Luận án Tác động của đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu đến tăng trưởng kinh tế Việt Nam

Tên luận án:

Tác động của đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu đến tăng trưởng kinh tế Việt Nam

Ngành:

(Không có thông tin ngành cụ thể trong tài liệu được cung cấp)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Tác động của đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu đến tăng trưởng kinh tế Việt Nam" tập trung phân tích mối quan hệ giữa đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu và tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam. Nghiên cứu sinh đã làm rõ những thành tựu đáng khích lệ trong hoạt động xuất khẩu của Việt Nam sau hơn 27 năm đổi mới, với kim ngạch tăng trưởng vượt bậc và cơ cấu mặt hàng dần đa dạng hóa. Tuy nhiên, luận án cũng chỉ ra rằng cơ cấu xuất khẩu vẫn còn phụ thuộc vào tài nguyên thiên nhiên, gia công và giá trị gia tăng thấp, dẫn đến tăng trưởng không ổn định và nguy cơ cạn kiệt tài nguyên.

Mục tiêu của luận án là phân tích tác động của đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu đến tăng trưởng kinh tế Việt Nam, đánh giá mức độ và xu hướng đa dạng hóa từ thời kỳ đổi mới đến nay, và đề xuất các giải pháp nhằm đảm bảo tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững. Phương pháp nghiên cứu bao gồm luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, cùng các phương pháp cụ thể như phân tích hệ thống, thống kê, so sánh và mô hình kinh tế lượng (VAR).

Kết quả nghiên cứu cho thấy đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế Việt Nam cả trong ngắn hạn và dài hạn, góp phần giảm thiểu rủi ro, ổn định thu nhập, kích thích sản xuất trong nước, tạo thêm ngành nghề và phân bổ nguồn lực hiệu quả. Cả đa dạng hóa theo chiều rộng và chiều sâu đều thúc đẩy tăng trưởng, nhưng đa dạng hóa theo chiều sâu có tác động mạnh hơn. Mặc dù vậy, mức độ đa dạng hóa theo chiều sâu của Việt Nam còn thấp, chủ yếu tập trung vào nhóm hàng thô, sơ chế với hàm lượng công nghệ thấp. Từ những phân tích định tính và định lượng này, luận án đề xuất các quan điểm, định hướng và 8 nhóm giải pháp cơ bản để thúc đẩy đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu theo chiều sâu, hướng tới các sản phẩm công nghiệp chế biến và có hàm lượng công nghệ cao, nhằm đảm bảo tăng trưởng kinh tế bền vững trong những năm tới.

Mục lục chi tiết:

• PHẦN MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài
  • 2. Mục đích nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu:
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu:
  • 4. Phương pháp nghiên cứu
  • 5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án
  • 6. Kết cấu của luận án

• Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA ĐA DẠNG HÓA MẶT HÀNG XUẤT KHẨU ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ

  • 1.1. TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VÀ CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG
    • 1.1.1. Khái niệm tăng trưởng kinh tế
    • 1.1.2. Một số thước đo thu nhập và tăng trưởng kinh tế chủ yếu
    • 1.1.3. Các nhân tố tác động tới tăng trưởng kinh tế
  • 1.2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐA DẠNG HÓA MẶT HÀNG XUẤT KHẨU
    • 1.2.1. Quan niệm về đa dạng hóa và tập trung hóa mặt hàng xuất khẩu
    • 1.2.2. Phân loại đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu
    • 1.2.3. Đo lường đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu
      • 1.2.3.1. Đo lường đa dạng hóa theo số lượng chủng loại mặt hàng.
      • 1.2.3.2. Đo lường đa dạng hóa thông qua chỉ số phản ánh mức độ tập trung hóa Herfindahl
      • 1.2.3.3. Đo lường đa dạng hóa theo chỉ số Theil Etropy
      • 1.2.3.4. Đo lường đa dạng hóa dựa trên mức độ chế biến của các mặt hàng xuất khẩu
      • 1.2.3.5. Đo lường đa dạng hóa dựa trên lợi thế so sánh hiện hữu (RCA)
    • 1.2.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu
      • 1.2.4.1. Trình độ phát triển của nền kinh tế
      • 1.2.4.2. Yếu tố thuộc về nguồn lực phát triển
      • 1.2.4.3. Các yếu tố thuộc về mô hình tăng trưởng và môi trường kinh tế vĩ mô
      • 1.2.4.4. Các yếu tố liên quan đến hội nhập quốc tế
  • 1.3. CƠ SỞ KHOA HỌC NGHIÊN CỨU TÁC ĐỘNG CỦA ĐA DẠNG HÓA MẶT HÀNG XUẤT KHẨU ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ
    • 1.3.1. Cơ sở lý thuyết về tác động của đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu đối với tăng trưởng kinh tế
      • 1.3.1.1. Lý thuyết thương mại truyền thống
      • 1.3.1.2. Lý thuyết của trường phái trọng cầu
      • 1.3.1.3. Lý thuyết của trường phái cấu trúc
      • 1.3.1.4. Lý thuyết chu kỳ sống của sản phẩm
      • 1.3.1.5. Lý thuyết của trường phái tăng trưởng nội sinh
    • 1.3.2. Kênh tác động của đa đạng hóa mặt hàng xuất khẩu đến tăng trưởng kinh tế
    • 1.3.3. Tổng quan nghiên cứu thực nghiệm tác động của đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu đến tăng trưởng kinh tế
      • 1.3.3.1. Nghiên cứu tác động của đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu đến tăng trưởng kinh tế cho một nhóm nước
      • 1.3.3.2. Nghiên cứu tác động của đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu đến tăng trưởng kinh tế ở một nước cụ thể
    • 1.3.4. Mô hình và giả thiết nghiên cứu

• Chương 2: THỰC TRẠNG ĐA DẠNG HÓA MẶT HÀNG XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1991-2011

  • 2.1. TỔNG QUAN XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1991-2011
    • 2.1.1. Quy mô và tốc độ tăng trưởng xuất khẩu
    • 2.1.2. Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu
    • 2.1.3. Cơ cấu xuất khẩu phân theo khu vực kinh tế
    • 2.1.4. Cơ cấu thị trường xuất khẩu
  • 2.2. PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG ĐA DẠNG HÓA MẶT HÀNG XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM
    • 2.2.1. Phân tích đa dạng hóa dựa trên thống kê số lượng chủng loại mặt hàng
    • 2.2.2. Phân tích đa dạng hóa dựa trên chỉ số Herfindahl (HI)
    • 2.2.3. Phân tích đa dạng hóa dựa trên tỷ trọng xuất khẩu sản phẩm chế biến
    • 2.2.4. Phân tích đa dạng hóa dựa trên chỉ số Theil Etropy
    • 2.2.5. Phân tích đa dạng hóa lợi thế so sánh của các mặt hàng xuất khẩu
  • 2.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ ĐA DẠNG HÓA MẶT HÀNG XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM
    • 2.3.1. Những mặt tích cực
    • 2.3.2. Những hạn chế, thách thức
    • 2.3.3. Các nguyên nhân ảnh hưởng đến đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam

• Chương 3: ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA ĐA DẠNG HÓA MẶT HÀNG XUẤT KHẨU ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VIỆT NAM

