Luận án Pháp điển hóa – Nghiên cứu lý luận, phân tích, so sánh các mô hình pháp điển hóa điển hình trên thế giới và kiến nghị đối với Việt Nam

Tên luận án:

Pháp điển hóa - nghiên cứu lý luận, phân tích, so sánh các mô hình pháp điển hóa điển hình trên thế giới và kiến nghị đối với Việt Nam

Ngành:

Luật học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Pháp điển hóa - nghiên cứu lý luận, phân tích, so sánh các mô hình pháp điển hóa điển hình trên thế giới và kiến nghị đối với Việt Nam" tập trung giải quyết tính cấp thiết của việc hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong bối cảnh xây dựng nhà nước pháp quyền. Luận án chỉ ra rằng pháp điển hóa là một hoạt động tất yếu để khắc phục tình trạng pháp luật cồng kềnh, thiếu thống nhất và hiệu quả chưa cao. Hoạt động này đã được Bộ Chính trị xác định là nhiệm vụ trọng tâm từ năm 2005 và được thể chế hóa qua Pháp lệnh Pháp điển năm 2012 cùng các văn bản hướng dẫn.

Mục đích nghiên cứu là cung cấp cái nhìn toàn diện và có hệ thống về lý luận pháp điển hóa và các mô hình pháp điển hóa trên thế giới, đồng thời rút ra kinh nghiệm cho Việt Nam. Luận án cũng khảo sát thực trạng pháp điển hóa tại Việt Nam và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện mô hình pháp điển hóa. Phạm vi nghiên cứu giới hạn ở pháp điển hóa văn bản quy phạm pháp luật tại một số quốc gia điển hình (Pháp, Đức, Hoa Kỳ, Canada, Trung Quốc, Singapore) và Việt Nam (chủ yếu từ 1992 đến 2017), không bao gồm các nguồn luật khác như tập quán pháp hay án lệ.

Các phương pháp nghiên cứu chính bao gồm phân tích, tổng hợp, so sánh và mô tả, dựa trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử.

Luận án đóng góp mới về khoa học bằng việc là công trình đầu tiên nghiên cứu có hệ thống và toàn diện về pháp điển hóa dưới góc độ lý luận nhà nước và pháp luật, khai thác các mô hình tổ chức, thực hiện pháp điển hóa điển hình trên thế giới. Kết quả nghiên cứu giúp nhận diện, đánh giá tổng quan và hiểu sâu sắc hơn về vai trò, giá trị của pháp điển hóa. Luận án đề xuất một số giải pháp cơ bản để hoàn thiện mô hình pháp điển hóa ở Việt Nam, bao gồm: thống nhất quan điểm về pháp điển hóa (coi là hình thức cao nhất của hệ thống hóa pháp luật, yêu cầu tất yếu và thường xuyên); gắn kết quy trình và tích hợp kết quả pháp điển hóa với xây dựng pháp luật; lựa chọn mô hình pháp điển hóa hỗn hợp phù hợp; hoàn thiện cơ sở pháp lý (xây dựng Luật/Bộ luật thay thế Pháp lệnh Pháp điển năm 2012); xây dựng thiết chế độc lập chịu trách nhiệm về pháp điển hóa; hoàn thiện quy trình, phương thức thực hiện pháp điển hóa (duy trì song song pháp điển hóa nội dung và hình thức); và tạo lập các yếu tố đảm bảo thiết yếu (tổ chức, nhân sự, tài chính, phối hợp liên ngành, cơ sở dữ liệu quốc gia). Những đề xuất này nhằm xây dựng một hành lang pháp lý thuận lợi, góp phần ổn định trật tự xã hội và phát triển kinh tế - xã hội đất nước.

Mục lục chi tiết:

• CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI.

  • 1.1. Các công trình nghiên cứu ở ngoài nước
    • 1.1.1. Nhóm công trình nghiên cứu lí luận về pháp điển hóa
    • 1.1.2. Nhóm công trình nghiên cứu thực tiễn về pháp điển hóa
  • 1.2. Các công trình nghiên cứu ở trong nước
    • 1.2.1. Nhóm công trình nghiên cứu lí luận về pháp điển hóa
    • 1.2.2. Nhóm công trình nghiên cứu thực tiễn về pháp điển hóa
  • 1.3. Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu
  • 1.4. Các câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học
    • 1.4.1. Các câu hỏi nghiên cứu
    • 1.4.2. Giả thuyết khoa học

• CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁP ĐIỂN HÓA VÀ MÔ HÌNH PHÁP ĐIỂN HÓA

  • 2.1. Cơ sở lý luận về pháp điển hóa
    • 2.1.1. Khái niệm pháp điển hóa
    • 2.1.2. Vai trò của pháp điển hóa
    • 2.1.3. Các tiền đề và những điều kiện đảm bảo đối với pháp điển hóa
  • 2.2. Cơ sở lý luận về mô hình pháp điển hóa
    • 2.2.1. Khái niệm mô hình pháp điển hóa
    • 2.2.2. Các yếu tố của mô hình pháp điển hóa
    • 2.2.3. Các mô hình pháp điển hóa điển hình trên thế giới.
  • 2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến pháp điển hóa và mô hình pháp điển hóa

• CHƯƠNG 3: MÔ HÌNH PHÁP ĐIỂN HÓA CỦA MỘT SỐ NƯỚC VÀ KINH NGHIỆM ĐỐI VỚI VIỆT NAM HIỆN NAY

  • 3.1. Mô hình pháp điển hóa của Cộng hòa Pháp
  • 3.2. Mô hình pháp điển hóa của Cộng hòa liên bang Đức
  • 3.3. Mô hình pháp điển hóa của Hợp chúng quốc Hoa Kì
  • 3.4. Mô hình pháp điển hóa của Canada
  • 3.5. Mô hình pháp điển hóa của Trung Quốc
  • 3.6. Mô hình pháp điển hóa của Singapore
  • 3.7. Những điểm tương đồng, khác biệt giữa các mô hình pháp điển hóa và kinh nghiệm thực tiễn đối với Việt Nam.
    • 3.7.1. Những điểm tương đồng, khác biệt giữa các mô hình pháp điển hóa
    • 3.7.2. Những kinh nghiệm đối với thực tiễn pháp điển hóa ở Việt Nam hiện nay.

• CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN MÔ HÌNH PHÁP ĐIỂN HÓA Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

  • 4.1. Thực trạng mô hình pháp điển hóa ở Việt Nam hiện nay
    • 4.1.1. Khái quát hoạt động pháp điển hóa ở Việt Nam trước năm 1992
    • 4.1.2. Mô hình pháp điển hóa ở Việt Nam từ năm 1992 đến hiện nay
  • 4.2. Quan điểm và giải pháp hoàn thiện mô hình pháp điển hóa ở Việt Nam hiện nay
    • 4.2.1. Quan điểm hoàn thiện mô hình pháp điển hóa ở Việt Nam hiện nay.
    • 4.2.2. Giải pháp cơ bản hoàn thiện mô hình pháp điển hóa ở Việt Nam hiện nay.