Luận án Vận dụng quy tắc Taylor trong cơ chế điều hành lãi suất của Ngân hàng Nhà Nước Việt Nam

Tên luận án:

VẬN DỤNG QUY TẮC TAYLOR TRONG CƠ CHẾ ĐIỀU HÀNH LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM

Ngành:

Kinh tế (Luận án Tiến sĩ)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Vận dụng quy tắc Taylor trong cơ chế điều hành lãi suất của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam" của Nguyễn Trần Ân, được bảo vệ năm 2016, tập trung nghiên cứu vai trò và khả năng ứng dụng của quy tắc Taylor trong việc hoạch định và điều hành chính sách lãi suất tại Việt Nam. Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu hóa và hội nhập tài chính sâu rộng, ngân hàng trung ương ngày càng chuyển sang điều hành lãi suất mục tiêu thay vì khối lượng tiền tệ để kiểm soát lạm phát và kích thích tăng trưởng kinh tế. Đề tài giải quyết vấn đề xác định loại lãi suất chủ đạo và mức lãi suất phù hợp để ổn định lạm phát và duy trì tăng trưởng kinh tế.

Luận án đi sâu nghiên cứu nội hàm của quy tắc Taylor, một mô hình chính sách tiền tệ được Giáo sư Taylor giới thiệu năm 1993, mô tả lãi suất chính sách (LSCS) dựa trên độ lệch lạm phát và độ lệch sản lượng. Tác giả đã tổng hợp kinh nghiệm vận dụng quy tắc này từ các NHTW lớn trên thế giới như Fed, Ngân hàng Trung ương Anh, Châu Âu, Nhật Bản và Úc để rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Nghiên cứu thực nghiệm phân tích thực trạng chính sách lãi suất của NHNN giai đoạn 2000-2015 bằng quy tắc Taylor gốc và các mô hình kinh tế lượng (hồi quy đa biến, VAR). Kết quả cho thấy mức LSCS theo quy tắc Taylor rất gần với mức trần lãi suất huy động ngắn hạn của NHNN, đặc biệt trong các năm kiểm soát lạm phát cao (2008, 2011). Mô hình làm phẳng lãi suất với độ trễ bằng 1 cũng được chứng minh là phù hợp với dữ liệu kinh tế vĩ mô Việt Nam. Dự báo lãi suất cho năm 2016 cho thấy NHNN vẫn đang nới lỏng lãi suất có kiểm soát nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế ổn định, đồng thời kiểm soát lạm phát.

Luận án chỉ ra rằng Việt Nam cơ bản đáp ứng các điều kiện cần thiết để vận dụng quy tắc Taylor, đồng thời đề xuất các giải pháp vĩ mô và kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả, tính minh bạch và khoa học trong cơ chế điều hành lãi suất của NHNN. Các giải pháp bao gồm xây dựng khuôn khổ chính sách tiền tệ định hình rõ nét với mục tiêu lạm phát dài hạn 2-3%/năm, xác định rõ LSCS là lãi suất cơ bản, hoàn thiện cơ sở pháp lý, xây dựng qui chế công bố thông tin CSTT hiệu quả và sử dụng các mô hình kinh tế vĩ mô hỗ trợ ra quyết định. Mục tiêu cuối cùng là góp phần nâng cao hiệu quả cơ chế điều hành lãi suất của NHNN, hướng tới ổn định giá cả và tăng trưởng bền vững.

Mục lục chi tiết:

• CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUY TẮC TAYLOR VÀ VAI TRÒ QUY TẮC TAYLOR TRONG CƠ CHẾ ĐIỀU HÀNH LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG – SỰ VẬN DỤNG Ở CÁC NƯỚC VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM

