VỐN XÃ HỘI VÀ SỨC KHOẺ CỦA LAO ĐỘNG DI CƯ ĐẾN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Kinh tế - Phát triển
Luận án "Vốn xã hội và sức khoẻ của lao động di cư đến Thành phố Hồ Chí Minh" của Nguyễn Lê Hoàng Thụy Tố Quyên, thuộc chuyên ngành Kinh tế - Phát triển, năm 2017, tập trung nghiên cứu một chủ đề mới và thiết yếu trong bối cảnh Việt Nam: vai trò của vốn xã hội đối với sức khỏe của lao động di cư nội địa. Nghiên cứu xuất phát từ thực tiễn di cư là hiện tượng phổ biến nhưng cũng mang lại nhiều thách thức về sức khỏe cho người di cư, đồng thời từ bối cảnh lý thuyết về sự không nhất quán trong đo lường và đánh giá tác động của vốn xã hội đến sức khỏe.
Mục tiêu chính của luận án là xây dựng mô hình đo lường vốn xã hội cho người lao động di cư tại TP.HCM, tìm hiểu vai trò của từng loại vốn xã hội đối với các khía cạnh sức khỏe khác nhau, và đề xuất chính sách cải thiện sức khỏe. Để đạt được các mục tiêu này, nghiên cứu đặt ra các câu hỏi về cấu trúc mô hình vốn xã hội, thứ bậc quan trọng của các loại vốn xã hội, vai trò của chúng đối với sức khỏe, và các giải pháp cải thiện sức khỏe.
Về phương pháp, luận án kết hợp kỹ thuật Delphi và quá trình thứ bậc phân tích (AHP) để xây dựng mô hình đo lường vốn xã hội, sau đó sử dụng mô hình PLS-SEM để phân tích vai trò của vốn xã hội ở cấp độ cá nhân. Dữ liệu sơ cấp được khảo sát tại TP.HCM từ tháng 9/2015 đến tháng 1/2016 trên đối tượng lao động di cư trong độ tuổi 18-55, đã sinh sống và làm việc tại thành phố từ 6 tháng đến 10 năm và không phải người gốc TP.HCM.
Điểm mới của nghiên cứu thể hiện ở việc tiên phong khám phá chủ đề vốn xã hội và sức khỏe trong lĩnh vực kinh tế tại Việt Nam, sự sáng tạo trong việc kết hợp các phương pháp Delphi và AHP để xây dựng mô hình đo lường vốn xã hội, và áp dụng PLS-SEM – một kỹ thuật phân tích tiên tiến. Luận án đã phân tích vai trò của từng loại vốn xã hội (mạng lưới gắn bó, bắc cầu, gắn bó-kết nối, bắc cầu-kết nối, lòng tin tổng quát, lòng tin cụ thể) đối với tám khía cạnh sức khỏe, cung cấp bức tranh toàn diện và giải quyết tranh luận từ các nghiên cứu trước.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng mô hình đo lường vốn xã hội đa bậc gồm hai khía cạnh mạng lưới và lòng tin có trọng số gần ngang bằng nhau. Các loại vốn xã hội liên quan đến mạng lưới mở có tác động tích cực đáng kể đến các khía cạnh sức khỏe, trong khi mạng lưới đóng có tác động tiêu cực. Ngoài vốn xã hội, các đặc điểm cá nhân như giới tính, tình trạng hôn nhân, nơi xuất cư, vốn con người và thu nhập cũng tác động có ý nghĩa thống kê đến sức khỏe. Luận án cũng phát hiện vai trò gián tiếp và trung gian của vốn xã hội.
Những đóng góp khoa học bao gồm hệ thống hóa lý thuyết vốn xã hội, làm sáng tỏ cơ chế tác động của từng loại vốn xã hội, và mở rộng hiểu biết về mối quan hệ giữa vốn xã hội với các yếu tố khác. Về thực tiễn, nghiên cứu đề xuất các chỉ báo đo lường phù hợp bối cảnh Việt Nam, giúp người lao động di cư nhận thức và tận dụng nguồn lực vốn xã hội, đồng thời là cơ sở cho các nhà hoạch định chính sách xây dựng môi trường sống chuẩn mực, khuyến khích gia tăng kết nối xã hội/cộng đồng, đặc biệt cho người độc thân và nhóm tuổi trên 40, thông qua giáo dục và chính sách.