Luận án Nghiên cứu thành phần hoá học và hoạt tính sinh học của rễ củ cây Mạch môn (Ophiopogon japonicus (L.f.) Ker-Gawl.)

Tên luận án:

“Nghiên cứu thành phần hoá học và hoạt tính sinh học của rễ củ cây Mạch môn (Ophiopogon japonicus (L.f.) Ker-Gawl.)"

Ngành:

Hóa hữu cơ

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án “Nghiên cứu thành phần hoá học và hoạt tính sinh học của rễ củ cây Mạch môn (Ophiopogon japonicus (L.f.) Ker-Gawl.)” của NCS Nguyễn Đình Chung đã đạt được những đóng góp mới quan trọng trong lĩnh vực hóa học và dược lý. Từ rễ củ cây Mạch môn, tổng cộng 15 hợp chất đã được phân lập. Đáng chú ý, có 09 hợp chất mới được xác định lần đầu tiên, bao gồm: (2R)-(4-methoxybenzyl)-5,7-dimethyl-6-hydroxyl-2,3-dihydrobenzofuran (OJ-1), 2-(2-hydroxyl-4-methoxy-benzyl)-5-methyl-6-methoxyl-2,3-dihydrobenzofuran (OJ-2), 2-(4-hydroxy-benzyl)-5,6-dihydroxyl benzofuran (OJ-3), homoisopogon A (OJ-6), homoisopogon B (OJ-7), homoisopogon C (OJ-8), homoisopogon D (OJ-9), 8-C-methyl-3′,5,5′,7-tetrahydroxy-3,4′-dimethoxyflavone (OJ-10), và (25R)-ruscogenin 1-0-(4-O-sulfo)-β-D-fucopyranoside (OJ-15). Luận án cũng phân lập thành công 02 hợp chất lần đầu tiên được tìm thấy trong tự nhiên là 2-(4-methoxy-benzyl)-6,7-dimethoxyl-2,3-dihydrobenzofuran (OJ-4) và 2-(4-methoxy-benzyl)-6,7-methylenedi oxy-2,3-dihydrobenzofuran (OJ-5), cùng với 04 hợp chất đã biết trước đó.

Bên cạnh việc phân lập, luận án đã tiến hành khảo sát hoạt tính sinh học của các hợp chất này. Về hoạt tính gây độc tế bào in vitro, các hợp chất đã được thử nghiệm trên 4 dòng tế bào ung thư: phổi kháng thuốc (A549), phổi (LU-1), biểu mô (KB) và sắc tố (SK-Mel-2). Kết quả nổi bật cho thấy hợp chất homoisopogon A (OJ-6) thể hiện hoạt tính rất mạnh trên các dòng tế bào LU-1, KB và SK-Mel-2 với giá trị IC50 từ 0,51 đến 0,66 µM, so sánh được với chất đối chứng ellipticine. Hợp chất OJ-6 còn thể hiện tác dụng diệt tế bào ung thư A549 thông qua cơ chế gây chết có lập trình ở nồng độ thử nghiệm 25 và 50 µM. Hợp chất OJ-1 cũng cho thấy tác dụng mạnh với giá trị IC50 từ 8,86 đến 14,0 µM.

Luận án cũng đánh giá hoạt tính kháng viêm của 15 hợp chất thông qua khả năng ức chế sự sản sinh NO trong tế bào đại thực bào RAW264.7. Các dẫn xuất của benzofuran được nhận định là có hoạt tính tốt nhất. Cụ thể, hợp chất OJ-1 ức chế mạnh nhất sự sản sinh NO với giá trị IC50 = 11,4 μΜ. Hợp chất OJ-2 thể hiện hoạt tính ức chế trung bình với giá trị IC50 = 29,1 μΜ. Hai hợp chất homoisoflavonoid là homoisopogon A (OJ-6) và homoisopogon B (OJ-7) cũng cho thấy khả năng ức chế sản sinh NO với giá trị IC50 lần lượt là 22,5 và 19,3 µM. Những kết quả này góp phần mở rộng hiểu biết về tiềm năng dược liệu của cây Mạch môn và các hợp chất có nguồn gốc từ nó.