PHÁT TRIỂN LÂM NGHIỆP THEO HƯỚNG BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH HÀ TĨNH
Kinh tế nông nghiệp
Luận án tiến sĩ này tập trung nghiên cứu về phát triển lâm nghiệp theo hướng bền vững (PTLNBV) trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh. PTLNBV được định nghĩa là quá trình phát triển đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng nhu cầu của thế hệ tương lai, đảm bảo cân bằng trên ba khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường. Vấn đề PTLNBV đang ngày càng cấp thiết trên thế giới và tại Việt Nam.
Hà Tĩnh, một tỉnh thuộc vùng Bắc Trung Bộ, có tài nguyên rừng phong phú với độ che phủ rừng đạt 52,35%, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, ngành lâm nghiệp của tỉnh còn nhiều bất cập, thiếu tính bền vững thể hiện qua việc chưa tương xứng với tiềm năng, chất lượng tài nguyên rừng suy giảm, chế biến lâm sản hạn chế, giá trị gia tăng thấp và đời sống người dân làm rừng còn khó khăn.
Mục tiêu nghiên cứu của luận án là phân tích thực trạng, đánh giá tính bền vững và nhận diện các nhân tố ảnh hưởng đến PTLNBV tại Hà Tĩnh, từ đó đề xuất định hướng và giải pháp thúc đẩy phát triển theo hướng bền vững trong thời gian tới. Luận án đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về PTLNBV, đề xuất bộ chỉ tiêu đánh giá tính bền vững ở cấp tỉnh, và cung cấp thông tin, dữ liệu về thực trạng PTLNBV của Hà Tĩnh trên ba khía cạnh kinh tế, xã hội, môi trường.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, PTLN tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2013-2019 nhìn chung ở mức kém bền vững, tồn tại sự mất cân đối giữa các khía cạnh kinh tế - xã hội - môi trường, cũng như giữa các chỉ tiêu thành phần. Tuy nhiên, cuối giai đoạn có xu hướng giảm mất cân đối và gia tăng tính bền vững. Các nhân tố chính ảnh hưởng đến PTLNBV của tỉnh bao gồm: tổ chức sản xuất, cộng đồng, nguồn nhân lực, tài nguyên rừng, cơ sở hạ tầng và khoa học công nghệ.
Dựa trên những phân tích này, luận án đề xuất một hệ thống các giải pháp toàn diện nhằm thúc đẩy PTLNBV tại Hà Tĩnh, bao gồm: hoàn thiện công tác tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết, đẩy mạnh trồng rừng gỗ lớn gắn với chứng chỉ quản lý rừng bền vững, nâng cao nhận thức cộng đồng và sự tham gia, ứng dụng khoa học công nghệ, bảo vệ tài nguyên rừng gắn với phát triển du lịch sinh thái, hoàn thiện quản lý nhà nước, phát triển nguồn nhân lực và tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng lâm nghiệp. Hệ thống chỉ tiêu và quy trình tính toán đề xuất có tính khả thi và có thể vận dụng trên diện rộng để giám sát, đánh giá PTLN cấp tỉnh.