Luận án Quyền tự chủ của chính quyền cấp tỉnh trong bối cảnh phân cấp, phân quyền ở Việt Nam hiện nay

Tên luận án:

QUYỀN TỰ CHỦ CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP TỈNH TRONG BỐI CẢNH PHÂN CẤP, PHÂN QUYỀN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Ngành:

CHÍNH TRỊ HỌC

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Quyền tự chủ của chính quyền cấp tỉnh trong bối cảnh phân cấp, phân quyền ở Việt Nam hiện nay" là một công trình nghiên cứu tiến sĩ thuộc ngành Chính trị học (Mã số: 931 02 01). Đề tài này tập trung giải quyết yêu cầu cấp thiết về việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp nhằm đảm bảo quyền tự chủ của chính quyền cấp tỉnh trong thực thi quyền lực nhà nước tại Việt Nam, đặc biệt trong giai đoạn 2021-2030.

Luận án được đặt trong bối cảnh xu hướng đẩy mạnh phân quyền cho địa phương trên thế giới từ những năm 1980 và quá trình chuyển đổi mạnh mẽ của Việt Nam sang nền kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế. Tác giả đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về quyền tự chủ của chính quyền cấp tỉnh, làm rõ các khái niệm cơ bản như chính quyền địa phương, chính quyền cấp tỉnh và quyền tự chủ của chính quyền cấp tỉnh, cũng như cách tiếp cận, nội dung và các mức độ phân cấp, phân quyền. Đồng thời, luận án cũng phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quyền tự chủ này.

Qua đánh giá thực trạng pháp lý và thực tiễn thực hiện quyền tự chủ của chính quyền cấp tỉnh, nghiên cứu chỉ ra những biến đổi tích cực trong tổ chức và hoạt động, đặc biệt ở các lĩnh vực tài chính – ngân sách, cung ứng dịch vụ công, và tổ chức bộ máy, nhân sự. Việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đã góp phần tăng nguồn lực, không gian chính sách và nâng cao năng lực tự chủ cho các địa phương. Tuy nhiên, luận án cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế cố hữu như năng lực tự chủ tài chính còn thấp, mô hình phân cấp ngân sách chưa khuyến khích hiệu quả, việc phân cấp trong cung ứng dịch vụ công còn thiếu điều kiện đảm bảo, và mô hình tổ chức bộ máy vẫn chưa thoát khỏi cơ chế tập trung, chậm đổi mới.

Trên cơ sở đó, luận án đề xuất các định hướng và giải pháp đồng bộ, bao gồm đổi mới nhận thức, hoàn thiện cơ sở pháp lý (tài chính, dịch vụ công, tổ chức bộ máy và nhân sự), tổ chức hợp lý mô hình chính quyền địa phương theo từng địa bàn lãnh thổ, và đảm bảo nguồn lực tài chính, nhân sự tương xứng để tăng cường quyền tự chủ của chính quyền cấp tỉnh.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài luận án
  • 2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
    • 2.1. Mục đích nghiên cứu
    • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận án
  • 5. Đóng góp mới về khoa học của luận án
  • 6. Ý nghĩa của luận án
  • 7. Kết cấu của luận án

• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

  • 1.1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ QUYỀN TỰ CHỦ CỦA CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG
    • 1.1.1. Các công trình bàn về khái niệm phân cấp, phân quyền và cơ sở hình thành quyền tự chủ của chính quyền địa phương
    • 1.1.2. Nhóm các công trình nghiên cứu về nội dung, phạm vi quyền tự chủ của chính quyền địa phương
  • 1.2. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ QUYỀN TỰ CHỦ CỦA CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG Ở VIỆT NAM
    • 1.2.1. Nhóm các công trình nghiên cứu địa vị pháp lý của chính quyền địa phương ở Việt Nam
    • 1.2.2. Nhóm các công trình nghiên cứu về thực trạng mối quan hệ giữa chính quyền trung ương và chính quyền địa phương trên cơ sở phân cấp, phân quyền
    • 1.2.3. Các công trình bàn về thực trạng quyền tự chủ của chính quyền cấp tỉnh ở Việt Nam
    • 1.2.4. Các công trình bàn về kinh nghiệm, phương thức đổi mới tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương ở Việt Nam hiện nay
  • 1.3. ĐÁNH GIÁ TỔNG QUAN VỀ CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU
    • 1.3.1. Những nội dung liên quan đến chủ đề quyền tự chủ của chính quyền cấp tỉnh đã được làm rõ trong các công trình nghiên cứu trên thế giới và ở Việt Nam
    • 1.3.2. Một số vấn đề cần được tiếp tục nghiên cứu làm rõ

• Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN TỰ CHỦ CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP TỈNH TRONG BỐI CẢNH PHÂN CẤP, PHÂN QUYỀN Ở VIỆT NAM

