Điểm mới của luận án là đã hệ thống hóa các khái niệm liên quan, khảo sát thực trạng NLST của 74 GV và 2572 HS tại 38 trường THPT chuyên. Luận án đã xác định cấu trúc NLST của HS chuyên Hóa học với 5 thành tố và 10 biểu hiện, mô tả 4 mức độ biểu hiện và xây dựng bộ công cụ đánh giá. Đặc biệt, luận án đề xuất 5 nguyên tắc, quy trình 6 bước để xây dựng hệ thống BTHH HHHC gồm 11 loại với 75 bài tập theo định hướng phát triển NLST. Hai biện pháp sử dụng hệ thống BTHH này, phối hợp với PPDH GQVĐ và DH hợp tác nhóm, cùng các hoạt động hỗ trợ, đã được đề xuất và minh họa qua 8 kế hoạch bài học.

Kết quả TNSP trên 15 trường THPT chuyên, với sự tham gia của 44 GV và 2158 HS, đã chứng minh tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp và hệ thống BTHH đã xây dựng trong việc phát triển NLST cho HS. Luận án kiến nghị mở rộng áp dụng kết quả nghiên cứu, tăng cường bồi dưỡng GV về BTHH định hướng NLST, và khuyến khích GV xây dựng thêm BTHH theo định hướng này trong Chương trình Giáo dục phổ thông mới.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1 (gồm 33 trang)
• Chương 2 (gồm 68 trang)
• Chương 3 (gồm 33 trang)