VAI TRÒ CỦA CHÍNH PHỦ TRONG QUẢN TRỊ KHỦNG HOẢNG NHÌN TỪ CÔNG TÁC ỨNG PHÓ VỚI ĐẠI DỊCH COVID - 19 Ở VIỆT NAM
Chính trị học
Luận án tiến sĩ "VAI TRÒ CỦA CHÍNH PHỦ TRONG QUẢN TRỊ KHỦNG HOẢNG NHÌN TỪ CÔNG TÁC ỨNG PHÓ VỚI ĐẠI DỊCH COVID - 19 Ở VIỆT NAM" tập trung vào sự cần thiết nghiên cứu quản trị khủng hoảng trong bối cảnh nhân loại đối mặt với nhiều cuộc khủng hoảng nghiêm trọng. Nghiên cứu nhấn mạnh vai trò đặc biệt và cốt lõi của chính phủ trong cơ chế quản trị quốc gia để ứng phó với các tình huống cấp bách.
Đại dịch COVID-19 được xem là tình huống điển hình thử thách cơ chế quản trị khủng hoảng của các quốc gia, trong đó có Việt Nam. Chính phủ Việt Nam đã thể hiện vai trò chủ đạo, quyết liệt trong chỉ đạo, điều hành phòng ngừa, huy động nguồn lực và ứng phó nhằm hạn chế tối đa hậu quả. Tuy nhiên, quá trình này cũng bộc lộ những điểm yếu về chính sách pháp luật, cơ chế quản lý, kiểm tra, giám sát, nguồn lực thực thi và quản lý con người, đặt ra yêu cầu phải xây dựng hệ thống quan điểm, giải pháp để phát huy tốt hơn vai trò của Chính phủ.
Mục đích của luận án là làm rõ các vấn đề lý luận về vai trò của chính phủ trong quản trị khủng hoảng và thực tiễn vai trò này của Chính phủ Việt Nam trong đại dịch COVID-19, từ đó đề xuất các quan điểm, giải pháp nhằm phát huy vai trò của chính phủ trong quản trị khủng hoảng trong thời gian tới. Các nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm tổng quan tài liệu, làm sáng tỏ cơ sở lý luận chung, nghiên cứu và đánh giá thực trạng quản trị khủng hoảng của chính phủ các quốc gia và Việt Nam, cũng như đề xuất các giải pháp từ cách tiếp cận chính trị học.
Những đóng góp mới của luận án là hệ thống hóa khái niệm, đặc điểm về khủng hoảng và vai trò của chính phủ, luận giải các yếu tố ảnh hưởng, đồng thời đề xuất quan điểm, giải pháp nâng cao năng lực quản trị cho Chính phủ Việt Nam dựa trên kinh nghiệm ứng phó với đại dịch. Luận án kết cấu gồm 4 chương và 13 tiết, cùng với phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo.
