Tên luận án:
Quyền bào chữa của bị can, bị cáo là người chưa thành niên trong tố tụng hình sự Việt Nam
Ngành:
Luật học
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Quyền bào chữa của bị can, bị cáo là người chưa thành niên trong tố tụng hình sự Việt Nam" tập trung giải quyết yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao hiệu quả cơ chế bảo đảm quyền bào chữa (QBC) cho người chưa thành niên (CTN) trong tố tụng hình sự (TTHS) tại Việt Nam. Đề tài xuất phát từ thực trạng pháp luật TTHS hiện hành, đặc biệt là Bộ luật TTHS năm 2003, tuy đã có chương riêng cho CTN nhưng vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập trong quy định và thực tiễn áp dụng, dẫn đến sự tùy tiện của cơ quan tiến hành tố tụng và xâm phạm quyền lợi của CTN.
Nghiên cứu này làm rõ các vấn đề lý luận về QBC của CTN, vai trò, đặc điểm nội dung và hình thức thực hiện quyền này trong TTHS Việt Nam. Luận án cũng khái quát quá trình hình thành và phát triển của chế định QBC, đồng thời phân tích thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành, chỉ ra những vướng mắc và nguyên nhân gây ra. Bên cạnh đó, đề tài thực hiện so sánh quy định pháp luật về QBC của CTN tại một số quốc gia điển hình như Cộng hòa Pháp, Hoa Kỳ, Liên Bang Nga và Cộng hòa nhân dân Trung Hoa để rút ra kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp.
Các giải pháp được đề xuất nhằm hoàn thiện pháp luật TTHS, bao gồm việc cụ thể hóa các quy định, xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan và người tiến hành tố tụng, nâng cao năng lực nhận thức và áp dụng pháp luật thông qua đào tạo chuyên trách. Đặc biệt, luận án kiến nghị việc thành lập Tòa chuyên trách cho người CTN nhằm đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, hội nhập quốc tế và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của trẻ em. Luận án đóng góp vào việc hoàn thiện lý luận và thực tiễn, góp phần giải quyết đúng đắn các vụ án hình sự liên quan đến CTN.
Mục lục chi tiết:
- Phần 1: PHẦN MỞ ĐẦU
- 1. Tính cấp thiết của đề tài
- 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
- 2.1. Mục đích nghiên cứu
- 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- 3. Phạm vi, đối tượng nghiên cứu
- 3.1. Phạm vi nghiên cứu
- 3.2. Đối tượng nghiên cứu
- 4. Những điểm mới của luận án
- 5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
- Phần 2: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
- 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
- 1.1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
- 1.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
- 2. Mục tiêu, cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu của đề tài
- 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
- 2.2. Cơ sở lý thuyết
- 2.2.1. Câu hỏi nghiên cứu
- 2.2.2. Lý thuyết nghiên cứu
- 2.2.3. Các giả thuyết nghiên cứu
- 2.2.4. Hướng tiếp cận của đề tài nghiên cứu
- 2.2.5. Dự kiến kết quả nghiên cứu
- 2.2.6. Nội dung, kết cấu của luận án
- 2.3. Phương pháp nghiên cứu
- Phần 3: NỘI DUNG, KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
- CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN BÀO CHỮA CỦA BỊ CAN, BỊ CÁO LÀ NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN
- 1.1. Khái niệm quyền bào chữa của bị can, bị cáo là người chưa thành niên trong tố tụng hình sự Việt Nam
- 1.2. Vai trò và đặc điểm của quyền bào chữa của bị can, bị cáo là người chưa thành niên
- 1.2.1. Vai trò quyền bào chữa của bị can, bị cáo chưa thành niên
- 1.2.2. Đặc điểm về nội dung, hình thức thực hiện quyền bào chữa của bị can, bị cáo chưa thành niên
- 1.2.2.1 Đặc điểm về nội dung
- 1.2.2.1 .Các hình thức thực hiện quyền bào chữa
- 1.2.3. Các yếu tố bảo đảm thực hiện QBC của bị can, bị cáo CTN trong TTHS
- 1.2.3.1. Bảo đảm về mặt pháp lý
- 1.2.3.2. Bảo đảm về tổ chức
- 1.2.3.3. Bảo đảm về mặt nhận thức
- 1.3. Quyền bào chữa của người chưa thành niên trong pháp luật tố tụng hình sự nước ngoài
- 1.3.1.Trong tố tụng hình sự Cộng hòa Pháp
- 1.3.2. Trong tố tụng hình sự Hoa Kỳ
- 1.3.3. Trong tố tụng hình sự Liên Bang Nga
- 1.3.4. Trong tố tụng hình sự Cộng hòa nhân dân Trung Hoa
- CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUYỀN BÀO CHỮA CỦA BỊ CAN, BỊ CÁO LÀ NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ
- 2.1. Quy định của pháp luật tố tụng hình sự về quyền bào chữa của bị can, bị cáo là người chưa thành niên
- 2.1.1. Quy định của pháp luật TTHS về quyền bào chữa của bị can, bị cáo là người chưa thành niên trước khi pháp điển hóa luật TTHS (năm 1988)
- 2.1.2. Quy định của pháp luật tố tụng hình sự về quyền bào chữa của bị can, bị cáo là người chưa thành niên theo Bộ luật tố tụng hình sự 1988
- 2.1.3 Quy định của pháp luật tố tụng hình sự về quyền bào chữa của bị can, bị cáo là người chưa thành niên theo Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003
- 2.2 Thực tiễn thực hiện quyền bào chữa của bị can, bị cáo là người chưa thành niên trong tố tụng hình sự
- CHƯƠNG 3: TĂNG CƯỜNG BẢO ĐẢM QUYỀN BÀO CHỮA CỦA BỊ CAN, BỊ CÁO LÀ NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ
- 3.1 Yêu cầu bảo đảm quyền bào chữa trong cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam
- 3.1.1 Yêu cầu nâng cao hiệu quả bảo đảm quyền bào chữa của bị can, bị cáo là người chưa thành niên ở Việt Nam hiện nay
- 3.1.2 Bảo đảm quyền bào chữa của bị can, bị cáo là người chưa thành niên đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế
- 3.2. Một số giải pháp
- 3.2.1 Hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự liên quan đến quyền bào chữa của bị can, bị cáo là người chưa thành niên
- 3.2.2 Các giải pháp về tổ chức
- 3.2.3 Các giải pháp khác
- KẾT LUẬN