Luận án Nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền theo pháp luật môi trường Việt Nam

Tên luận án:

NGUYÊN TẮC NGƯỜI GÂY Ô NHIỄM PHẢI TRẢ TIỀN THEO PHÁP LUẬT MÔI TRƯỜNG VIỆT NAM

Ngành:

Luật kinh tế

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ này tập trung nghiên cứu nguyên tắc "Người gây ô nhiễm phải trả tiền" (Polluter Pays Principle - PPP), một nguyên tắc ngày càng phổ biến và thiết yếu cho phát triển bền vững trong bối cảnh ô nhiễm môi trường toàn cầu gia tăng. Công trình khoa học này được thực hiện nhằm luận giải một cách khoa học và có hệ thống các vấn đề lý luận, các quy định pháp luật hiện hành và thực tiễn áp dụng PPP tại Việt Nam.

Mục tiêu của luận án là làm sáng tỏ các vấn đề lý luận của PPP, phân tích mối quan hệ của nguyên tắc này với các nguyên tắc khác trong luật môi trường, đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn thực hiện PPP ở Việt Nam, từ đó đề xuất các định hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật nhằm đảm bảo thực hiện hiệu quả PPP, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững và hội nhập quốc tế. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào khía cạnh pháp lý của PPP, các văn bản quy phạm pháp luật môi trường của Việt Nam và thực tiễn áp dụng, đặc biệt là các hình thức như thuế bảo vệ môi trường, thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường đối với nước thải và bồi thường thiệt hại do ô nhiễm môi trường.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng PPP là một trong những nguyên tắc cốt lõi của luật môi trường, thể hiện biện pháp kinh tế trong bảo vệ môi trường nhưng việc hiểu và áp dụng chưa đồng bộ. Các hình thức thực hiện PPP hiện tại ở Việt Nam còn bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập như mục tiêu chủ yếu là tạo nguồn thu hơn là định hướng hành vi của người gây ô nhiễm, mức thu chưa tương xứng với mức độ tác động môi trường và nguồn thu chưa được tái đầu tư trực tiếp vào hoạt động bảo vệ môi trường. Các giải pháp đề xuất bao gồm hoàn thiện các quy định pháp luật về các hình thức trả tiền, chính thức ghi nhận PPP trong Luật Bảo vệ môi trường, hướng tới xây dựng Bộ luật Môi trường và sắp xếp lại bộ máy quản lý nhà nước về môi trường.

Luận án là công trình nghiên cứu chuyên sâu đầu tiên ở Việt Nam về PPP dưới góc độ pháp lý, đóng góp quan trọng vào việc hoàn thiện hệ thống pháp luật môi trường và nâng cao hiệu quả quản lý tài chính cho hoạt động bảo vệ môi trường tại Việt Nam.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài
  • 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
    • 2.1. Mục đích nghiên cứu
    • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Phương pháp nghiên cứu
  • 5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của Luận án
  • 6. Dự kiến những đóng góp mới của Luận án
  • 7. Kết cấu của Luận án

• PHẦN NỘI DUNG

  • Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT CỦA ĐỀ TÀI

    • 1.1. Tổng quan về tình hình nghiên cứu
      • 1.1.1. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam
        • 1.1.1.1. Nhóm công trình nghiên cứu dưới góc độ kinh tế - môi trường
        • 1.1.1.2. Nhóm công trình nghiên cứu dưới góc độ pháp lý
          • a. Nhóm công trình chung liên quan đến nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền
          • b. Nhóm công trình về các hình thức trả tiền theo nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền và sự đảm bảo thực hiện
      • 1.1.2. Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
        • 1.1.2.1. Nhóm công trình nghiên cứu dưới góc độ kinh tế - môi trường
        • 1.1.2.2. Nhóm công trình nghiên cứu dưới góc độ pháp lý
      • 1.1.3. Đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu
    • 1.2. Cơ sở lý thuyết và phương pháp tiếp cận đề tài
      • 1.2.1. Cơ sở lý thuyết
      • 1.2.2. Câu hỏi nghiên cứu
      • 1.2.3. Giả thuyết nghiên cứu
      • 1.2.4. Phương pháp tiếp cận đề tài

  • Chương 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGUYÊN TẮC NGƯỜI GÂY Ô NHIỄM PHẢI TRẢ TIỀN