  • 2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN TỰ CHỦ CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP TỈNH Ở VIỆT NAM
    • 2.1.1. Một số khái niệm cơ bản
      • 2.1.1.1. Khái niệm chính quyền địa phương
      • 2.1.1.2. Khái niệm chính quyền cấp tỉnh
      • 2.1.1.3. Khái niệm quyền tự chủ của chính quyền cấp tỉnh
    • 2.1.2. Cách tiếp cận, nội dung và mức độ phân cấp, phân quyền đối với chính quyền cấp tỉnh trong thực thi quyền lực nhà nước ở địa phương
      • 2.1.2.1. Cách tiếp cận về phân cấp, phân quyền trong thực thi quyền lực nhà nước
      • 2.1.2.2. Nội dung phân cấp, phân quyền đối với chính quyền cấp tỉnh trong thực thi quyền lực nhà nước ở địa phương
      • 2.1.2.3. Các mức độ phân cấp, phân quyền đối với chính quyền cấp tỉnh trong thực thi quyền lực nhà nước ở địa phương
  • 2.2. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYỀN TỰ CHỦ CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP TỈNH TRONG THỰC THI QUYỀN LỰC NHÀ NƯỚC Ở VIỆT NAM
    • 2.2.1. Hình thức nhà nước và mô hình chính quyền địa phương
    • 2.2.2. Cách mạng khoa học công nghệ và quá trình toàn cầu hoá
    • 2.2.3. Cơ sở kinh tế và mục tiêu phát triển của quốc gia
    • 2.2.4. Tính đặc thù và trình độ phát triển của địa phương
    • 2.2.5. Trình độ, năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức và các nguồn lực khác

• Chương 3: THỰC TRẠNG QUYỀN TỰ CHỦ CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP TỈNH TRONG BỐI CẢNH PHÂN CẤP, PHÂN QUYỀN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

  • 3.1. THỰC TRẠNG QUYỀN TỰ CHỦ CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP TỈNH TRÊN PHƯƠNG DIỆN PHÁP LÝ
    • 3.1.1. Quyền tự chủ của chính quyền cấp tỉnh trong lĩnh vực tài chính, ngân sách
    • 3.1.2. Quyền tự chủ của chính quyền cấp tỉnh trong cung ứng dịch vụ công
    • 3.1.3. Quyền tự chủ của chính quyền cấp tỉnh về tổ chức bộ máy và nhân sự
  • 3.2. THỰC TRẠNG THỰC HIỆN QUYỀN TỰ CHỦ CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP TỈNH VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA HIỆN NAY
    • 3.2.1. Thực trạng thực hiện quyền tự chủ của chính quyền cấp tỉnh trong lĩnh vực tài chính - ngân sách
    • 3.2.2. Thực trạng thực hiện quyền tự chủ của chính quyền cấp tỉnh trong lĩnh vực cung ứng dịch vụ công
    • 3.2.3. Thực trạng thực hiện quyền tự chủ của chính quyền cấp tỉnh trong lĩnh vực về tổ chức bộ máy và nhân sự
    • 3.2.4. Hạn chế, nguyên nhân và vấn đề đặt ra trong việc thực hiện quyền tự chủ của chính quyền cấp tỉnh ở Việt Nam hiện nay
      • 3.2.4.1. Một số hạn chế trong việc thực hiện quyền tự chủ của chính quyền cấp tỉnh và nguyên nhân
      • 3.2.4.2. Một số vấn đề đặt ra từ việc thực hiện quyền tự chủ của chính quyền cấp tỉnh ở Việt Nam hiện nay

• Chương 4: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM QUYỀN TỰ CHỦ CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP TỈNH TRONG BỐI CẢNH PHÂN CẤP, PHÂN QUYỀN Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2021-2024

  • 4.1. MỘT SỐ ĐỊNH HƯỚNG BẢO ĐẢM QUYỀN TỰ CHỦ CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP TỈNH TRONG BỐI CẢNH PHÂN CẤP, PHÂN QUYỀN Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2021-2024
    • 4.1.1. Bảo đảm quyền tự chủ cho chính quyền cấp tỉnh phải phù hợp với tính thống nhất của quyền lực nhà nước, bảo đảm sự toàn vẹn lãnh thổ quốc gia
    • 4.1.2. Bảo đảm quyền tự chủ cho chính quyền cấp tỉnh phải gắn liền với việc hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng thống nhất, đồng bộ, bảo đảm tính hiệu lực, hiệu quả và phù hợp với từng địa bàn lãnh thổ
    • 4.1.3. Bảo đảm quyền tự chủ cho chính quyền cấp tỉnh phải đi kèm với các điều kiện cần thiết để thực thi nhiệm vụ, quyền hạn được phân cấp, phân quyền có hiệu lực, hiệu quả
    • 4.1.4. Bảo đảm quyền tự chủ cho chính quyền cấp tỉnh phải đi đôi với tăng cường kiểm soát quyền lực nhà nước ở địa phương
  • 4.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM QUYỀN TỰ CHỦ CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP TỈNH TRONG BỐI CẢNH PHÂN CẤP, PHÂN QUYỀN Ở VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2021-2024
    • 4.2.1. Tiếp tục đổi mới nhận thức và hoàn thiện cơ sở lý luận về bảo đảm quyền tự chủ của chính quyền cấp tỉnh trong thực thi quyền lực nhà nước ở địa phương
    • 4.2.2. Tiếp tục xây dựng, hoàn thiện cơ sở pháp lí bảo đảm quyền tự chủ của chính quyền cấp tỉnh trong thực thi quyền lực nhà nước trên các lĩnh vực cơ bản
    • 4.2.3. Tổ chức hợp lí mô hình chính quyền địa phương phù hợp với từng địa bàn lãnh thổ
    • 4.2.4. Bảo đảm nguồn lực tài chính và nhân sự đáp ứng yêu cầu tăng cường quyền tự chủ của chính quyền cấp tỉnh trong thực thi quyền lực nhà nước ở địa phương
      • 4.2.4.1. Bảo đảm nguồn lực tài chính đối với chính quyền cấp tỉnh trong thực thi quyền lực nhà nước ở địa phương
      • 4.2.4.2. Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức chính quyền cấp tỉnh đáp ứng yêu cầu nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong thực thi quyền lực nhà nước ở địa phương