Tên luận án:
THÀNH PHẦN LOÀI THUỘC HỌ ELEOTRIDAE VÀ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA MỘT SỐ LOÀI CÁ BỐNG PHÂN BỐ TRÊN TUYẾN SÔNG HẬU
Ngành:
Nuôi trồng thủy sản
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án tiến sĩ này tập trung nghiên cứu thành phần loài và đặc điểm sinh học của các loài cá bống thuộc họ Eleotridae phân bố trên tuyến Sông Hậu, một khu vực có đa dạng sinh học cao nhưng còn hạn chế về dữ liệu nghiên cứu chuyên sâu về nhóm cá bống có giá trị kinh tế. Mục tiêu chính là xác định thành phần loài, mức độ phong phú của họ cá bống Eleotridae, và các đặc điểm sinh học của một số loài cá bống kinh tế, nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho công tác bảo vệ nguồn lợi thủy sản và phát triển sinh sản nhân tạo trong tương lai.
Nghiên cứu đã xác định được 5 loài cá bống thuộc họ Eleotridae phân bố trên Sông Hậu, bao gồm cá bống trứng (*Eleotris melanosoma*), bống dừa (*Oxyeleotris urophthalmus*), bống tượng (*Oxyeleotris marmorata*), bống trân (*Butis butis*) và bống trân (*Butis humeralis*). Phân bố của các loài này có sự khác biệt rõ rệt theo từng khu vực (đầu nguồn, giữa nguồn, cuối nguồn) và bị ảnh hưởng bởi các yếu tố sinh thái như độ mặn, tốc độ dòng chảy và độ sâu của thủy vực. Cụ thể, cá bống trứng và bống dừa thường xuất hiện ở cả ba khu vực, trong khi *Butis humeralis* chỉ có ở cuối nguồn.
Về đặc điểm dinh dưỡng, cá bống trứng và bống dừa có cấu tạo ống tiêu hóa phù hợp với loài ăn động vật, với phổ thức ăn chính là giáp xác, thân mềm và cá con, nhưng cũng có tính ăn tạp thiên về động vật. Mùa vụ sinh sản của hai loài này kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10, tập trung cao điểm từ tháng 5 đến tháng 7, với sức sinh sản tuyệt đối và tương đối của cá bống trứng cao hơn cá bống dừa. Chiều dài thành thục (Lm) của cá bống trứng đực là 8,62 cm, cái là 7,79 cm; Lm của cá bống dừa đực là 11,36 cm, cái là 7,96 cm.
Kết quả nghiên cứu bổ sung dẫn liệu quan trọng về sinh học và sinh thái của nhóm cá bống Eleotridae tại Sông Hậu. Luận án đề xuất nghiên cứu thử nghiệm sinh sản nhân tạo cá bống trứng và bống dừa để đa dạng hóa đối tượng nuôi, cũng như nghiên cứu khả năng chịu mặn và đặc điểm sinh học của cá bống trân (*Butis humeralis*) để phát triển đối tượng nuôi thích ứng với biến đổi khí hậu.
Mục lục chi tiết:
-
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ LUẬN ÁN
- 1.1 Giới thiệu
- 1.2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
- 1.3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án
- 1.4 Những điểm mới của luận án
-
CHƯƠNG 3: VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- 3.1 Thời gian và địa điểm nghiên cứu
- 3.2 Vật liệu và phương pháp nghiên cứu
- 3.2.1 Xác định một số chỉ tiêu sinh thái (nhiệt độ, pH, độ mặn, dòng chảy, độ sâu, thực vật phù du, động vật phù du, động vật đáy) trên Sông Hậu
- 3.2.2 Xác định thành phần loài và mức độ phong phú (CPUE) của cá bống họ Eleotridae phân bố trên tuyến Sông Hậu
- 3.2.3 Nghiên cứu đặc điểm dinh dưỡng của cá bống trứng (Eleotris melanosoma) và cá bống dừa (Oxyeleotris urophthalmus)
- 3.2.4 Nghiên cứu đặc điểm sinh học sinh sản của cá bống trứng (Eleotris melanosoma) và bống dừa (Oxyeleotris urophthalmus)
-
CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
- 4.1 Xác định một số yếu tố sinh thái (nhiệt độ, pH, độ mặn, dòng chảy, độ sâu, thực vật phù du, động vật phù du, động vật đáy) trên Sông Hậu
- 4.1.1 Yếu tố thủy lý (pH, nhiệt độ, độ mặn)
- 4.1.2 Tốc độ dòng chảy và độ sâu của thuỷ vực
- 4.1.3 Thành phần loài thủy sinh vật
- 4.1.3.1 Thực vật phù du (Phytoplankton)
- 4.1.3.2 Động vật phù du (Zooplankton)
- 4.1.3.3 Động vật đáy (Zoobenthos)
- 4.2 Xác định thành phần loài và mức độ phong phú tương đối (CPUE) của họ cá bống Eleotridae phân bố trên tuyến Sông Hậu
- 4.2.1 Thành phần loài cá bống họ Eleotridae
- 4.2.2 Mức độ phong phú tương đối (CPUE) của cá bống họ Eleotridae
- 4.3 Nghiên cứu đặc điểm dinh dưỡng của cá bống trứng (Eleotris melanosoma) và bống dừa (Oxyeleotris urophthalmus)
- 4.3.1 Hình thái cấu tạo hệ tiêu hóa của cá bống trứng và cá bống dừa
- 4.3.2 Phổ thức ăn của cá bống trứng và cá bống dừa
- 4.3.2.1 Thành phần thức ăn theo phương pháp tần số xuất hiện
- 4.3.2.2 Thành phần thức ăn theo phương pháp khối lượng
- 4.4 Nghiên cứu đặc điểm sinh học sinh sản của cá bống trứng (Eleotris melanosoma) và bống dừa (Oxyeleotris urophthalmus)
- 4.4.1 Sự thành thục sinh dục của cá bống trứng và cá bống dừa
- 4.4.1.1 Các giai đoạn thành thục sinh dục cá bống trứng và bống dừa
- 4.4.1.2 Các giai đoạn phát triển noãn sào cá bống trứng và bống dừa
- 4.4.1.3 Các giai đoạn phát triển tinh sào cá bống trứng và bống dừa
- 4.4.2 Hệ số thành thục sinh dục và hệ số tích lũy năng lượng
- 4.4.3 Hệ số điều kiện (CF)
- 4.4.4 Tỉ lệ đực-cái của cá bống trứng và bống dừa
- 4.4.5 Sức sinh sản của cá bống trứng và cá bống dừa
- 4.4.6 Chiều dài thành thục cá bống trứng và bống dừa
-
CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT