Luận Án Tiến Sĩ Khoa Học Giáo Dục – Giáo Dục Tính Tự Lập Dựa Trên Tiếp Cận Quyền Tham Gia Cho Trẻ Mẫu Giáo 3-4 Tuổi

Tên luận án:

GIÁO DỤC TÍNH TỰ LẬP DỰA TRÊN TIẾP CẬN QUYỀN THAM GIA CHO TRẺ MẪU GIÁO 3 - 4 TUỔI

Ngành:

GIÁO DỤC MẦM NON (Mã số: 9.14.01.01)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ "Giáo dục tính tự lập dựa trên tiếp cận quyền tham gia cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi" thuộc chuyên ngành Giáo dục Mầm non, do Nguyễn Thị Nhung thực hiện tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Đề tài tập trung giải quyết vấn đề tính tự lập (TTL) còn hạn chế ở trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi trong bối cảnh thực tiễn giáo dục mầm non Việt Nam, nơi người lớn chưa thực sự tin tưởng và trao quyền tham gia (TCQTG) cho trẻ. Luận án đặt giả thuyết rằng việc xây dựng và áp dụng các biện pháp giáo dục TTL dựa trên TCQTG sẽ nâng cao hiệu quả GD TTL cho trẻ.

Mục đích nghiên cứu của luận án là đề xuất các biện pháp GD TTL dựa trên TCQTG nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục cho trẻ 3 - 4 tuổi. Để thực hiện điều này, nghiên cứu đã khảo sát thực trạng GD TTL dựa trên TCQTG cho trẻ 3 - 4 tuổi tại một số trường mầm non ở Hà Nội, đánh giá nhận thức của giáo viên và cha mẹ, các phương pháp và hình thức giáo dục đang được áp dụng, cũng như mức độ tự lập của trẻ. Kết quả khảo sát cho thấy đa số giáo viên và cha mẹ nhận thức được tầm quan trọng của GD TTL, nhưng việc thực hiện còn nhiều hạn chế như sĩ số lớp đông, cha mẹ chưa hợp tác, giáo viên chưa nắm bắt hết nhu cầu của trẻ, và sự phối hợp giữa gia đình - nhà trường chưa chặt chẽ. Mức độ TTL chung của trẻ ở mức trung bình, đặc biệt khả năng tự lập trong giao tiếp còn hạn chế.

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, luận án đã đề xuất 05 biện pháp GD TTL dựa trên TCQTG: lập kế hoạch giáo dục, xây dựng môi trường giáo dục đáp ứng nhu cầu tự lập và quyền tham gia, tổ chức đa dạng các hoạt động thực hành/trải nghiệm, động viên/khích lệ kịp thời, và phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường - gia đình. Các biện pháp này được thiết kế theo các nguyên tắc đảm bảo quyền tham gia của trẻ, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, tính hệ thống, tính thực tiễn và sự phối hợp.

Quá trình thực nghiệm đã chứng minh hiệu quả và tính khả thi của các biện pháp đề xuất. Sau thực nghiệm, mức độ TTL của trẻ nhóm thực nghiệm tăng lên đáng kể, đạt mức cao, trong khi nhóm đối chứng không có sự thay đổi đáng kể. Điều này khẳng định rằng việc áp dụng các biện pháp GD TTL dựa trên TCQTG, với trọng tâm là trao quyền, tạo cơ hội thực hành, khuyến khích và phối hợp đồng bộ, có vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển tính tự lập ở trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài
  • 2. Mục đích nghiên cứu
  • 3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
    • 3.1. Khách thể nghiên cứu
    • 3.2. Đối tượng nghiên cứu
  • 4. Giả thuyết khoa học
  • 5. Nhiệm vụ nghiên cứu
    • 5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận của GD TTL dựa trên TCQTG cho trẻ MG 3 - 4 tuổi.
    • 5.2. Nghiên cứu thực trạng GD TTL dựa trên TCQTG cho trẻ MG 3 - 4 tuổi.
    • 5.3. Đề xuất một số BP GD TTL dựa trên TCQTG cho trẻ MG 3 - 4 tuổi
    • 5.4. Thực nghiệm một số BP GD TTL dựa trên TCQTG cho trẻ MG 3 - 4 tuổi.
  • 6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
    • 6.1. Về nội dung nghiên cứu
    • 6.2. Về khách thể nghiên cứu
    • 6.3. Về địa bàn nghiên cứu
  • 7. Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu
    • 7.1. Cách tiếp cận
    • 7.2. Phương pháp nghiên cứu
  • 8. Những luận điểm bảo vệ
  • 9. Những đóng góp mới của luận án
    • 9.1. Về lý luận
    • 9.2. Về thực tiễn
  • 10. Cấu trúc của luận án

• Chương 1 CỞ SỞ LÝ LUẬN CỦA GIÁO DỤC TÍNH TỰ LẬP DỰA TRÊN TIẾP CẬN QUYỀN THAM GIA CHO TRẺ MẪU GIÁO 3 - 4 TUỔI

  • 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
    • 1.1.1. Những nghiên cứu về tính tự lập và tính tự lập của trẻ mầm non:
    • 1.1.2. Những nghiên cứu về giáo dục tính tự lập cho trẻ mầm non
      • 1.1.2.1. Những nghiên cứu về mục tiêu giáo dục tính tự lập cho trẻ mầm non:
      • 1.1.2.2. Những nghiên cứu về nội dung giáo dục tính tự lập cho trẻ mầm non:
      • 1.1.2.3. Những nghiên cứu về hình thức giáo dục tính tự lập cho trẻ mầm non
      • 1.1.2.4. Những nghiên cứu về công cụ, cách thức đánh giá mức độ tự lập của trẻ mầm non:
    • 1.1.3. Những nghiên cứu về tiếp cận quyền tham gia trong giáo dục tính tự lập cho trẻ mâm non
      • 1.1.3.1. Những nghiên cứu về quyền tham gia của trẻ mầm non:
      • 1.1.3.2. Những nghiên cứu về tiếp cận QTG trong GD TTL cho trẻ mầm non:
      • 1.1.3.3. Những nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến giáo dục tính tự lập cho trẻ mầm non:
    • Khái quát chung về tổng quan nghiên cứu vấn đề
  • 1.2. Tính tự lập của trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi và giáo dục tính tự lập cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi
    • 1.2.1. Tính tự lập của trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi
      • 1.2.1.1. Khái niệm tính tự lập của trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi:
      • 1.2.1.2. Cấu trúc tính tự lập của trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi:
      • 1.2.1.3. Biểu hiện tính tự lập của trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi:
      • 1.2.1.4. Sự hình thành, phát triển tính tự lập của trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi
    • 1.2.2. Giáo dục tính tự lập cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi
      • 1.2.2.1. Khái niệm giáo dục tính tự lập cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi:
      • 1.2.2.2. Ý nghĩa của giáo dục tính tự lập cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi:
  • 1.3. Tiếp cận quyền tham gia trong giáo dục tính tự lập cho trẻ mẫu giáo 3 – 4 tuổi
    • 1.3.1. Khái niệm tham gia và quyền tham gia của trẻ em
      • 1.3.1.1. Khái niệm tham gia của trẻ em:
      • 1.3.1.2. Khái niệm quyền tham gia của trẻ em:
      • 1.3.1.3. Vai trò của QTG đối với việc GD trẻ nói chung và GD TTL cho trẻ MG 3 - 4 tuổi:
    • 1.3.2. Khái niệm tiếp cận quyền tham gia trong giáo dục trẻ mầm non:
    • 1.3.3. Các mức độ tham gia của trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi trong giáo dục tính tự lập:
  • 1.4. Quá trình giáo dục tính tự lập dựa trên tiếp cận quyền tham gia cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi
    • 1.4.1. Khái niệm giáo dục tính tự lập dựa trên tiếp cận quyền tham gia cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi:
    • 1.4.2. Mục tiêu giáo dục tính tự lập dựa trên tiếp cận quyền tham gia cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi:
    • 1.4.3. Nội dung giáo dục tính tự lập dựa trên tiếp cận quyền tham gia cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi
    • 1.4.4. Phương pháp, biện pháp giáo dục tính tự lập dựa trên tiếp cận quyền tham gia cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi
      • 1.4.4.1. Phương pháp:
      • 1.4.4.2. Biện pháp:
    • 1.4.5. Hình thức giáo dục tính tự lập dựa trên tiếp cận quyền tham gia cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi:
    • 1.4.6. Đánh giá kết quả giáo dục tính tự lập dựa trên tiếp cận quyền tham gia cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi
  • 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến giáo dục tính tự lập dựa trên tiếp cận quyền tham gia cho trẻ mẫu giáo 3 – 4 tuổi
    • 1.5.1. Nhà trường
    • 1.5.2. Gia đình:
    • 1.5.3. Sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường:
    • 1.5.4. Trẻ em

• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

• Chương 2 THỰC TRẠNG GIÁO DỤC TÍNH TỰ LẬP DỰA TRÊN TIẾP CẬN QUYỀN THAM GIA CHO TRẺ MẪU GIÁO 3 - 4 TUỔI

  • 2.1. Khái quát quá trình khảo sát
    • 2.1.1. Mục đích khảo sát
    • 2.1.2. Đối tượng và địa bàn khảo sát
      • 2.1.2.1. Đối tượng khảo sát
      • 2.1.2.2. Địa bàn khảo sát:
    • 2.1.3. Quy trình và thời gian khảo sát
    • 2.1.4. Nội dung khảo sát
    • 2.1.5. Phương pháp và công cụ khảo sát:
    • 2.1.6. Tiêu chí và cách đánh giá
      • 2.1.6.1. Tiêu chí và cách đánh giá việc thực hiện quá trình GD TTL cho trẻ MG 3 - 4 tuổi của GVMN:
      • 2.1.6.2. Tiêu chí và cách đánh giá mức độ TTL của trẻ MG 3 - 4 tuổi
  • 2.2. Kết quả khảo sát
    • 2.2.1. Thực trạng giáo dục tính tự lập dựa trên tiếp cận quyền tham gia cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi tại trường mầm non
      • 2.2.1.1. Nhận thức của GV về tầm quan trọng của GD TTL dựa trên TCQTG cho trẻ MG 3 - 4 tuổi:
      • 2.2.1.2. Thực trạng thực hiện nội dung GD TTL dựa trên TCQTG cho trẻ MG 3 - 4 tuổi của GVMN:
      • 2.2.1.3. Thực trạng tích hợp nội dung GD TTL dựa trên TCQTG cho trẻ MG 3 - 4 tuổi trong các hoạt động GD do GVMN tổ chức:
      • 2.2.1.4. Thực trạng sử dụng phương pháp GD TTL dựa trên TCQTG cho trẻ MG 3 - 4 tuổi của GVMN:
      • 2.2.1.5. Thực trạng sử dụng các hình thức GD TTL dựa trên TCQTG cho trẻ MG 3 - 4 tuổi của GVMN:
      • 2.2.1.6. Thực trạng sử dụng các biện pháp GD TTL dựa trên TCQTG cho trẻ MG 3 - 4 tuổi của GVMN:
      • 2.2.1.7. Thuận lợi của GV trong GD TTL dựa trên TCQTG cho trẻ MG 3 - 4 tuổi:
      • 2.2.1.8. Khó khăn của GV trong GD TTL dựa trên TCQTG cho trẻ MG 3 - 4 tuổi:
      • 2.2.1.9. Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến GD TTL dựa trên TCQTG cho trẻ MG 3 - 4 tuổi tại trường mầm non:
      • 2.2.1.10. Thực trạng phối hợp nhà trường và gia đình GD TTL dựa trên TCQTG cho trẻ MG 3 - 4 tuổi
    • 2.2.2. Thực trạng giáo dục tính tự lập dựa trên tiếp cận quyền tham gia cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi tại gia đình
      • 2.2.2.1. Nhận thức của các bậc cha mẹ về sự cần thiết của GD TTL dựa trên TCQTG cho trẻ MG 3 - 4 tuổi:
      • 2.2.2.2. Thực trạng thực hiện nội dung GD TTL dựa trên TCQTG cho trẻ MG 3 - 4 tuổi tại gia đình:
      • 2.2.2.3. Thực trạng sử dụng các biện pháp GD TTL dựa trên TCQTG cho trẻ MG 3 - 4 tuổi tại gia đình:
      • 2.2.2.4. Những khó khăn trong việc GD TTL dựa trên TCQTG cho trẻ MG 3 - 4 tuổi tại gia đình
    • 2.2.3. Thực trạng mức độ tính tự lập của trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi:
    • 2.2.4. Đánh giá chung về thực trạng

• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2

• Chương 3. BIỆN PHÁP GIÁO DỤC TÍNH TỰ LẬP DỰA TRÊN TIẾP CẬN QUYỀN THAM GIA CHO TRẺ MẪU GIÁO 3 - 4 TUỔI

  • 3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp giáo dục tính tự lập dựa trên tiếp cận quyền tham gia cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi
    • 3.1.1. Đảm bảo quyền tham gia của trẻ:
    • 3.1.2. Đảm bảo phù hợp với đặc điểm của trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi và đặc điểm riêng của từng trẻ:
    • 3.1.3. Đảm bảo tính hệ thống và liên tục:
    • 3.1.4. Đảm bảo tính thực tiễn:
    • 3.1.5. Đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và gia đình:
  • 3.2. Biện pháp giáo dục tính tự lập dựa trên tiếp cận quyền tham gia cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi
    • 3.2.1. Biện pháp 1. Lập kế hoạch giáo dục tính tự lập dựa trên tiếp cận quyền tham gia cho trẻ MG 3 - 4 tuổi
    • 3.2.2. Biện pháp 2. Xây dựng và sử dụng môi trường giáo dục đáp ứng nhu cầu tự lập và quyền tham gia của trẻ MG 3 - 4 tuổi
    • 3.2.3. Biện pháp 3. Tổ chức đa dạng các hoạt động thực hành, trải nghiệm đáp ứng nhu cầu tự lập và quyền tham gia của trẻ MG 3 - 4 tuổi
    • 3.2.4. Biện pháp 4. Động viên, khích lệ kịp thời khi trẻ tự lập thực hiện tốt các hoạt động phù hợp với khả năng của trẻ
    • 3.2.5. Biện pháp 5: Phối hợp giữa nhà trường và gia đình tổ chức các hoạt động giáo dục tính tự lập dựa trên tiếp cận quyền tham gia cho trẻ MG 3 - 4 tuổi
  • 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp giáo dục tính tự lập dựa trên tiếp cận quyền tham gia cho trẻ mẫu giáo 3 - 4 tuổi:

• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3

• Chương 4. THỰC NGHIỆM BIỆN PHÁP GIÁO DỤC TÍNH TỰ LẬP DỰA TRÊN TIẾP CẬN QUYỀN THAM GIA CHO TRẺ MẪU GIÁO 3 - 4 TUỔI

  • 4.1. Khái quát quá trình thực nghiệm
    • 4.1.1. Mục đích thực nghiệm
    • 4.1.2. Nội dung thực nghiệm
    • 4.1.3. Thời gian và địa điểm thực nghiệm
    • 4.1.4. Tiến trình thực nghiệm
      • 4.1.4.1. Chọn mẫu thực nghiệm:
      • 4.1.4.2. Xây dựng chương trình thực nghiệm:
      • 4.1.4.3. Bồi dưỡng giáo viên tham gia nhóm thực nghiệm:
      • 4.1.4.4. Triển khai thực nghiệm
    • 4.1.5. Tiêu chí và cách đánh giá kết quả thực nghiệm
      • 4.1.5.1. Tiêu chí đánh giá:
      • 4.1.5.2. Cách đánh giá:
  • 4.2. Kết quả thực nghiệm
    • 4.2.1. Kết quả thực nghiệm thăm dò:
    • 4.2.2. Kết quả thực nghiệm chính thức
      • 4.2.2.1. Kết quả khảo sát trước TN:
      • 4.2.2.2. Kết quả khảo sát sau thực nghiệm:
      • 4.2.2.3. So sánh mức độ TTL của trẻ trước và sau thực nghiệm
  • 4.3. Phân tích trường hợp điển hình
    • 4.3.1. Phân tích kết quả thực nghiệm trên trẻ 1 (N.Ν.Α.Κ)
    • 4.3.2. Phân tích kết quả thực nghiệm trên trẻ 2 (N.Q.T)
    • 4.3.3. Phân tích kết quả thực nghiệm trên trẻ 3 (B.L.P)
    • 4.3.4. Tổng hợp mức độ phát triển TTL trong quá trình TN của ba trường hợp điển hình

• KẾT LUẬN CHƯƠNG 4

• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

  • 1. Kết luận
  • 2. Kiến nghị sư phạm
    • 2.1. Đối với các cơ quan quản lí giáo dục mầm non
    • 2.2. Đối với cơ sở đào tạo giáo viên mầm non
    • 2.3. Đối với trường mầm non và giáo viên mầm non
    • 2.4. Đối với gia đình trẻ