Tên luận án:
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG CỦA ĐẠO CAO ĐÀI TRÊN ĐỊA BÀN CÁC TỈNH DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ
Ngành:
Quản lý công
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án này tập trung nghiên cứu "Quản lý Nhà nước đối với hoạt động của đạo Cao Đài trên địa bàn các tỉnh duyên hải Nam Trung bộ". Đạo Cao Đài, một tôn giáo nội sinh, đóng vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần và xã hội tại các tỉnh duyên hải Nam Trung bộ. Tuy nhiên, hoạt động của Đạo Cao Đài trong khu vực này còn đối mặt với nhiều phức tạp, bao gồm mâu thuẫn nội bộ, lợi dụng niềm tin tôn giáo để truyền đạo trái pháp luật, cùng với những hạn chế và lúng túng trong quản lý nhà nước (QLNN). Điều này đặt ra nhu cầu cấp thiết cho một nghiên cứu toàn diện.
Mục tiêu của luận án là làm rõ thực trạng QLNN đối với hoạt động của đạo Cao Đài, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý này. Nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm tổng quan các công trình đã có, hệ thống hóa lý luận và thực tiễn về QLNN, phân tích lịch sử hình thành và phát triển của Đạo Cao Đài, đánh giá thực trạng QLNN trong giai đoạn 2010-2020 (tập trung từ 2016), và đề xuất phương hướng, giải pháp hoàn thiện. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 8 tỉnh duyên hải Nam Trung bộ, xem xét hoạt động quản lý ở cả ba cấp chính quyền.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng QLNN đối với hoạt động của đạo Cao Đài là một lĩnh vực chưa được khai thác sâu. Luận án đã xây dựng cơ sở khoa học về QLNN, bao gồm các khái niệm, tính cần thiết, nội dung, phương thức, nguyên tắc, chủ thể và đối tượng quản lý, đồng thời rút ra kinh nghiệm từ các mô hình QLNN tôn giáo trong và ngoài nước. Đạo Cao Đài, hình thành từ đầu thế kỷ 20 ở Nam Bộ, đã có những đóng góp đáng kể vào sự phát triển đất nước, duy trì vai trò tâm linh quan trọng với phương châm "Nước vinh, Đạo sáng".
Từ năm 2016, công tác QLNN đã đạt được nhiều thành tựu, góp phần ổn định và đáp ứng nhu cầu tự do tín ngưỡng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức như bộ máy QLNN chưa hiệu quả, cán bộ thiếu kiến thức, kinh nghiệm, và các vấn đề về đất đai, hoạt động từ thiện nhân đạo. Một số chức sắc, tín đồ còn có tư tưởng cực đoan, ly khai, ảnh hưởng đến ổn định xã hội. Để giải quyết những vấn đề này, luận án đề xuất 7 nhóm giải pháp trọng tâm, bao gồm nâng cao nhận thức, tăng cường vai trò của hệ thống chính trị, củng cố bộ máy và đào tạo cán bộ, đấu tranh phòng ngừa lợi dụng tôn giáo, phát triển kinh tế-xã hội bền vững vùng đồng bào tôn giáo, và tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra. Luận án cũng đưa ra các khuyến nghị cụ thể cho các cơ quan QLNN.
Mục lục chi tiết:
PHẦN MỞ ĐẦU
- 1. Tính cấp thiết của đề tài
- 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
- 2.1. Mục đích nghiên cứu
- 2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
- 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- 3.1. Đối tượng nghiên cứu
- 3.2. Phạm vi nghiên cứu
- 4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
- 4. 1. Phương pháp luận
- 4.2. Phương pháp nghiên cứu của luận án
- 5. Giả thuyết khoa học và câu hỏi nghiên cứu
- 5.1. Giả thuyết khoa học
- 5.2. Câu hỏi nghiên cứu
- 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
- 7. Những đóng góp mới của đề tài luận án
- 7.1. Đóng góp mới về lý luận
- 7.2. Đóng góp mới về thực tiễn
- 8. Cấu trúc của Luận án
- Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án.
- Chương 2. Cơ sở khoa học quản lý nhà nước đối với hoạt động của đạo Cao Đài trên địa bàn các tỉnh duyên hải Nam Trung bộ.
- Chương 3. Thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động của đạo Cao Đài trên địa bàn các tỉnh duyên hải Nam Trung bộ.
- Chương 4. Phương hướng, giải pháp tiếp tục hoàn thiện quản lý nhà nước đối với hoạt động của đạo Cao Đài trên địa bàn các tỉnh duyên hải Nam Trung bộ.
Chương 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
- 1.1. Các công trình nghiên cứu về tôn giáo
- 1.2. Các công trình nghiên cứu về tôn giáo và đạo Cao Đài của các tác giả trong và ngoài nước
- 1.2.1. Các công trình nghiên cứu về tôn giáo và đạo Cao Đài của các tác giả ngoài nước
- 1.2.2. Các công trình nghiên cứu về tôn giáo và đạo Cao Đài của các tác giả trong nước
- 1.3. Các công trình nghiên cứu quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo và hoạt động của đạo Cao Đài
- 1.3.1. Công trình nghiên cứu quản lý nhà nước đối với hoạt động của tôn giáo
- 1.3.2. Công trình nghiên cứu quản lý nhà nước đối với hoạt động của đạo Cao Đài.
- 1.4. Nhận xét về tổng quan tài liệu và những vấn đề đặt ra với đề tài luận án
- 1.4.1. Nhận xét về tổng quan tài liệu
- 1.4.1.1. Những mặt đã đạt được
- 1.4.1.2. Những mặt còn hạn chế
- 1.4.2. Những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu
Chương 2. CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG CỦA ĐẠO CAO ĐÀI TRÊN ĐỊA BÀN CÁC TỈNH MIỀN TRUNG
- 2.1. Một số vấn đề lý luận về quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo, hoạt động của đạo Cao Đài
- 2.1.1. Những khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài
- 2.1.2. Nội dung, phương thức quản lý nhà nước đối với hoạt động của đạo Cao Đài
- 2.1.2.1. Nội dung quản lý nhà nước đối với hoạt động của đạo Cao Đài
- 2.1.2.2. Phương thức QLNN đối với hoạt động của đạo Cao Đài
- 2.1.3. Chủ thể, đối tượng, nguyên tắc của quản lý nhà nước đối với hoạt động của tôn giáo, đạo Cao Đài
- 2.1.3.1. Chủ thể quản lý nhà nước đối với hoạt động của tôn giáo, đạo Cao Đài
- 2.1.3.2. Đối tượng QLNN đối với tôn giáo, đạo Cao Đài
- 2.1.3.3. Nguyên tắc QLNN đối với tôn giáo, đạo Cao Đài
- 2.2. Đạo Cao Đài – Hình thành, phát triển và cơ cấu tổ chức
- 2.2.1. Khái lược quá trình hình thành, phát triển của đạo Cao Đài
- 2.2.2. Tổ chức giáo hội và cơ sở thờ tự của đạo Cao Đài
- 2.2.3. Giáo lý, giáo luật, giáo lễ
- 2.2.4. Những nét đặc trưng của đạo Cao Đài
- 2.3. Sự cần thiết khách quan của quản lý nhà nước đối với hoạt động của tôn giáo, hoạt động của đạo Cao Đài
- 2.3.1. Thực hiện chức năng của nhà nước
- 2.3.2. Bảo đảm các hoạt động tôn giáo theo quy định của pháp luật và thỏa mãn nhu cầu tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân
- 2.2.3. Đảm bảo sự hài hòa giữa hoạt động, phát triển của tôn giáo và phòng chống lợi dụng tôn giáo
- 2.4. Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với hoạt động của các tôn giáo, hoạt động của đạo Cao Đài trên dịa bàn các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ
- 2.4.1. Chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo
- 2.4.2. Bộ máy và đội ngũ cán bộ, công chức QLNN về hoạt động tôn giáo
- 2.4.3. Yếu tố chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội
- 2.4.4. Chính sách hội nhập của nhà nước Việt Nam và hoạt động đối ngoại, hợp tác quốc tế của các tôn giáo
- 2.4.5. Các yếu tố thuộc về bản thân của đạo Cao Đài
- 2.5. Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo, hoạt động tôn giáo của của đạo Cao Đài
- 2.5.1. Kinh nghiệm QLNN về tôn giáo ở nước ngoài
- 2.5.2. Kinh nghiệm quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo, đạo Cao Đài ở một số khu vực ở Việt Nam
- 2.5.3. Giá trị tham khảo cho các tỉnh duyên hải Nam Trung bộ
Chương 3. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG CỦA ĐẠO CAO ĐÀI TRÊN ĐỊA BÀN CÁC TỈNH DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ
- 3.1. Đặc điểm tự nhiên, tình hình kinh tế - xã hội tác động đến quản lý nhà nước đối với hoạt động của đạo Cao Đài trên địa bàn các tỉnh duyên hải Nam Trung bộ
- 3.1.1. Đặc điểm tự nhiên, tình hình kinh tế - xã hội các tỉnh duyên hải Nam Trung bộ
- 3.1.2. Những tác động của điều kiện tự nhiên, tình hình kinh tế-xã hội đến QLNN đối với hoạt động của đạo Cao Đài trên địa bàn các tỉnh duyên hải Nam Trung bộ
- 3.2. Quá trình hình thành và thực trạng hoạt động của đạo Cao Đài trên địa bàn các tỉnh duyên hải Nam Trung bộ
- 3.2.1. Quá trình hình thành, phát triển đạo Cao Đài trên địa bàn các tỉnh duyên hải Nam Trung bộ
- 3.2.2. Hoạt động của đạo Cao Đài trên địa bàn các tỉnh duyên hải Nam Trung bộ
- 3.2.2.1. Phát triển các hệ phái, Họ đạo
- 3.2.2.2. Xây dựng Hiến chương, thành lập, chia tách, hợp nhất, đại hội các Hệ phái và phong phẩm, bồi dưỡng kiến thức tôn giáo của các hệ phẩm đạo Cao Đài trực thuộc
- 3.2.2.3. Xây dựng, sửa chữa, tu bổ cơ sở thờ tự
- 3.2.2.4. Hoạt động xã hội, nhân đạo, từ thiện
- 3.2.3. Một số đặc điểm khác biệt của đạo Cao Đài trên địa bàn các tỉnh duyên hải Nam Trung bộ
- 3.3. Phân tích thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động của đạo Cao Đài trên địa bàn các tỉnh duyên hải Nam Trung bộ
- 3.3.1. Thể chế hóa các văn bản quy phạm pháp luật và quản lý nhà nước đối với hoạt động của đạo Cao Đài
- 3.3.2. Tuyên truyền, phổ biến chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật, quản lý nhà nước về tôn giáo, đạo Cao Đài
- 3.3.3. Tổ chức bộ máy, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức quản lý nhà nước đối với hoạt động của tôn giáo, hoạt động của đạo Cao Đài
- 3.3.4. Công tác thực hiện chính sách, pháp luật đối với đạo Cao Đài
- 3.3.4.1. Công nhận, thành lập, chia tách, hợp nhất các hệ phái trực thuộc các tổ chức đạo Cao Đài
- 3.3.4.2. Củng cố tổ chức hệ phái, hoàn thiện Hiến chương, đạo qui các tổ chức tôn giáo trực thuộc
- 3.3.4.3. Phong chức, phong phẩm, bổ nhiệm, thuyên chuyển chức sắc trong đạo Cao Đài
- 3.3.4.4. Quản lý nhà nước về hoạt động Quốc tế và tổ chức lớp bồi dưỡng người chuyên hoạt động đạo Cao Đài của các hệ phái
- 3.3.4.5. Quản lý nhà nước đối với hoạt động an sinh xã hội của đạo Cao Đài
- 3.3.4.6. Quản lý nhà nước về đất đai, cơ sở thờ tự, cơ sở tôn giáo của đạo Cao Đài ở các tỉnh duyên hải Nam Trung bộ
- 3.3.5. Thực hiện phân công, phối hợp trong quản lý nhà nước đối với hoạt động tôn giáo của đạo Cao Đài
- 3.3.6. Thanh tra, kiểm tra và đấu tranh đối với các hoạt động lợi dụng đạo Cao Đài
- 3.3.6.1. Thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật đối với hoạt động tôn giáo của đạo Cao Đài
- 3.3.6.2. Đấu tranh đối với hoạt động lợi dụng tôn giáo, đạo Cao Đài
- 3.4. Kết quả và những vấn đề đặt ra trong quản lý nhà nước đối với hoạt động của đạo Cao Đài trên địa bàn các tỉnh duyên hải Nam Trung bộ
- 3.4.1. Những kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân
- 3.4.1.1. Những kết quả đạt được
- 3.4.1.2. Những hạn chế và nguyên nhân
- 3.4.2 Một số vấn đề đặt ra trong quản lý nhà nước đối với hoạt động của đạo Cao Đài trên địa bàn các tỉnh duyên hải Nam Trung bộ
- 3.4.2.1. Vấn đề xây dựng chính sách và các văn bản quy phạm pháp luật trong QLNN đối với hoạt động của đạo Cao Đài
- 3.4.2.2. Hoàn thiện tổ chức bộ máy và năng lực đội ngũ cán bộ, công chức thực hiện QLNN đối với hoạt động tôn giáo
- 3.4.2.3. Giải quyết khiếu nại, tố cáo và tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật đối với hoạt động của đạo Cao Đài
- 3.4.2.4. Nâng cao nhận thức pháp luật về QLNN đối với đội ngũ cán bộ, công chức và chức sắc, chức việc, tín đồ đạo Cao Đài.
