Luận án Sự chuyển dịch quyền lực trong quan hệ quốc tế từ năm 2001 đến nay

Tên luận án:

SỰ CHUYỂN DỊCH QUYỀN LỰC TRONG QUAN HỆ QUỐC TẾ TỪ NĂM 2001 ĐẾN NAY

Ngành:

Quan hệ quốc tế

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Sự chuyển dịch quyền lực trong quan hệ quốc tế từ năm 2001 đến nay" của tác giả Vũ Vân Anh là một công trình nghiên cứu chuyên sâu về quá trình chuyển dịch quyền lực, một vấn đề trung tâm trong quan hệ quốc tế. Mục đích chính của luận án là làm rõ quá trình này diễn ra như thế nào từ năm 2001 đến nay, đánh giá các triển vọng cho đến năm 2035, và từ đó đề xuất những đối sách phù hợp cho Việt Nam.

Nghiên cứu áp dụng cách tiếp cận quyền lực cấu trúc để phân tích sự vận động của quyền lực giữa các nước lớn, vốn là trọng tâm của luận án. Phạm vi nghiên cứu bao gồm hệ thống quốc tế, với giai đoạn từ năm 2001 đến năm 2017 và dự báo đến năm 2035. Mốc thời gian năm 2001 được lựa chọn vì đây là thời điểm gắn với nhiều sự kiện lớn đánh dấu những thay đổi căn bản trong phân bố quyền lực toàn cầu, bao gồm sự kiện khủng bố 11/9, sự phục hồi kinh tế của Nga, và việc Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Luận án tập trung vào quá trình chuyển dịch quyền lực giữa các cường quốc như Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Nhật Bản, Nga và Trung Quốc, nhận định rằng sự chuyển dịch này diễn ra rõ nét nhất và có ảnh hưởng sâu rộng nhất đến quan hệ quốc tế.

Luận án đã hệ thống hóa các khái niệm liên quan, đồng thời đề xuất một khung phân tích chuyển dịch quyền lực cấu trúc dựa trên bốn tiền đề chính: biến đổi bên trong bản chất quyền lực, thay đổi tương quan lực lượng, điều chỉnh chính sách của các nước lớn, và những thay đổi trong môi trường quốc tế. Ba hình thức chuyển dịch quyền lực được xác định bao gồm nội sinh, ly tâm và ngoại sinh, với các ví dụ lịch sử minh họa.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng từ năm 2001 đến 2017, quyền lực trong hệ thống quốc tế đã dịch chuyển mạnh mẽ, đặc biệt trong cấu trúc kinh tế, nơi vai trò lãnh đạo của Mỹ được san sẻ dần cho các đồng minh và các cường quốc mới nổi, đặc biệt là Trung Quốc. Trong cấu trúc an ninh, sự chuyển dịch diễn ra chủ yếu theo hình thức nội sinh. Luận án cũng xây dựng các kịch bản chuyển dịch quyền lực đến năm 2035, dự báo quá trình ly tâm sẽ tiếp tục diễn ra. Từ đó, luận án đề xuất chính sách xây dựng cộng đồng và củng cố năng lực quốc gia là giải pháp bền vững nhất cho Việt Nam trong bối cảnh địa chính trị phức tạp, đặc biệt trong quan hệ với Trung Quốc và vấn đề Biển Đông.

Mục lục chi tiết:

• CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ LỊCH SỬ

  • 1.1. Cơ sở lý luận

    • 1.1.1. Khái niệm

      • 1.1.1.1. Khái niệm quyền lực
      • 1.1.1.2. Khái niệm chuyển dịch quyền lực
      • 1.1.1.3. Các khái niệm liên quan

    • 1.1.2. Các quan niệm về chuyển dịch quyền lực

      • 1.1.2.1. Chuyển dịch trong nguồn lực
      • 1.1.2.2. Chuyển dịch quyền lực quan hệ
      • 1.1.2.3. Chuyển dịch quyền lực cấu trúc

    • 1.1.3. Khung phân tích chuyển dịch quyền lực cấu trúc

      • 1.1.3.1. Những tiền đề cho chuyển dịch quyền lực
      • 1.1.3.2. Các hình thức chuyển dịch quyền lực

  • 1.2. Cơ sở lịch sử

    • 1.2.1. Chuyển dịch quyền lực nội sinh giữa Anh – Mỹ trong cấu trúc kinh tế (1918-1945)
    • 1.2.2. Chuyển dịch quyền lực ngoại sinh giữa Mỹ và Liên Xô trong hệ thống quốc tế Yalta (1945-1991)
    • 1.2.3. Chuyển dịch quyền lực ly tâm giữa Liên Xô và Trung Quốc trong hệ thống xã hội chủ nghĩa trong Chiến tranh Lạnh

• CHƯƠNG 2: TIỀN ĐỀ VÀ QUÁ TRÌNH CHUYỂN DỊCH QUYỀN LỰC TRONG QUAN HỆ QUỐC TẾ TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2017

  • 2.1. Những tiền đề cho quá trình chuyển dịch quyền lực từ năm 2001

    • 2.1.1. Biến đổi bên trong quyền lực
    • 2.1.2. Thay đổi tương quan lực lượng
    • 2.1.3. Một số điều chỉnh chính sách của các nước lớn
    • 2.1.4. Những thay đổi trong môi trường quốc tế

  • 2.2. Quá trình chuyển dịch quyền lực trong các cấu trúc của hệ thống quốc tế từ năm 2001 đến năm 2017

    • 2.2.1. Chuyển dịch quyền lực trong cấu trúc kinh tế
    • 2.2.2. Chuyển dịch quyền lực trong cấu trúc an ninh – chính trị

• CHƯƠNG 3: TRIỂN VỌNG CHUYỂN DỊCH QUYỀN LỰC ĐẾN NĂM 2035 VÀ ĐỐI SÁCH CỦA VIỆT NAM

  • 3.1. Triển vọng chuyển dịch quyền lực đến năm 2035

    • 3.1.1. Các kịch bản chuyển dịch quyền lực đến năm 2035
    • 3.1.2. Đánh giá các kịch bản

  • 3.2. Đối sách của Việt Nam

    • 3.2.1. Cơ hội và thách thức đối với Việt Nam

      • 3.2.1.1. Cơ hội
      • 3.2.1.2. Thách thức

    • 3.2.2. Một số gợi ý cho Việt Nam