RỦI RO BIẾN ĐỘNG GIÁ VÀ HIỆU ỨNG LÂY LAN TRÊN THỊ TRƯỜNG XĂNG DẦU VIỆT NAM
Tài chính - Ngân hàng
Luận án "Rủi ro biến động giá và hiệu ứng lây lan trên thị trường xăng dầu Việt Nam" của tác giả Huỳnh Đức Trường, được hoàn thành tại Trường Đại học Kinh tế TP.HCM vào năm 2016, tập trung vào chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng. Đề tài xuất phát từ thực trạng các thị trường dầu mỏ ngày càng tự do, dẫn đến biến động giá lớn và rủi ro thị trường cao, gây tổn thất nặng nề cho các bên liên quan. Tại Việt Nam, kết quả kinh doanh xăng dầu của các doanh nghiệp đầu mối và việc điều tiết giá xăng dầu của Nhà nước phụ thuộc rất lớn vào sự biến động của giá Platts Singapore. Do đó, việc nghiên cứu biến động giá, dự báo và đánh giá giá trị rủi ro (VaR) là cực kỳ cần thiết. Luận án cũng mở rộng xem xét mối quan hệ phụ thuộc rủi ro giữa giá Platts Singapore với giá dầu thô thế giới (WTI, Brent) và thị trường chứng khoán Việt Nam, một lĩnh vực mà các nghiên cứu định lượng tại Việt Nam còn hạn chế.
Mục tiêu chính của nghiên cứu là đo lường độ biến động giá xăng dầu Việt Nam theo định giá Platts Singapore bằng mô hình VaR sử dụng phương pháp GED-TGARCH. Đồng thời, luận án kiểm định hiệu ứng lây lan giữa các thị trường WTI, Brent, Platts Singapore và giữa Platts Singapore với thị trường chứng khoán Việt Nam. Từ đó, đề xuất những hàm ý để áp dụng vào thực tiễn quản trị rủi ro giá xăng dầu Việt Nam.
Về phương pháp nghiên cứu, luận án chủ yếu sử dụng phương pháp định lượng trong lĩnh vực tài chính, kết hợp với phương pháp định tính. Cụ thể, mô hình TGARCH dựa trên phân phối sai số tổng quát (GED) được áp dụng để đo lường độ biến động giá xăng dầu, có xem xét điểm gãy cấu trúc. Mô hình MGARCH và Copula được sử dụng để kiểm định hiệu ứng lây lan. Phạm vi nghiên cứu sử dụng dữ liệu giá giao ngay hàng ngày của các thành phẩm xăng dầu (RON 92, Naphtha, DO 0,05, FO180), giá dầu thô WTI, Brent và VN-Index.
Những đóng góp khoa học của đề tài bao gồm việc hệ thống hóa các nghiên cứu về rủi ro và VaR sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2008, đồng thời đề xuất các phương pháp đo lường rủi ro và phân tích hiệu ứng lây lan mới tại Việt Nam. Về mặt thực tiễn, luận án cung cấp các điểm mới trong nhận thức, đánh giá và đề xuất giải pháp quản trị rủi ro kinh doanh xăng dầu phù hợp với thực tiễn Việt Nam, đặc biệt là lần đầu tiên áp dụng VaR với TGARCH-GED và mô hình điểm gãy cấu trúc, cũng như mô hình Copula để phân tích hiệu ứng lây lan trên thị trường xăng dầu Việt Nam.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng VaR với phương pháp TGARCH-GED có thể dùng để dự báo giá xăng dầu ngắn hạn, hỗ trợ quản trị rủi ro một cách khoa học. Nghiên cứu cũng xác định hiệu ứng lây lan và sự tương tác giữa Platts Singapore với WTI và Brent, cho thấy sự phụ thuộc của giá Platts Singapore vào Brent mạnh hơn WTI. Luận án cũng đưa ra nhiều hàm ý chính sách và kiến nghị cụ thể cho Chính phủ, các cơ quan quản lý nhà nước, ngân hàng, tổ chức tài chính, doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu và các đối tượng tiêu dùng trực tiếp để nâng cao hiệu quả quản lý và phòng ngừa rủi ro giá xăng dầu. Luận án kỳ vọng mở ra hướng nghiên cứu mới về ứng dụng mô hình copula trong đánh giá hiệu ứng lây lan tại Việt Nam.