TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHỨC HÀNH NGHỀ CÔNG CHỨNG THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM HIỆN NAY
Luật Kinh tế
Luận án "Tổ chức và hoạt động của tổ chức hành nghề công chứng theo pháp luật Việt Nam hiện nay" của Hoàng Mạnh Thắng tập trung nghiên cứu sự cần thiết của hoạt động công chứng trong bối cảnh nền kinh tế thị trường phát triển, giao dịch ngày càng đa dạng và phức tạp. Hoạt động công chứng đóng vai trò thiết yếu trong việc cung cấp chứng cứ có tính xác thực cao, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, hỗ trợ hoạt động tư pháp, và đảm bảo an toàn pháp lý cho các giao dịch trong đời sống xã hội.
Thực tiễn công chứng ở Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng ghi nhận, góp phần duy trì trật tự và an toàn pháp lý. Tuy nhiên, tình hình hiện nay vẫn đặt ra nhiều vấn đề cần giải quyết, bao gồm sự cùng tồn tại và hoạt động của hai loại hình Tổ chức hành nghề công chứng (TCHNCC) là Phòng công chứng (PCC) do Nhà nước tổ chức và Văn phòng công chứng (VPCC) do tư nhân thành lập, với cơ chế tài chính và bản chất khác biệt, dẫn đến cạnh tranh và ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững. Phạm vi hoạt động công chứng và chứng thực còn pha trộn, và các nguyên tắc cơ bản về tổ chức, hoạt động của TCHNCC chưa được xây dựng rõ ràng.
Mục đích nghiên cứu của luận án là trên cơ sở phân tích các vấn đề lý luận và thực tiễn về tổ chức và hoạt động của TCHNCC tại Việt Nam, đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật trong lĩnh vực này. Luận án đã làm sáng tỏ các vấn đề lý luận, đưa ra khái niệm về dịch vụ công chứng, nghề công chứng, công chứng viên (CCV) và TCHNCC, đồng thời phân định rõ chức năng hành nghề của CCV với hoạt động hỗ trợ của TCHNCC. Nghiên cứu cũng đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn tổ chức, hoạt động của TCHNCC theo Luật Công chứng năm 2014, chỉ ra những hạn chế, bất cập như thiếu quy hoạch tổng thể, tiêu chí thành lập VPCC sơ sài, cơ chế tài chính không đồng nhất, tình trạng giả mạo, và chậm hoàn thiện cơ sở dữ liệu công chứng.
Từ đó, luận án đề xuất các định hướng và giải pháp toàn diện để hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả hoạt động của TCHNCC, bao gồm việc thể chế hóa đường lối xã hội hóa công chứng, xây dựng các khái niệm cơ bản, luật hóa nguyên tắc, nâng cao giá trị văn bản công chứng, tiêu chuẩn và trách nhiệm của CCV, phát triển công chứng số, tăng cường quản lý nhà nước, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia và phát huy vai trò tự quản của Hiệp hội Công chứng viên Việt Nam. Các giải pháp này nhằm mục tiêu phát triển hệ thống TCHNCC ổn định, bền vững, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn và hội nhập quốc tế.