    • 2.1. Cơ sở hình thành và quá trình phát triển của nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền
    • 2.2. Nội dung của nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền
    • 2.3. Mục đích và yêu cầu của nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền
      • 2.3.1. Mục đích của nguyên tắc
      • 2.3.2. Yêu cầu của nguyên tắc
    • 2.4. Mối liên hệ giữa nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền với các nguyên tắc khác của luật môi trường
      • 2.4.1. Quan niệm về các nguyên tắc của luật môi trường
      • 2.4.2. Với nguyên tắc Nhà nước ghi nhận và đảm bảo quyền con người được sống trong một môi trường trong lành
      • 2.4.3. Với nguyên tắc phòng ngừa
      • 2.4.4. Với nguyên tắc môi trường là một thể thống nhất
      • 2.4.4. Với nguyên tắc phát triển bền vững

  • Chương 3: THỰC HIỆN NGUYÊN TẮC NGƯỜI GÂY Ô NHIỄM PHẢI TRẢ TIỀN THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM

    • 3.1. Thực hiện nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền thông qua pháp luật về thuế bảo vệ môi trường
      • 3.1.1. Khái niệm về thuế bảo vệ môi trường
      • 3.1.2. Nội dung pháp luật về thuế bảo vệ môi trường
      • 3.1.3. Những vấn đề đặt ra từ thực tiễn thực hiện pháp luật về thuế bảo vệ môi trường
    • 3.2. Thực hiện nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền thông qua pháp luật về thuế tài nguyên
      • 3.2.1. Khái niệm về thuế tài nguyên
      • 3.2.2. Nội dung pháp luật về thuế tài nguyên
      • 3.2.3. Những vấn đề đặt ra từ thực tiễn thực hiện pháp luật về thuế tài nguyên
    • 3.3. Thực hiện nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền thông qua pháp luật về phí bảo vệ môi trường đối với nước thải
      • 3.3.1. Khái niệm về phí bảo vệ môi trường đối với nước thải
      • 3.3.2. Nội dung pháp luật về phí bảo vệ môi trường đối với nước thải
      • 3.3.3. Những vấn đề đặt ra từ thực tiễn thực hiện pháp luật về phí bảo vệ môi trường đối với nước thải
    • 3.4. Thực hiện nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền thông qua pháp luật về bồi thường thiệt hại do ô nhiễm môi trường gây ra
      • 3.4.1. Khái niệm về bồi thường thiệt hại do ô nhiễm môi trường gây ra
      • 3.4.2. Nội dung pháp luật về bồi thường thiệt hại do ô nhiễm môi trường gây ra
      • 3.4.3. Những vấn đề đặt ra từ thực tiễn thực hiện pháp luật về bồi thường thiệt hại do ô nhiễm môi trường gây ra
    • 3.5. Bảo đảm thực hiện nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền thông qua các quy định pháp luật có liên quan và thông qua hoạt động tuyên truyền, giáo dục
      • 3.5.1. Bảo đảm thực hiện nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền thông qua pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi gây ô nhiễm môi trường
      • 3.5.2. Bảo đảm thực hiện nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền thông qua pháp luật về xử lý hình sự đối với các tội phạm liên quan đến ô nhiễm môi trường
      • 3.5.3. Bảo đảm thực hiện nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền thông qua hoạt động tuyên truyền, giáo dục

  • Chương 4: NHU CẦU, ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT MÔI TRƯỜNG VIỆT NAM NHẰM ĐẢM BẢO THỰC HIỆN NGUYÊN TẮC NGƯỜI GÂY Ô NHIỄM PHẢI TRẢ TIỀN

    • 4.1. Nhu cầu và định hướng hoàn thiện pháp luật môi trường Việt Nam nhằm đảm bảo thực hiện nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền
      • 4.1.1. Nhu cầu hoàn thiện pháp luật môi trường Việt Nam nhằm đảm bảo thực hiện nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền
      • 4.1.2. Định hướng hoàn thiện pháp luật môi trường Việt Nam nhằm đảm bảo thực hiện nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền
    • 4.2. Giải pháp hoàn thiện pháp luật môi trường Việt Nam nhằm đảm bảo thực hiện hiệu quả nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền
      • 4.2.1. Sửa đổi các quy định pháp luật về thuế bảo vệ môi trường
      • 4.2.2. Sửa đổi các quy định pháp luật về thuế tài nguyên
      • 4.2.3. Sửa đổi các quy định pháp luật về phí bảo vệ môi trường đối với nước thải
      • 4.2.4. Sửa đổi các quy định pháp luật về bồi thường thiệt hại do ô nhiễm môi trường
      • 4.2.5. Các giải pháp khác

  • KẾT LUẬN