  • 1.1 Những vấn đề cơ bản về quy tắc Taylor
    • 1.1.1 Khái niệm
    • 1.1.2 Quy tắc Taylor tính lãi suất chính sách
  • 1.2 Các thành tố quyết định tính chính xác của quy tắc Taylor
    • 1.2.1 Lãi suất thực cân bằng (r*) hay Lãi suất tự nhiên
    • 1.2.2 Lạm phát mục tiêu
    • 1.2.3 Độ lệch sản lượng
    • 1.2.4 Một số khái niệm kinh tế vĩ mô
  • 1.3 Quan hệ giữa các thành tố và ý nghĩa các hệ số trong quy tắc Taylor
    • 1.3.1 Quan hệ giữa các thành tố
  • 1.4 Các dạng phát triển của quy tắc Taylor và mô hình kinh tế lượng
    • 1.4.1 Dạng phát triển nhìn từ quá khứ (back-looking)
    • 1.4.2 Dạng phát triển hướng về tương lai (forward-looking)
    • 1.4.3 Dạng hỗn hợp (hybrid)
    • 1.4.4 Dạng kết hợp với các mô hình khác
      • 1.4.4.1 Mô hình kết hợp giữa cơ số tiền, lạm phát và mức tăng sản lượng
      • 1.4.4.2 Mô hình kết hợp giữa cơ số tiền, độ lệch lạm phát, độ lệch sản lượng và độ lệch tỉ giá hối đoái
  • 1.5 Vận dụng quy tắc Taylor trong chính sách lãi suất của NHTW
    • 1.5.1 Các mục tiêu và công cụ chính sách của ngân hàng trung ương
    • 1.5.2 Chính sách lãi suất và cơ chế điều hành lãi suất của ngân hàng trung ương
    • 1.5.3 Cơ chế truyền dẫn chính sách tiền tệ
    • 1.5.4 Vai trò của quy tắc Taylor trong chính sách lãi suất của NHTW
    • 1.5.5 Quy tắc Taylor trong nền kinh tế mở
  • 1.6 Vận dụng quy tắc Taylor trong chính sách lãi suất của một số ngân hàng trung ương trên thế giới
    • 1.6.1 Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed)
    • 1.6.2 Ngân hàng Trung ương Anh
    • 1.6.3 Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB)
    • 1.6.4 Ngân hàng Trung ương Nhật Bản
    • 1.6.5 Ngân hàng Trung ương Úc (RBA)
  • 1.7 Điều kiện vận dụng quy tắc Taylor trong cơ chế điều hành lãi suất của ngân hàng trung ương
  • 1.8 Các thuận lợi và khó khăn khi vận dụng quy tắc Taylor tại Việt Nam
    • 1.8.1 Thuận lợi
    • 1.8.2 Khó khăn
    • 1.8.3 Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

• CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM BẰNG QUY TẮC TAYLOR

  • 2.1 Phương pháp tính toán thông thường
    • 2.1.1 Quy tắc Taylor sử dụng trong phương pháp tính toán thông thường
    • 2.1.2 Phương pháp phân tích chính sách lãi suất bằng quy tắc Taylor (1993) theo tính toán thông thường
  • 2.2 Phương pháp phân tích chính sách lãi suất bằng mô hình kinh tế lượng
    • 2.2.1 Mô hình kinh tế lượng theo quy tắc Taylor
    • 2.2.2 Các mô hình dự báo tỉ lệ lạm phát và sản lượng
    • 2.2.3 Phân tích tác động giữa các biến it, INF và OGAP qua mô hình VAR(p)
      • 2.3.1 Lựa chọn độ trễ tối ưu của mô hình VAR
      • 2.3.2 Kiểm định tính ổn định của mô hình VAR(p)
      • 2.3.3 Kiểm định quan hệ nhân quả (causality test) trong mô hình VAR(p)
      • 2.3.4 Hàm phản ứng đẩy (IRF)
      • 2.3.5 Phân rã phương sai
  • 2.4 Chính sách tiền tệ tối ưu: tối thiểu hóa hàm tổn thất
    • 2.4.1 Mô hình hàm tổn thất của ngân hàng trung ương
    • 2.4.2 Phương pháp mô phỏng ngẫu nhiên tối ưu hóa hàm tổn thất
  • 2.5 Quy tắc Taylor với tổng phương tiện thanh toán M2
  • 2.6 Cơ sở dữ liệu nghiên cứu
    • 2.6.1 Nguồn gốc dữ liệu
    • 2.6.2 Giả thiết điều kiện áp dụng quy tắc Taylor và phương pháp xử lý dữ liệu

• CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CƠ CHẾ ĐIỀU HÀNH LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM QUA PHÂN TÍCH BẰNG QUY TẮC TAYLOR

  • 3.1 Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
    • 3.1.1 Mục tiêu chính sách tiền tệ
    • 3.1.2 Công cụ chính sách tiền tệ quốc gia
    • 3.1.3 Cơ chế điều hành lãi suất của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
    • 3.1.4 Các loại lãi suất của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
    • 3.1.5 Các cột mốc thay đổi cơ chế điều hành lãi suất của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
    • 3.1.6 Một số nhận xét về cơ chế điều hành lãi suất của NHNN
  • 3.2 Phân tích thực trạng chính sách lãi suất của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam bằng quy tắc Taylor
    • 3.2.1 Phương pháp tính toán thông thường với các hệ số mặc định
      • 3.2.1.1 Phân tích chính sách lãi suất theo năm
      • 3.2.1.2 Phân tích chính sách lãi suất theo quý
      • 3.2.1.3 Lãi suất chính sách ở Việt Nam theo quy tắc Taylor với các hệ số mặc định thời kỳ năm 2015 - 2016
    • 3.2.2 Phương pháp phân tích chính sách lãi suất bằng mô hình kinh tế lượng
      • 3.2.2.1 Kiểm định tính dừng của các biến
      • 3.2.2.2 Ước lượng mô hình hồi qui theo phương pháp bình phương tối thiểu
      • 3.2.2.3 Phân tích chính sách lãi suất theo mô hình VAR
      • 3.2.2.4 Chính sách tiền tệ tối ưu: tối thiểu hóa hàm tổn thất
      • 3.2.2.5 Quy tắc Taylor với tổng phương tiện thanh toán M2
      • 3.2.2.6 Dự báo lãi suất chính sách theo mô hình hồi qui quy tắc Taylor
  • 3.3 Thành công và hạn chế của cơ chế điều hành lãi suất của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
    • 3.3.1 Thành công của cơ chế điều hành lãi suất
    • 3.3.2 Hạn chế của cơ chế điều hành lãi suất
      • 3.3.2.1 Tính thống nhất của cơ chế điều hành lãi suất
      • 3.3.2.2 Sự minh bạch của cơ chế điều hành lãi suất
      • 3.3.2.3 Tính chủ động của cơ chế điều hành lãi suất

• CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP CƠ BẢN VẬN DỤNG QUY TẮC TAYLOR TRONG CƠ CHẾ ĐIỀU HÀNH LÃI SUẤT CỦA NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM

  • 4.1 Chiến lược phát triển kinh tế Việt Nam năm 2011 – 2020
  • 4.2 Định hướng phát triển chính sách tiền tệ năm 2011 – 2020
  • 4.3 Các giải pháp cơ bản vận dụng quy tắc Taylor trong cơ chế điều hành lãi suất của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
    • 4.3.1 Nhóm giải pháp vĩ mô
      • 4.3.1.1 Xây dựng một khuôn khổ chính sách tiền tệ định hình rõ nét
      • 4.3.1.2 Hoàn thiện cơ sở pháp lý tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện chính sách tiền tệ
      • 4.3.1.3 Hướng tới mục tiêu lạm phát dài hạn ở mức 2-3%/năm nhằm đảm bảo ổn định giá cả và tăng trưởng bền vững
      • 4.3.1.4 Xây dựng qui chế công bố thông tin chính sách tiền tệ hiệu quả
    • 4.3.2 Nhóm giải pháp kỹ thuật
      • 4.3.2.1 Sử dụng quy tắc Taylor như là công cụ hướng dẫn ra quyết định về lãi suất chính sách
      • 4.3.2.2 Xây dựng các mô hình kinh tế vĩ mô khác hỗ trợ cho việc ra quyết định chính sách tiền tệ
      • 4.3.2.3 Quan hệ giữa lãi suất chính sách và cung tiền