CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG THỦY LỢI SỬ DỤNG NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI MIỀN BẮC VIỆT NAM
KINH TẾ ĐẦU TƯ
Luận án tiến sĩ này tập trung nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động đầu tư phát triển hệ thống thủy lợi sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước tại miền Bắc Việt Nam. Bối cảnh nghiên cứu xuất phát từ vai trò quan trọng của thủy lợi trong phát triển kinh tế - xã hội bền vững của Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu, nhưng lại đối mặt với nhiều thách thức như nguồn vốn ngân sách hạn chế, thời gian thực hiện kéo dài, và hiệu quả chưa cao. Các dự án thủy lợi thường có thời gian thu hồi vốn dài, nhanh xuống cấp và độ rủi ro cao, trong khi tỷ lệ giải ngân vốn ngân sách có xu hướng giảm. Nhiều bất cập khác bao gồm vướng mắc giải phóng mặt bằng, chính sách thiếu đồng bộ, năng lực chủ đầu tư và nhà thầu yếu kém, dẫn đến chậm tiến độ và đội vốn.
Nghiên cứu xây dựng khung lý thuyết về đầu tư phát triển hệ thống thủy lợi sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước, đồng thời phân tích thực trạng hoạt động này tại miền Bắc Việt Nam giai đoạn 2012-2023. Sử dụng phương pháp định lượng và hồi quy đa biến, luận án đã xác định và kiểm định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố như điều kiện tự nhiên, kinh tế, thể chế chính sách, chính trị - văn hóa xã hội, chủ đầu tư, và nhà thầu. Kết quả phân tích định lượng cho thấy ba nhân tố chính có tác động rõ rệt nhất đến kết quả đầu tư là "Chủ đầu tư và các đơn vị tư vấn", "Địa phương" và "Nhà thầu thi công". Trong đó, "Chủ đầu tư và các đơn vị tư vấn" và "Địa phương" có tác động thuận chiều, còn "Nhà thầu thi công" có tác động ngược chiều. Nhân tố "Thể chế chính sách" không có ý nghĩa thống kê trong mô hình.
Trên cơ sở các kết quả phân tích, luận án đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động đầu tư phát triển hệ thống thủy lợi sử dụng ngân sách nhà nước tại miền Bắc Việt Nam. Các giải pháp được nhóm thành ba nhóm chính: nâng cao năng lực Chủ đầu tư và đơn vị tư vấn (thúc đẩy ứng dụng công nghệ như BIM, đào tạo nhân lực chất lượng cao), cải thiện nhân tố địa phương (hoàn thiện công tác giải phóng mặt bằng, thu hút chất xám, nâng cao dân trí), và nâng cao năng lực nhà thầu thi công công trình (áp dụng công nghệ 4.0, quản lý nhân sự tối ưu, nâng cao năng suất lao động).