1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài
2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận án
2.1. Mục đích nghiên cứu
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án
3.1. Đối tượng nghiên cứu của luận án
3.2. Phạm vi nghiên cứu của luận án
3.2.1. Về không gian: tại Việt Nam
3.2.2. Về thời gian: kể từ khi dịch Covid - 19 bùng phát trên thế giới (tháng 12/2019) đến năm 2022.
4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận án
4.1. Về phương pháp luận
4.2. Về phương pháp nghiên cứu
5. Đóng góp mới của luận án
6. Ý nghĩa khoa học của luận án
7. Kết cấu của luận án
1.1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ KHỦNG HOẢNG, QUẢN TRỊ KHỦNG HOẢNG VÀ VỀ VAI TRÒ CỦA CHÍNH PHỦ TRONG QUẢN TRỊ KHỦNG HOẢNG
1.1.1. Các công trình nghiên cứu về khủng hoảng và quản trị khủng hoảng
1.1.2. Công trình nghiên cứu về vai trò của Chính phủ trong quản trị khủng hoảng gồm
1.2. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ ỨNG PHÓ VỚI ĐẠI DỊCH COVID - 19
1.2.1. Các công trình liên quan đến ứng phó với đại dịch Covid - 19
1.2.2. Nhóm công trình nghiên cứu về vai trò của chính phủ trong ứng phó với dịch bệnh Covid 19
1.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU
1.3.1. Những kết quả đạt được từ các công trình đã công bố có liên quan đến luận án “Vai trò của chính phủ trong quản trị khủng hoảng nhìn từ công tác ứng phó với đại dịch Covid - 19 ở Việt Nam”
1.3.2. Những vấn đề đặt ra và cần được tiếp tục nghiên cứu trong luận án:
2.1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ KHỦNG HOẢNG
2.1.1. Quan niệm, đặc điểm, nguyên nhân của khủng hoảng
2.1.1.1. Quan niệm về khủng hoảng
2.1.1.2. Đặc điểm của khủng hoảng
2.1.1.3. Nguyên nhân của khủng hoảng
2.1.2. Quản trị khủng hoảng
2.1.2.1. Quan niệm về quản trị khủng hoảng
2.1.2.2. Các giai đoạn quản trị khủng hoảng
2.1.2.3. Những nội dung chính trong quản trị khủng hoảng
2.1.2.4. Yêu cầu, mục tiêu và ý nghĩa của quản trị khủng hoảng
2.2. VỀ VAI TRÒ CỦA CHÍNH PHỦ TRONG QUẢN TRỊ KHỦNG HOẢNG
2.2.1. Chính phủ và vai trò chung của chính phủ
2.2.2. Vai trò cụ thể của chính phủ trong quản trị khủng hoảng
2.2.2.1. Chuẩn bị và phòng ngừa cho các cuộc khủng hoảng
2.2.2.2. Ban hành các chính sách và quy định về quản trị khủng hoảng
2.2.2.3. Vai trò lãnh đạo và điều phối của chính phủ trong quản trị khủng hoảng
2.2.2.4. Chính phủ đảm bảo nguồn lực dành cho quản trị khủng hoảng
2.2.2.5. Vai trò thông tin và truyền thông của chính phủ trong khủng hoảng
2.2.2.6. Vai trò hỗ trợ và phục hồi của chính phủ sau khủng hoảng
2.2.2.7. Chính phủ tổ chức rút kinh nghiệm, dự báo tình hình và áp dụng các giải pháp để khủng hoảng không tái phát
2.3. CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN VAI TRÒ CỦA CHÍNH PHỦ TRONG QUẢN TRỊ KHỦNG HOẢNG
2.3.1. Yếu tố về thể chế chính trị
2.3.2. Yếu tố về sự khác biệt trong văn hóa của từng quốc gia
2.3.3. Năng lực quản trị của chính phủ và năng lực của người đứng đầu chính phủ
2.3.4. Sự ủng hộ của người dân đối với hoạt động quản trị khủng hoảng của chính phủ.
2.3.5. Các nguồn lực về cơ sở hạ tầng và sự phát triển của công nghệ thông tin
2.4. KINH NGHIỆM QUẢN TRỊ KHỦNG HOẢNG ĐẠI DỊCH COVID - 19 CỦA CÁC CHÍNH PHỦ TRÊN THẾ GIỚI
2.4.1. Khái quát về khủng hoảng đại dịch
2.4.2. Nguyên nhân, diễn biến và tác động của đại dịch Covid 19
2.4.2.1. Nguyên nhân, diễn biến:
2.4.2.2. Tác động của đại dịch Covid - 19
2.4.3. Quản trị khủng hoảng trong đại dịch Covid - 19: kinh nghiệm từ các chính phủ trên thế giới.
2.4.3.1. Trường hợp Trung Quốc
2.4.3.2. Trường hợp Singgapore
2.4.3.3. Trường hợp Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE)
2.4.3.4. Trường hợp Chính phủ Mỹ dưới thời Tổng thống Donal Trump
2.4.3.5. Trường hợp Liên minh Châu Âu (EU)
2.4.3.6. Đánh giá chung về ứng phó với đại dịch Covid-19 của chính phủ các nước trên thế giới
3.1. DIỄN BIẾN, TÁC ĐỘNG CỦA ĐẠI DỊCH COVID-19 ĐỐI VỚI VIỆT NAM
3.1.1. Diễn biến dịch Covid - 19 tại Việt Nam
3.1.2. Những tác động của đại dịch đến tình hình trong nước
3.2. CÔNG TÁC ỨNG PHÓ VỚI ĐẠI DỊCH COVID - 19 CỦA CHÍNH PHỦ VIỆT NAM: NHỮNG KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC VÀ NGUYÊN NHÂN
3.2.1. Công tác nhận diện nguy cơ và dự báo về tình hình, diễn biến của dịch Covid - 19 của Chính phủ
3.2.2. Chính phủ tổ chức triển khai phòng ngừa, ngăn chặn đại dịch Covid -19 trên lãnh thổ quốc gia
3.2.3. Chính phủ xây dựng và ban hành các thể chế, quy định, chính sách phòng, chống và đẩy lùi đại dịch Covid - 19
3.2.4. Chính phủ tích cực huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn để phòng, chống dịch
3.2.5. Công tác thông tin và truyền thông về phòng, chống đại dịch Covid - 19 của Chính phủ Việt Nam
3.2.6. Chính phủ đề cao kỷ luật, kỷ cương, chú trọng công tác kiểm tra, giám sát trong phòng, chống đại dịch Covid - 19.
3.2.7. Chính phủ tích cực khắc phục hậu quả của đại dịch Covid - 19, đảm bảo an sinh xã hội và khôi phục tăng trưởng kinh tế - xã hội đất nước
3.2.8. Nguyên nhân của những kết quả đã đạt được:
3.3. NHỮNG HẠN CHẾ VÀ VẤN ĐỀ ĐẶT RA CHO CHÍNH PHỦ VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH QUẢN TRỊ KHỦNG HOẢNG DO ĐẠI DỊCH COVID - 19
3.3.1. Chưa nhận thức hết được các nguy cơ tiềm ẩn trong cuộc khủng hoảng
3.3.2. Những hạn chế trong phòng ngừa, ngăn chặn dịch bệnh lây lan trên diện rộng
3.3.3. Hạn chế, bất cập trong quá trình Chính phủ chỉ đạo, điều hành công tác ứng phó với dịch bệnh
3.3.4. Hạn chế trong việc trong việc đảm bảo tính pháp quyền và kiểm soát quyền lực trong quá trình quản trị khủng hoảng do đại dịch Covid - 19
3.3.5. Những hạn chế về xây dựng chính sách phục hồi sau khi dịch Covid - 19 được kiểm soát.
3.3.6. Nguyên nhân của những hạn chế trong quá trình Chính phủ Việt Nam ứng phó với đại dịch Covid - 19
4.1. NHẬN DIỆN VỀ NHỮNG NGUY CƠ KHỦNG HOẢNG ĐỐI VỚI VIỆT NAM
4.2. QUAN ĐIỂM PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA CHÍNH PHỦ TRONG QUẢN TRỊ KHỦNG HOẢNG Ở VIỆT NAM
4.2.1. Quán triệt sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng trong quản trị khủng hoảng
4.2.2. Chính phủ phải vừa “cương quyết”, vừa “linh hoạt” trong quản trị khủng hoảng
4.2.3. Đảm bảo nguyên tắc pháp quyền trong quản trị khủng hoảng
4.2.4. Luôn luôn lấy người dân là trung tâm hành động trong ứng phó với khủng hoảng
4.3. GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA CHÍNH PHỦ VIỆT NAM TRONG QUẢN TRỊ KHỦNG HOẢNG
4.3.1. Sớm hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật về tình trạng khẩn cấp theo hướng đồng bộ, hiệu lực, hiệu quả
4.3.2. Tăng cường xây dựng hệ thống nhận diện và cảnh báo khủng hoảng ở mọi cấp độ “từ sớm, từ xa”, chú trọng “phòng” hơn “chống”
4.3.3. Nâng cao năng lực ứng phó với khủng hoảng của chính phủ và chính quyền địa phương các cấp
4.3.4. Xây dựng chiến lược nghiên cứu và đào tạo bài bản về quản trị khủng hoảng cho đội ngũ cán bộ công chức trong hệ thống chính trị Việt Nam
4.3.5. Đa dạng hóa các kệnh huy động, tập trung nguồn lực trong quản trị khủng hoảng, kịp thời ứng phó với các tình huống xã hội khẩn cấp ở các cấp độ khác nhau
4.3.6. Phát huy vai trò của truyền thông và tăng cường các biện pháp đảm bảo an ninh thông tin trong quản trị khủng hoảng
4.3.7. Tăng cường hợp tác quốc tế để ứng phó hiệu quả với các thách thức mang tính toàn cầu và thúc đẩy phát triển bền vững
4.3.8. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản trị khủng hoảng
4.3.9. Chú trọng đẩy mạnh các hoạt động kiểm tra, giám sát trong ứng phó khủng hoảng