Luận án Thi pháp thơ lục bát hiện đại (qua một số trường hợp tiêu biểu)

Tên luận án:

Thi pháp thơ lục bát hiện đại (qua một số trường hợp tiêu biểu)

Ngành:

Văn học Việt Nam

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Thi pháp thơ lục bát hiện đại (qua một số trường hợp tiêu biểu)" của Nguyễn Quốc Khánh tập trung nghiên cứu thi pháp của thể thơ lục bát hiện đại tại Việt Nam. Đề tài xuất phát từ nhận định thơ lục bát hiện đại kế thừa tinh hoa văn hóa dân tộc, với những thành công nổi bật của các tác giả như Tản Đà, Nguyễn Bính, Huy Cận, Tố Hữu, Bùi Giáng, Nguyễn Duy, Đồng Đức Bốn, Phạm Công Trứ. Nghiên cứu này đặt mục tiêu tìm hiểu thi pháp thơ lục bát hiện đại trên các bình diện thể loại, ngôn ngữ, cấu trúc, đồng thời chỉ ra dấu ấn của hai khuynh hướng sáng tác chính: dân gian và cổ điển, cũng như quá trình vận động và biến đổi của thể loại từ ca dao đến hiện đại.

Đối tượng nghiên cứu là thơ lục bát hiện đại của các tác giả tiêu biểu như Nguyễn Bính, Huy Cận, Bùi Giáng, Nguyễn Duy, dựa trên các lý thuyết thi pháp học để khám phá đặc điểm cơ bản về thể loại, cấu trúc, và ngôn ngữ. Phạm vi khảo sát bao gồm các tập thơ nổi bật và một số tác phẩm lục bát trong ca dao, truyện thơ Nôm trung đại. Luận án sử dụng các phương pháp như thi pháp học, loại hình, thống kê, so sánh và cấu trúc.

Kết quả nghiên cứu cho thấy ca dao đóng vai trò là cái nôi hình thành và định hình khuôn mẫu hoàn chỉnh của thể lục bát. Đến thời kỳ văn học trung đại, Truyện Kiều của Nguyễn Du đã nâng tầm lục bát lên thành mẫu mực cổ điển. Trong thơ hiện đại, khuôn hình cơ bản của lục bát vẫn tuân thủ cấu trúc và niêm luật, song có những cách tân đáng kể, đặc biệt trong thơ Bùi Giáng. Chức năng tự sự của lục bát trung đại dần nhường chỗ cho chức năng trữ tình trong thơ hiện đại, với các bài thơ có dung lượng vừa phải và cấu trúc phân cấp rõ rệt (câu, khổ, đoạn, bài). Cấu trúc đối và song song, cùng với thủ pháp láy, là những đặc trưng quan trọng chi phối âm điệu và nhịp điệu.

Về ngôn ngữ, âm điệu, vần điệu và nhịp điệu của thơ lục bát hiện đại đã có sự vận động từ sơ khai đến hoàn chỉnh. Xu hướng âm điệu bằng phẳng, cân đối là ưu thế, với mô hình BBTTBB trong dòng lục và BBTTBBTB trong dòng bát là phổ biến. Vần chính giảm dần, trong khi vần thông và vần lỏng có xu hướng tăng lên. Trên nền nhịp chẵn truyền thống, thơ lục bát hiện đại đã sáng tạo thêm các loại nhịp lẻ. Sự biến thiên trong âm điệu, vần điệu, nhịp điệu chính là một trong những lý do làm nên sức sống trường tồn của thể thơ lục bát, đồng thời thể hiện những sáng tạo mang màu sắc hiện đại trong tiến trình văn học Việt Nam.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu
• Chương 2: Sự hình thành và phát triển của thể lục bát
• Chương 3: Cấu trúc thơ lục bát hiện đại
• Chương 4: Ngôn ngữ thơ lục bát hiện đại