NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG LÝ THUYẾT XẤP XỈ SÓNG NHỎ (BIẾN ĐỔI WAVELET) ĐỂ PHÂN TÍCH NỘI SUY VẬN TỐC CHUYỂN DỊCH VÀ BIẾN DẠNG KHÔNG GIAN TỪ KẾT QUẢ XỬ LÝ DỮ LIỆU ĐO GPS MẠNG LƯỚI TRẮC ĐỊA ĐỊA ĐỘNG LỰC KHU VỰC MIỀN BẮC VIỆT NAM
KỸ THUẬT TRẮC ĐỊA BẢN ĐỒ
Luận án này tập trung vào nghiên cứu và ứng dụng lý thuyết xấp xỉ sóng nhỏ (biến đổi Wavelet) để phân tích, nội suy vận tốc chuyển dịch và biến dạng không gian từ kết quả xử lý dữ liệu đo GPS của mạng lưới trắc địa địa động lực tại khu vực miền Bắc Việt Nam. Mặc dù các nghiên cứu trước đây về biến dạng vỏ Trái Đất ở Việt Nam đã được thực hiện bằng công nghệ định vị toàn cầu GPS (nay là GNSS) trong hơn 20 năm, các kết quả thường chỉ giới hạn ở các đới đứt gãy riêng lẻ hoặc khu vực nhỏ theo mô hình đa giác phẳng, chưa có nghiên cứu đánh giá chuyển dịch vỏ Trái Đất theo quy mô khu vực trong mô hình không gian.
Mục tiêu của luận án là ứng dụng phương pháp xấp xỉ sóng nhỏ để phân tích, nội suy và minh giải chuyển dịch, biến dạng không gian ba chiều từ dữ liệu đo đạc GPS mạng lưới địa động lực tại miền Bắc Việt Nam. Các nhiệm vụ chính bao gồm nghiên cứu tổng quan về phương pháp xấp xỉ sóng nhỏ, áp dụng phương pháp này để phân tích, nội suy trường vận tốc chuyển dịch và biến dạng hiện đại vỏ Trái Đất, xây dựng phần mềm tính toán bằng ngôn ngữ lập trình Matlab, thu thập, phân tích, chuẩn hóa dữ liệu vận tốc chuyển dịch, và tính toán, phân tích, minh giải trường biến dạng hiện đại. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào cơ sở lý thuyết của phương pháp xấp xỉ sóng nhỏ, vận tốc chuyển dịch và trường biến dạng của vỏ Trái Đất khu vực miền Bắc Việt Nam, đặc biệt là các đứt gãy có dấu hiệu hoạt động mạnh trong khoảng vĩ độ từ 19,5 đến 23 độ Bắc và kinh độ từ 103 đến 108 độ Đông trong giai đoạn 2012-2017.
Kết quả nghiên cứu khẳng định phương pháp xấp xỉ sóng nhỏ là giải pháp kỹ thuật phù hợp và hiệu quả cao để xác định các đại lượng biến dạng vỏ Trái Đất từ số liệu đo mạng lưới GPS. Quy trình tính toán được đề xuất phù hợp và đảm bảo độ tin cậy. Các kết quả thực nghiệm từ 6 chu kỳ đo GNSS (2012-2017) tại 65 điểm ở miền Bắc Việt Nam đã xác định được các mức độ biến dạng lớn nhất của khu vực, với tốc độ xoay lớn nhất là 11.29296 x 10-8 rad/năm, tốc độ biến dạng lớn nhất là 9.98886 x 10-8/năm, tốc độ trượt lớn nhất là 9.78028 x 10-8/năm và tốc độ trương nở lớn nhất là 3.59762 x 10-8/năm. Các giá trị lớn nhất này tập trung ở hai cánh của đứt gãy Điện Biên - Lai Châu, cho thấy một số đứt gãy tại miền Bắc Việt Nam vẫn đang hoạt động với tốc độ nhỏ, chủ yếu xung quanh khu vực đới đứt gãy này.