PHÂN TÍCH DƯỚI GÓC ĐỘ ĐỊA LÝ KINH TẾ - XÃ HỘI LÀNG NGHỀ TỈNH NAM ĐỊNH TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
Địa lý học (Mã số: 62.31.05.01)
Luận án "Phân tích dưới góc độ địa lý kinh tế - xã hội làng nghề tỉnh Nam Định trong xây dựng nông thôn mới" của Trần Thị Thanh Thủy tập trung nghiên cứu vai trò và thực trạng phát triển của làng nghề (LN) trong bối cảnh Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM) giai đoạn 2010-2020 tại tỉnh Nam Định. Đề tài xuất phát từ nhận định LN là nhân tố cơ bản trong xây dựng NTM, đồng thời sự phát triển và phân bố LN có mối quan hệ chặt chẽ với chủ trương này. Mặc dù Nam Định là tỉnh đông dân và phát triển LN đã được xác định là chiến lược quan trọng, nhưng vẫn còn nhiều bất cập.
Mục tiêu chính của luận án là đánh giá các nhân tố ảnh hưởng, phân tích thực trạng phân bố và phát triển LN, làm rõ mối quan hệ giữa LN với xây dựng NTM ở Nam Định, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển LN bền vững gắn với quá trình xây dựng NTM của địa phương đến năm 2025. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các LN thuộc tỉnh Nam Định, với 4 làng nghề điển hình được nghiên cứu sâu, trong giai đoạn 2010-2015 và định hướng đến 2025. Các phương pháp nghiên cứu chính bao gồm thu thập, xử lý tài liệu, phân tích, so sánh, thống kê, nghiên cứu thực địa, điều tra xã hội học, hệ thống thông tin địa lí (GIS) và phương pháp chuyên gia.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, sự hình thành và phát triển LN là tất yếu khách quan, đóng vai trò chiến lược trong công nghiệp hóa, giải quyết việc làm, tăng thu nhập và thúc đẩy các ngành kinh tế khác ở Nam Định. Đến năm 2015, tỉnh có 131 làng nghề, trong đó 34 làng nghề và làng nghề truyền thống được công nhận, tập trung chủ yếu ở các huyện Hải Hậu, Ý Yên, Trực Ninh, Nam Trực. Nhờ chủ trương xây dựng NTM, 67 LN mới đã được khôi phục và phát triển trong giai đoạn 2010-2015. Tổng giá trị sản xuất (GTSX) của LN đạt 5.737,9 tỷ đồng vào năm 2015, tăng trưởng bình quân 10%/năm, giải quyết việc làm cho gần 60.000 lao động.
Luận án khẳng định LN là động lực trong xây dựng NTM ở Nam Định, thể hiện qua việc 62% số xã, thị trấn có LN đạt chuẩn NTM, cao hơn tỷ lệ chung toàn tỉnh. Xây dựng NTM đã hỗ trợ tích cực cho LN trong đào tạo nghề, khuyến khích sản xuất và cải thiện môi trường. Để đạt được mục tiêu phát triển LN bền vững, luận án đề xuất các giải pháp đồng bộ về vốn đầu tư, thị trường, thương hiệu, nguyên vật liệu, ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển nguồn nhân lực, cải thiện môi trường và tăng cường liên kết sản xuất kinh doanh.