  • 3.1. TỔNG QUAN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VIỆT NAM
    • 3.1.1. Quy mô và tốc độ tăng trưởng chung của nền kinh tế
    • 3.1.2. Quy mô và tốc độ tăng trưởng của các ngành
  • 3.2. PHÂN TÍCH ĐỊNH TÍNH TÁC ĐỘNG CỦA ĐA DẠNG HÓA MẶT HÀNG XUẤT KHẨU ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VIỆT NAM
    • 3.2.1. Mối quan hệ giữa đa dạng hóa chủng loại mặt hàng xuất khẩu và tăng trưởng kinh tế
    • 3.2.2. Mối quan hệ giữa chỉ số tập trung hóa mặt hàng xuất khẩu Herfindahl và tăng trưởng kinh tế
    • 3.2.3. Mối quan hệ giữa chỉ số đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu Theil Etropy và tăng trưởng kinh tế
    • 3.2.4. Mối quan hệ giữa tỷ lệ sản phẩm chế biến xuất khẩu và tăng trưởng kinh tế
    • 3.2.5. Mối quan hệ giữa đa dạng hóa lợi thế so sánh và tăng trưởng kinh tế
  • 3.3. PHÂN TÍCH ĐỊNH LƯỢNG TÁC ĐỘNG CỦA ĐA DẠNG HÓA MẶT HÀNG XUẤT KHẨU ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VIỆT NAM
    • 3.3.1. Vài nét về mô hình và phương pháp ước lượng
      • 3.3.1.1. Định dạng mô hình ước lượng
      • 3.3.1.2. Phương pháp định lượng
    • 3.3.2. Mô tả các biến và số liệu
    • 3.3.3. Định lượng mô hình và phân tích kết quả
      • 3.3.3.1 Kiểm định tính dừng của các biến
      • 3.3.3.2 Kết quả ước lượng mô hình tác động của đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu đến tăng trưởng kinh tế
      • 3.3.3.3. Phân tích hàm phản ứng (Impulse Response Function)
      • 3.3.3.4. Phân tích tác động của đa dạng hóa theo chiều sâu và đa dạng hóa theo chiều rộng đến tăng trưởng kinh tế
  • 3.4. ĐÁNH GIÁ CHUNG TÁC ĐỘNG CỦA ĐA DẠNG HÓA MẶT HÀNG XUẤT KHẨU ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VIỆT NAM

• Chương 4: ĐỊNH HƯỚNG ĐA DẠNG HÓA MẶT HÀNG XUẤT KHẨU VÀ CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN NHẰM THÚC ĐẨY TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VIỆT NAM

  • 4.1. CĂN CỨ ĐỊNH HƯỚNG ĐA DẠNG HÓA MẶT HÀNG XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2020, TẦM NHÌN 2030
    • 4.1.1. Xu thế phát triển của nền kinh tế toàn cầu tác động tới đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu trong thời gian tới
    • 4.1.2. Định hướng chiến lược phát triển kinh tế Việt Nam đến năm 2020
    • 4.1.3. Định hướng chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế của Việt Nam
    • 4.1.4. Định hướng xuất khẩu của Việt Nam
  • 4.2. QUAN ĐIỂM VÀ ĐỊNH HƯỚNG THỰC HIỆN ĐA DẠNG HÓA MẶT HÀNG XUẤT KHẨU ĐẾN NĂM 2020, TẦM NHÌN 2030
    • 4.2.1. Quan điểm thực hiện đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu
    • 4.2.2. Định hướng thực hiện đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Việt Nam
      • 4.2.2.1. Định hướng phương thức thực hiện đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu
      • 4.2.2.2. Định hướng phát triển mặt hàng xuất khẩu
      • 4.2.2.3. Định hướng lộ trình thực hiện đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu
  • 4.3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN ĐA DẠNG HÓA MẶT HÀNG XUẤT KHẨU NHẰM THÚC ĐẨY TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ VIỆT NAM
    • 4.3.1. Giải pháp xác định và hình thành danh mục mặt hàng xuất khẩu mũi nhọn để đa dạng hóa theo chiều sâu
    • 4.3.2. Giải pháp về đầu tư thực hiện đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu
    • 4.3.3. Giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu
    • 4.3.4. Giải pháp phát triển khoa học công nghệ nhằm đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu
    • 4.3.5. Giải pháp phát triển công nghiệp hỗ trợ nhằm thực hiện đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu
    • 4.3.6. Giải pháp về tài chính, tín dụng nhằm đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu
    • 4.3.7. Giải pháp hoàn thiện cơ chế chính sách quản lý và điều hành xuất khẩu
    • 4.3.8. Giải pháp xúc tiến thương mại thực hiện đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu

• KẾT LUẬN