Tác động của hiệp định thương mại tự do Việt Nam - liên minh kinh tế Á - Âu đến thương mại giữa Việt Nam và Nga
Không được cung cấp trong văn bản.
Luận án này tập trung nghiên cứu sâu rộng về “Tác động của hiệp định thương mại tự do Việt Nam - liên minh kinh tế Á - Âu đến thương mại giữa Việt Nam và Nga”. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam đã chủ động tham gia các hiệp định tự do thương mại (FTA), trong đó Hiệp định Việt Nam - EAEU ký năm 2015 có vai trò đặc biệt quan trọng, đưa Việt Nam trở thành quốc gia ngoài khối đầu tiên ký FTA với EAEU. Tuy nhiên, các tác động định tính và định lượng của hiệp định này đối với thương mại song phương Việt Nam - Nga vẫn chưa được đánh giá đầy đủ, làm nổi bật tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu.
Mục tiêu chính của luận án là phân tích, đánh giá tác động của FTA Việt Nam - EAEU đến thương mại giữa Việt Nam và Nga, từ đó đề xuất các giải pháp thúc đẩy thương mại song phương trong bối cảnh thực thi hiệp định. Để đạt được mục tiêu này, luận án hệ thống hóa cơ sở lý thuyết, phân tích tác động trước và sau khi có hiệp định, cũng như xác định bối cảnh và đề xuất giải pháp cụ thể.
Phạm vi nghiên cứu bao gồm tác động của FTA Việt Nam - EAEU đến thương mại hàng hóa giữa Việt Nam và Nga, tập trung vào các hàng rào phi thuế quan như quy tắc xuất xứ, biện pháp vệ sinh an toàn thực phẩm và kiểm dịch động thực vật (SPS), và thuận lợi hóa hải quan. Luận án phân tích thực trạng thương mại giai đoạn trước hiệp định (2012-2015) và sau khi hiệp định có hiệu lực (2016-2019), sử dụng mô hình kinh tế lượng với số liệu mảng cấp độ ngành từ năm 2001-2019.
Về phương pháp nghiên cứu, luận án kết hợp phương pháp định tính (phỏng vấn doanh nghiệp, chuyên gia) và định lượng (mô hình trọng lực cấu trúc, kiểm định Heckman hai bước) để ước lượng và kiểm định các yếu tố tác động đến xuất nhập khẩu, đồng thời sử dụng các chỉ số thương mại như Lợi thế so sánh hiện hữu (RCA), Chỉ số định hướng khu vực (RO), và Chỉ số cường độ thương mại (TII).
Luận án đóng góp về lý luận bằng cách làm rõ tác động tĩnh và động của FTA, đề xuất khung nghiên cứu toàn diện và khắc phục hạn chế của các mô hình định lượng trước đây. Về thực tiễn, luận án chỉ ra các rào cản phi thuế quan và tính bổ sung của thương mại Việt Nam - Nga, đồng thời đề xuất giải pháp cụ thể như phổ biến lợi ích FTA, giảm rào cản phi thuế quan, thúc đẩy sản phẩm lợi thế, cải thiện logistics, thanh toán và thúc đẩy đầu tư. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng FTA đã có tác động tích cực đến kim ngạch xuất nhập khẩu giữa hai nước, với tốc độ tăng trưởng thương mại sau hiệp định cao hơn trước và cao hơn so với phần còn lại của thế giới. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại các hạn chế như rào cản phi thuế quan phức tạp, chi phí logistics cao và nhận thức chưa đầy đủ.