Chương 4. PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP TIẾP TỤC HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG CỦA ĐẠO CAO ĐÀI TRÊN ĐỊA BÀN CÁC TỈNH DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ
- 4.1. Dự báo xu hướng phát triển, hoạt động của đạo Cao Đài trên địa bàn các tỉnh duyên hải Nam Trung bộ
- 4.1.1. Củng cố đức tin, phát triển Hội thánh, đồng hành với dân tộc, chấp hành luật pháp
- 4.1.2. Phát triển các hệ phái gắn liền với hội nhập, quan hệ quốc tế và đa dạng hóa tôn giáo
- 4.1.3. Hướng đến giải quyết các vấn đề an sinh xã hội, chịu tác động của xu hướng thực dụng, kinh tế hóa tôn giáo, gia tăng khiếu kiện đòi lại đất đai, cơ sở thờ tự
- 4.1.4. Tiềm ẩn tính xung đột, ly khai, hạn chế trong điều hành, quản lý và chịu tác động, lôi kéo của các thế lực thù địch
- 4.2. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về tôn giáo và phương hướng tiếp tục hoàn thiện quản lý nhà nước đối với hoạt động của đạo Cao Đài
- 4.2.1. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về tôn giáo
- 4.2.2. Phương hướng tiếp tục hoàn thiện quản lý nhà nước đối với hoạt động của đạo Cao Đài trên địa bàn các tỉnh duyên hải Nam Trung bộ
- 4.3. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý nhà nước đối với hoạt động của đạo Cao Đài trên địa bàn các tỉnh duyên hải Nam Trung bộ
- 4.3.1. Nâng cao nhận thức của các cấp ủy Đảng, chính quyền đối với hoạt động của đạo Cao Đài
- 4.3.2. Tăng cường vai trò của cả hệ thống chính trị trong vận động quần chúng đối với tín đồ, chức sắc đạo Cao Đài
- 4.3.3. Thường xuyên rà soát, bổ sung, sửa đổi chính sách, pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo, đạo Cao Đài theo hướng hội nhập quốc tế
- 4.3.4. Củng cố tổ chức bộ máy, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức thực hiện quản lý nhà nước về tôn giáo, đạo Cao Đài
- 4.3.5. Phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội bền vững vùng đồng bào tôn giáo, đạo Cao Đài trọng điểm
- 4.3.6. Tăng cường, hướng dẫn các Hội thánh đạo Cao Đài hành đạo đúng quy định của pháp luật và đấu tranh, phòng ngừa các hành vi lợi dụng đạo Cao Đài
- 4.3.7. Chú trọng công tác thanh tra, kiểm tra đối với quản lý nhà nước về hoạt động tôn giáo, hoạt động của đạo Cao Đài
- 4.4. Kiến nghị
- 4.4.1. Đối với Chính phủ và các cơ quan Trung ương
- 4.4.2. Đối với Ban Tôn giáo Chính phủ
- 4.4.3. Đối với Ủy ban nhân dân các tỉnh trên địa bàn duyên hải Nam Trung bộ