Tên luận án:
XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG HỌC TẬP NỘI DUNG THỐNG KÊ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO HƯỚNG RÈN LUYỆN KỸ NĂNG SUY LUẬN THỐNG KÊ CHO HỌC SINH
Ngành:
Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Toán (Mã số: 9140111)
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Xây dựng môi trường học tập nội dung thống kê ở trường trung học phổ thông theo hướng rèn luyện kỹ năng suy luận thống kê cho học sinh" của Hoàng Lê Minh, chuyên ngành Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Toán, tập trung giải quyết nhu cầu cấp thiết về giáo dục thống kê trong bối cảnh chương trình môn Toán 2018 tăng cường nội dung này. Đề tài xuất phát từ thực trạng học sinh THPT còn hạn chế về kiến thức và kỹ năng suy luận thống kê, một phần do sự thiếu quan tâm và ảnh hưởng của các yếu tố khách quan như dịch bệnh Covid-19 và việc nội dung thống kê không nằm trong các kỳ thi quan trọng.
Mục tiêu nghiên cứu là xây dựng môi trường học tập nhằm rèn luyện kỹ năng suy luận thống kê cho học sinh THPT thông qua quá trình dạy học. Luận án đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận về giáo dục thống kê, đề xuất quan niệm về kỹ năng suy luận thống kê, môi trường dạy học rèn luyện kỹ năng này cùng các biện pháp sư phạm cụ thể. Bốn biện pháp sư phạm chính được đề xuất bao gồm: tăng cường sử dụng dữ liệu thực tế, vận dụng phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực, khai thác công nghệ thông tin, và sử dụng đa dạng phương pháp đánh giá.
Cấu trúc luận án gồm Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Phụ lục và ba chương: Cơ sở lý luận và thực tiễn, Xây dựng môi trường học tập, và Thực nghiệm sư phạm.
Kết quả thực nghiệm sư phạm tại hai trường THPT ở Thanh Hóa trong hai năm học 2020-2021 và 2021-2022 đã kiểm chứng tính khoa học và tính khả thi của các biện pháp. Các giờ học thực nghiệm sôi nổi, học sinh hứng thú, tích cực thảo luận và làm việc nhóm, bước đầu hình thành năng lực suy luận thống kê và đạt kết quả học tập tốt hơn so với lớp đối chứng. Luận án khẳng định giả thuyết khoa học là chấp nhận được và đưa ra kiến nghị về việc tiếp tục nghiên cứu, hướng dẫn và tập huấn cho giáo viên về nội dung và phương pháp dạy học thống kê để đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mới.
Mục lục chi tiết:
- MỞ ĐẦU
- 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
- 2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
- 3. NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA LUẬN ÁN
- 3.1. Về mặt lý luận
- 3.2. Về mặt thực tiễn
- 4. CẤU TRÚC CỦA LUẬN ÁN
- Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC RÈN LUYỆN KỸ NĂNG SUY LUẬN THỐNG KÊ CHO HỌC SINH THPT
- 1.1. Tổng quan những công trình nghiên cứu về dạy học thống kê
- 1.2. Đặc trưng tri thức luận của thống kê
- 1.2.1. Sơ lược lịch sử về thống kê
- 1.2.2. Mối quan hệ giữa Thống kê và Xác suất
- 1.2.2.1. Xác suất
- 1.2.2.2. Thống kê
- 1.2.2.3. Mối quan hệ giữa thống kê và xác suất
- 1.2.3. Phương pháp chọn mẫu
- 1.2.4. Các số đặc trưng
- 1.2.4.1. Các số đặc trưng đo xu thế trung tâm
- 1.2.4.2. Các số đặc trưng đo mức độ phân tán
- 1.3. Thống kê trong chương trình giáo dục toán Việt Nam
- 1.3.1. Nội dung thống kê trong chương trình
- 1.3.2. Biểu hiện năng lực toán học của HS THPT qua nội dung thống kê
- 1.4. Kỹ năng suy luận thống kê
- 1.4.1. Suy luận
- 1.4.2. Suy luận thống kê
- 1.4.3. Mối quan hệ giữa suy luận thống kê với hiểu biết thống kê và tư duy thống kê
- 1.4.3.1. Hiểu biết thống kê
- 1.4.3.2. Suy luận thống kê
- 1.4.3.3. Tư duy thống kê
- 1.4.3.4. Mối quan hệ giữa hiểu biết thống kê, suy luận thống kê và tư duy thống kê
- 1.4.4. So sánh suy luận thống kê và suy luận toán học
- 1.4.5. Kỹ năng
- 1.4.6. Kỹ năng suy luận thống kê
- 1.5. Thực trạng dạy và học thống kê ở trường THPT hiện nay
- Kết luận Chương 1
- Chương 2. XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG HỌC TẬP THEO HƯỚNG RÈN LUYỆN KỸ NĂNG SUY LUẬN THỐNG KÊ CHO HỌC SINH THPT
- 2.1. Sự cần thiết xây dựng môi trường học tập nhằm rèn luyện kỹ năng suy luận thống kê cho học sinh
- 2.2. Môi trường học tập rèn luyện kỹ năng suy luận thống kê
- 2.2.1. Môi trường học tập
- 2.2.1.1. Môi trường
- 2.2.1.2. Môi trường học tập
- 2.2.2. Môi trường học tập rèn luyện kỹ năng SLTK
- 2.3. Các biện pháp sư phạm xây dựng môi trường học tập rèn luyện kỹ năng suy luận thống kê cho học sinh
- 2.3.1. Biện pháp 1: Tổ chức cho học sinh tìm kiếm, khai thác các dữ liệu thực tế trong cuộc sống hàng ngày vào dạy học nội dung thống kê ở trường trung học phô thông
- 2.3.1.1 Cơ sở đề xuất
- 2.3.1.2. Mục đích và ý nghĩa của biện pháp
- 2.3.1.3. Cách thức thực hiện
- 2.3.2. Biện pháp 2: Lựa chọn và vận dụng các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực phù hợp với việc rèn luyện kỹ năng suy luận thống kê cho học sinh trong dạy học nội dung thống kê ở trường trung học phổ thông
- 2.3.2.1. Cơ sở đề xuất
- 2.2.3.2. Mục đích và ý nghĩa của biện pháp
- 2.2.3.3. Cách thức thực hiện
- 2.2.3. Biện pháp 3: Khai thác công nghệ thông tin hỗ trợ dạy học nội dung thống kê ở trường trung học phổ thông nhằm rèn luyện kỹ năng suy luận thống kê cho học sinh
- 2.2.3.1. Cơ sở đề xuất
- 2.2.3.2. Mục đích và ý nghĩa của biện pháp
- 2.2.3.3. Cách thức thực hiện
- 2.2.4. Biện pháp 4: Sử dụng những phương pháp và công cụ đánh giá kỹ năng suy luận thống kê của học sinh trong quá trình dạy học nội dung thống kê ở trường trung học phổ thông
- 2.2.4.1. Cơ sở đề xuất
- 2.2.4.2. Mục đích và ý nghĩa của biện pháp
- 2.2.4.3. Cách thức thực hiện
- Kết luận Chương 2
- Chương 3. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
- 3.1. Mục đích và giả thuyết thực nghiệm sư phạm
- 3.1.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm
- 3.1.2. Giả thuyết thực nghiệm sư phạm
- 3.2. Phương pháp đánh giá
- 3.2.1. Kết quả khảo sát GV đối với các biện pháp sư phạm đề xuất
- 3.2.2. Đánh giá định tính
- 3.2.3. Đánh giá định lượng
- 3.3. Tổ chức thực nghiệm sư phạm
- 3.3.1. Nội dung thực nghiệm
- 3.3.2. Triển khai thực nghiệm
- 3.3.3. Phương thức tiến hành TN
- 3.3.4. Phương pháp đánh giá kết quả TNSP:
- 3.3.5. Giáo án TN sư phạm
- 3.4. Xử lý và đánh giá kết quả TN sư phạm
- 3.4.1. Kết quả đánh giá định tính
- 3.4.2. Đánh giá định lượng
- 3.4.3. Một số nhận xét
- Kết luận Chương 3
- KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
- CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
- 1. Hoàng Lê Minh (2017), Vai trò của môi trường học tập suy luận thống kê trong dạy học toán ở trường phổ thông, Tạp chí Giáo dục & Xã hội, số đặc biệt 04/2017, p.48-51.
- 2. Nguyễn Chiến Thắng, Hoàng Lê Minh, Đào Quốc Dũng (2017), Xây dựng môi trường học tập suy luận thống kê cho học sinh, Tạp chí Giáo dục, số 408, kỳ 2-6/2017, p. 41-45.
- 3. Hoàng Lê Minh (2021), Rèn luyện hiểu biết thống kê, suy luận thống kê và tư duy thống kê cho học sinh trung học phổ thông, Tạp chí Khoa học Giáo dục Việt Nam, số 47, tháng 11/2021, p.24-28.
- 4. Hoàng Lê Minh, Nguyễn Chiến Thắng (2022), Dạy học mô hình hóa toán học nhằm rèn luyện kĩ năng suy luận thống kê cho học sinh trung học phổ thông, Tạp chí Giáo dục, Tập 22, Số đặc biệt 1, tháng 03/2022, p.29-33.
- 5. Nguyễn Chiến Thắng, Hoàng Lê Minh (2021), Những định hướng cơ bản về dạy học nội dung thống kê cấp trung học phổ thông trong Chương trình môn Toán 2018, Tạp chí Khoa học Trường ĐH Vinh, Tập 50-Số 4B/2021, tr.67-75.
- Hội nghị khoa học:
- 1. Hoàng Lê Minh (2019), Nội dung thống kê trong xây dựng chương trình môn toán 2018 và một số biện pháp xây dựng môi trường học tập để phát huy tư duy thống kê cho học sinh, Hội thảo khoa học Nghiên cứu và Dạy học Toán đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay, Trường Đại học Vinh.
- 2. Hoàng Lê Minh (2021), Nội dung thống kê trong chương trình Toán phổ thông ở Việt Nam, Kỷ yếu hội thảo khoa học cấp Liên trường trường ĐH Hồng Đức.