Luận án Trầm cảm ở học sinh trung học phổ thông

Tên luận án:

TRẦM CẢM Ở HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Ngành:

Tâm lý học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án nghiên cứu về trầm cảm ở học sinh trung học phổ thông (THPT), một rối loạn cảm xúc phổ biến với những hậu quả nghiêm trọng như giảm năng suất lao động, mất hứng thú và nguy cơ hành vi tự tử. Lứa tuổi THPT được xác định là giai đoạn phát triển đặc biệt, dễ nảy sinh nhiều rối nhiễu tâm lý. Mục tiêu của nghiên cứu là xây dựng cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng biểu hiện trầm cảm, các yếu tố liên quan và cách học sinh THPT ứng phó với khó khăn, từ đó đề xuất các biện pháp phòng ngừa và can thiệp hiệu quả.

Nghiên cứu được thực hiện trên 708 học sinh tại 6 trường THPT ở Ninh Bình và Hà Nội, cùng với phỏng vấn giáo viên và phụ huynh. Giả thuyết khoa học cho rằng học sinh THPT có biểu hiện trầm cảm tương đối cao, chủ yếu ở mức độ nhẹ và rõ nhất ở mặt nhận thức, với yếu tố học tập liên quan nhiều nhất. Các phương pháp nghiên cứu bao gồm nghiên cứu lý luận, trắc nghiệm (Thang đo trầm cảm Beck, Thang đo bộ ba nhận thức CTI), điều tra bằng bảng hỏi, phỏng vấn, nghiên cứu trường hợp và thực nghiệm.

Kết quả khảo sát cho thấy 20.1% học sinh THPT có biểu hiện trầm cảm, trong đó chủ yếu là mức độ nhẹ (13.3%). Các biểu hiện trầm cảm rõ nét nhất ở mặt nhận thức (suy nghĩ tiêu cực, tự chỉ trích, cảm thấy thất bại), trong khi các biểu hiện nguy hiểm như tự làm tổn hại hay tự sát không cao. Nhóm học sinh nam, lớp 12 và có học lực trung bình - yếu có tỷ lệ biểu hiện trầm cảm cao hơn. Các yếu tố liên quan đến lo âu/căng thẳng nhiều nhất là môi trường học tập (đặc biệt là các mối quan hệ xã hội trong học tập) và đặc điểm nhân cách. Học sinh có biểu hiện trầm cảm thường có cách ứng phó tiêu cực, thể hiện qua cảm giác thiếu tin tưởng bản thân, đổ lỗi cho hoàn cảnh và các hành vi tiêu cực.

Kết quả thực nghiệm cho thấy chương trình tác động nhằm nâng cao nhận thức về bản thân, thế giới, tương lai và cách ứng phó với khó khăn đã mang lại hiệu quả tích cực, giúp học sinh có cái nhìn lạc quan hơn và cải thiện hành vi ứng phó tích cực. Luận án đề xuất các kiến nghị cụ thể cho nhà trường, giáo viên, gia đình và bản thân học sinh nhằm phòng ngừa và hỗ trợ hiệu quả cho học sinh THPT trong việc đối phó với trầm cảm.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Lý do chọn đề tài
  • 2. Mục đích nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
  • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
  • 3.2. Khách thể nghiên cứu
  • 3.2.1. Khách thể nghiên cứu
  • 3.2.2. Khách thể nghiên cứu thực nghiệm
  • 4. Giả thuyết khoa học
  • 5. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 5.1. Xây dựng những vấn đề lí luận cơ bản về trầm cảm
  • 5.2. Khảo sát và đánh giá biểu hiện của trầm cảm ở học sinh trung học phổ thông
  • 5.3. Đề xuất biện pháp và tiến hành thực nghiệm biện pháp tác động
  • 6. Giới hạn đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu
  • 6.1. Giới hạn đối tượng nghiên cứu
  • 6.2. Khách thể và phạm vi nghiên cứu
  • 7. Các phương pháp tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
  • 7.1. Phương pháp luận nghiên cứu
  • 7.1.1. Nguyên tắc hoạt động
  • 7.1.2. Nguyên tắc tiếp cận hệ thống
  • 7.1.3. Nguyên tắc tiếp cận mục tiêu giáo dục
  • 7.1.4. Nguyên tắc liên ngành
  • 7.2. Các phương pháp nghiên cứu
  • 7.2.1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu
  • 7.2.2 Phương pháp trắc nghiệm
  • 7.2.3. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
  • 7.2.4. Phương pháp phỏng vấn
  • 7 2.5. Phương pháp nghiên cứu trường hợp
  • 7.2.6. Phương pháp thực nghiệm
  • 7.2.7. Phương pháp thống kê toán học
  • 8. Đóng góp của luận án
  • 8.1. Đóng góp về lý luận
  • 8.2. Đóng góp về thực tiễn
  • 9. Cấu trúc luận án

• Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TRẦM CẢM Ở HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

  • 1.1. Tổng quan nghiên cứu trầm cảm ở học sinh trung học phổ thông
  • 1.2. Trầm cảm
  • 1.2.1. Khái niệm trầm cảm
  • 1.2.2. Trầm cảm theo các quan điểm tiếp cận
  • 1.2.3. Tiêu chí chẩn đoán trầm cảm theo ICD-10
  • 1.2.4. Tiêu chí chẩn đoán trầm cảm theo DSM – V
  • 1.3. Trầm cảm ở học sinh THPT
  • 1.3.1. Đặc điểm phát triển tâm sinh lí của học sinh THPT
  • 1.3.2. Trầm cảm ở học sinh THPT
  • 1.4. Các yếu tố liên quan đến trầm cảm ở học sinh THPT
  • 1.5. Ứng phó của học sinh THPT với trầm cảm

• Chương 2 TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 2.1. Tổ chức nghiên cứu
  • 2.1.1. Giai đoạn 1: Nghiên cứu lý luận
  • 2.1.2. Giai đoạn 2: Xây dựng bộ công cụ nghiên cứu
  • 2.1.3. Giai đoạn 3: Khảo sát thử và khảo sát chính thức
  • 2.1.4. Giai đoạn 4: Đánh giá kết quả khảo sát thực tiễn, viết luận án.
  • 2.2. Khách thể và phương pháp nghiên cứu
  • 2.2.1. Địa bàn và khách thể nghiên cứu
  • 2.2.2. Phương pháp nghiên cứu
  • 2.2.2.1. Phương pháp nghiên cứu lí luận
  • 2.2.2.2. Phương pháp trắc nghiệm
  • 2.2.2.3. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
  • 2.2.2.4. Phương pháp phỏng vấn
  • 2.2.2.5. Phương pháp nghiên cứu trường hợp
  • 2.2.2.6. Phương pháp thực nghiệm
  • 2.2.2.7. Phương pháp thống kê toán học

• Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VỀ TRẦM CẢM Ở HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

  • 3.1. Thực trạng biểu hiện trầm cảm ở học sinh THPT trên địa bàn nghiên cứu
  • 3.1.1. Tỉ lệ biểu hiện trầm cảm ở học sinh THPT theo thang đo trầm cảm Beck
  • 3.1.2. Biểu hiện trầm cảm ở học sinh THPT
  • 3.1.2.1. Biểu hiện trầm cảm ở học sinh THPT theo kết quả của thang Beck
  • 3.1.2.2. Biểu hiện trầm cảm ở học sinh THPT theo kết quả của thang đo nhận thức CTI
  • 3.2. Các yếu tố liên quan đến trầm cảm ở học sinh THPT
  • 3.3. Cách thức ứng phó với khó khăn của học sinh THPT
  • 3.4. Phân tích trường hợp điển hình
  • 3.5. Kết quả thực nghiệm tác động

• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

  • 1. Kết luận
  • 1.1. Về lí luận
  • 1.2. Về thực trạng
  • 1.3. Thực nghiệm
  • 2. Kiến nghị
  • 2.1. Đối với nhà trường và giáo viên THPT
  • 2.2. Đối với gia đình học sinh
  • 2.3. Đối với các em học sinh

• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN